I SA 2605/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Jerzy Siegień /spr./ Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2002 roku, nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Z.S. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2605/03 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...].11.2002 r. sygn. akt [...], po rozpatrzeniu wniosku Z.S., odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...].12.1989 r. nr [...] o sprzedaniu na rzecz D.G. garażu, boksu nr [...], oraz o oddaniu w użytkowanie wieczyste gruntu przy ul. [...] w W., na którym znajduje się ten garaż. We wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji Z.S. podniósł, że z uwagi na art. 34 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, sprawa z wniosku A.P., spadkobiercy nabywcy tego garażu, o zawarcie umowy wieczystego użytkowania gruntu, na którym znajduje się garaż, zawisła przed sadem powszechnym. Zgodnie bowiem z tym przepisem zbycie nieruchomości nie może nastąpić, jeżeli toczy się postępowanie administracyjne dotyczące prawidłowości nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Zdaniem skarżącego nie jest ważna decyzja o sprzedaży garażu wydana przed uprzednim rozpoznaniem złożonego przez właściciela hipotecznego wniosku o przyznanie własności czasowej do tego gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po ponownym rozpatrzeniu wniosku Z.S. decyzją z dnia [...].10.2003 r. sygn. akt [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...].11.2002 r. W uzasadnieniu tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Uchybienia organu administracji nie mogą powodować ujemnych następstw dla strony, która działa w dobrej wierze i w zaufaniu do organów administracji publicznej wydających decyzje administracyjne. Organ ten podniósł również, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji kwestionowanej w trybie nadzwyczajnym, jak również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W tym ostatnim przypadku podmiot zamierzający zainicjować nadzwyczajne postępowanie administracyjne powinien jednak skonkretyzować swój interes prawny we wzruszeniu ostatecznego rozstrzygnięcia. Ponieważ Z.S. interesu takiego nie wykazał, jak stwierdziło w zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., odmówiło ono wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Organ ten podkreślił również, że nadzwyczajna instytucja stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej nie może służyć ustanawianiu bądź odmowie ustanowienia ograniczonych praw rzeczowych i zastępować w tym zakresie właściwe instytucje prawa cywilnego. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...].10.2003 r. złożył Z.S. zarzucając tej decyzji: - rażące naruszenie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), a tym samym rażące naruszenie interesu prawnego skarżącego oczekującego od 18.03.1948 r. na uwzględnienie złożonego w terminie wniosku o przyznanie prawa wieczystego użytkowania na gruncie objętym zaskarżoną decyzją, - rażące naruszenie art. 28 k.p.a. w związku z art. 6 - 9 k.p.a. przez uznanie, że Z.S. nie posiada przymiotu strony, - rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez uznanie, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 15.12.1989 r., pomimo że została ona wydana bez uprzedniego rozpoznania wniosku właściciela o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy. W świetle powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 17.11.2003 r. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie jest uzasadniona. Zaskarżoną decyzją z dnia [...].10.2003 r. oraz poprzedzającą ją decyzją z dnia [...].11.2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. naruszyło zarówno przepisy prawa materialnego ze skutkiem dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...].12.1989 r. o sprzedaniu garażu oraz o oddaniu w użytkowanie wieczyste gruntu przy ul. [...] w W., na którym znajduje się ten garaż stwierdzając, że wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego uzasadniającego wszczęcie tego postępowania. Z przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie administracyjne jest oparte na zasadzie oficjalności. Organ administracji prowadzący postępowanie jest obowiązany z urzędu przed wydaniem decyzji przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz dokonać na tej podstawie stosownej analizy stanu prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie dokonało jakichkolwiek ustaleń w kwestii złożenia przez Z.S. wniosku z dnia 18.03.1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej na gruncie objętym decyzją, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności, a także analizy skutków prawnych, jakie wywołuje ten fakt w kwestii oceny interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony może być więc wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z konkretnej normy prawnej, która stanowi podstawę do ustalenia istnienia interesu lub obowiązku danego podmiotu. Z.S. wywodzi interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...].12.1989 r. o sprzedaniu garażu oraz o oddaniu w użytkowanie wieczyste gruntu przy ul. [...] w W., na którym znajduje się ten garaż, z faktu stworzenia przez tę decyzję sytuacji prawnej zagrażającej jego niezrealizowanemu od 18.03.1948 r. uprawnieniu do uzyskania użytkowania wieczystego gruntu, na podstawie wniosku złożonego w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W orzecznictwie sądowym dominujący jest pogląd nakazujący ochronę prawa byłych właścicieli i ich spadkobierców do nabycia prawa do gruntu przejętego na rzecz Skarbu Państwa (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 1997 r., I ACr 86/97, "Wokanda" 1998 nr 8, poz. 36 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2000 r., I CKN 1014/00, OSNC 2001 nr 5, poz. 76). Za zasadny należy więc uznać pogląd skarżącego, że złożenie, w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu, przesądza o posiadaniu przez wnioskodawcę interesu prawnego do występowania jako strona w postępowaniu dotyczącym oddania tego gruntu w użytkowanie wieczyste osobom trzecim. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmawiając skarżącemu interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...].12.1989 r. dotyczącej sprzedaży garażu oraz o oddania w użytkowanie wieczyste gruntu przy ul. [...] w W., na którym znajduje się ten garaż, naruszyło tym samym art. 157 § 2 kpa w związku z art. 7 powołanego dekretu ze skutkiem dla rozstrzygnięcia sprawy Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.