I SA 2625/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2003 roku, nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. C. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2625/03 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r., po rozpoznaniu odwołania J. C., utrzymał w mocy decyzję nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. orzekającą o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], oznaczonej hip.[...]. W uzasadnieniu w/w decyzji przedstawiono następujący stan faktyczny: Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] stanowiła współwłasność J.P. oraz K. i J M. w częściach równych, co wynika z zaświadczenia Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] listopada 1948 r. Z treści zaświadczenia wynika równocześnie, że w dniu 11 października 1948 r. wpłynął wniosek o przepisanie tytułu własności tej nieruchomości na rzecz J. K. C. zgodnie z aktem notarialnym z dnia 30 września 1948 r. nr rep. [...]. Na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] lipca 1990 r. sygn. akt [...] spadek po J.D. primo voto C., nabył w całości J.C.. Obecnie stanowi działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] i jest własnością Skarbu Państwa. Przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Grunt przedmiotowej nieruchomości został objęty w posiadanie Gminy W. w dniu [...] sierpnia 1948 r., tj. w dniu ukazania się ogłoszenia o objęciu w posiadanie w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu W. W dniu 15 listopada 1948 r. J. C. złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Decyzją z dnia [...] stycznia 1973 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło przyznania J.C. prawa użytkowania wieczystego do części gruntu przy ul. [...], obejmującej powierzchnię [...] m2 . Z pozostałej części terenu tej nieruchomości – do gruntu obejmującego powierzchnię [...] m2 decyzją nr [...] Prezydenta W. z dnia [..] listopada 1995 r. przyznano prawo użytkowania wieczystego na rzecz J. C. Wnioskiem z dnia 13 listopada 1990 r. J. C. zwrócił się o przyznanie odszkodowania za część oznaczonej wyżej nieruchomości o powierzchni [...] m2. Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w W. orzekł o przyznaniu odszkodowania, jednak decyzja ta została uchylona decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...] i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Rozpoznając ponownie wniosek J. C. o przyznanie odszkodowania Prezydent W. zważył, że zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie może być przyznane za: 1) dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., 2) działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów organ ustalił, że w 1946 roku na omawianym gruncie znajdował się budynek mieszkalny dwukondygnacyjny, który uległ zniszczeniu podczas działań wojennych. Budynek ten został rozebrany zgodnie z decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1959 r. znak: [...] o pozwoleniu na wykonanie rozbiórki pozostałych murów piwnicznych i stropów nad piwnicami po wypalonym budynku murowanym w głębi posesji oraz na rozbiórkę ogrodzenia, a także zarządzenia wykonania robót budowlanych z dnia [...] października 1959 r. znak: [...] – rozbiórki prowizorycznej drewnianej szopy. Wynika stąd, że nieruchomość w dniu 21 listopada 1945 r., tj. w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., była zabudowana. Odszkodowanie za budynek nie mogło być przyznane, ponieważ został on rozebrany w latach 1959-1960 i nie mógł przejść na własność Skarbu Państwa z dniem uprawomocnienia się decyzji z dnia [...] października 1973 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu. Natomiast jeśli chodzi o odszkodowanie za działkę, to przepisy wymagają, aby mogła być ona przeznaczona przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., pod budownictwo jednorodzinne oraz aby pozbawienie poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych faktycznej możliwości władania nią nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r. Ustawa przewiduje zatem odszkodowanie za działkę niezabudowaną. Z tych względów – w ocenie organu – brak jest również podstaw do przyznania odszkodowania za część gruntu nieruchomości przy ul. [...], której dotyczy wniosek J.C. Od powyższej decyzji J.C. wniósł odwołanie do Wojewody [...] zarzucając obrazę art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odwołujący się powołał się na treść uzasadnienia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...], z której jednoznacznie wynika słuszność odszkodowania, a zbadane miały być wyłącznie zaskarżone kwestie, tj. powierzchnia przejętego gruntu, cena oraz koszt naniesień. Wojewoda [...] nie uwzględnił odwołania i decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. utrzymał w mocy decyzję nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, iż fakt zabudowania działki domem jednorodzinnym wyklucza przyznanie odszkodowania. Organ odwoławczy powołał się w tej kwestii na pogląd wyrażony w opracowaniu D. Kozłowska, E. Mzyk "Grunty warszawskie" wyd. II, Zielona Góra 2000, z którego wynika, że zawarta w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przesłanka pozbawienia faktycznej możliwości władania gruntem nie odnosi się do działki pod budynkiem jednorodzinnym, a do działki niezabudowanej, która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Stanowisko przeciwne byłoby sprzeczne z ratio legis powołanego przepisu, którym było zaspokojenie wyraźnie w nim wymienionych roszczeń, nie obejmujących odszkodowania za budynek i grunt pod budynkiem. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody [...] J.C. zarzucił błędne ustalenie przez organ stanu faktycznego przez przyjęcie, że działka o powierzchni [...] m2 była zabudowana. W istocie była to część większej działki ([...] m2) i to na pozostałej powierzchni [...] m2 stał dom, który został zniszczony w czasie działań wojennych, którego resztki zostały usunięte w 1960 roku. O powyższym świadczy protokół Zarządu W. z dnia 20 października 1948 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał argumentację podaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Skargę należało uwzględnić, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., a także za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Oznacza to, że dla ustalenia przesłanek określonych w powołanym przepisie, zasadnicze znaczenie miało prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, czego – jak słusznie podniósł skarżący – organ zaniechał. Brak jest jednoznacznego ustalenia, czy była właścicielka nieruchomości, której dotyczy wniosek o odszkodowanie, została pozbawiona faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r., a przede wszystkim w ogóle nie badano, czy działka o powierzchni [...] m2, według stanu prawnego obowiązującego w dniu 21 listopada 1945 r., mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Samo przyjęcie, że na nieruchomości przy ul. [...] w dniu wejścia w życie dekretu znajdował się budynek mieszkalny, a ściślej jego resztki, nie wystarczało do uznania, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślić należy, że przepis ten posługuje się określeniem "działka, która (...) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne"; chodzi więc o odrębną jednostkę obszaru gruntu [...], który przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. na podstawie obowiązującego dla tego obszaru planu zagospodarowania przestrzennego mógł być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne. Planem takim był ogólny plan zabudowy miasta W. zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych z dnia 11 sierpnia 1931 r. Bez zbadania w powyższy sposób przeznaczenia terenu przedmiotowej działki w obowiązującym ówcześnie planie zabudowania wszelkie oceny w kwestii odszkodowania należało uznać za przedwczesne. Wadliwe zastosowanie prawa materialnego – art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 7 i art. 77 kpa przez brak zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego dla wyczerpującego wyjaśnienia sprawy powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.