I SA 2648/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Monika Nowicka /spr./ Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz T. K. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2648/02 UZASADNIENIE W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. K. wnosił o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2002 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji tego samego organu z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] o odmowie uchylenia w trybie przepisu art. 154 § 1 k.p.a. decyzji tegoż organu z dnia [...] lutego 1999 r. o odmowie przyznania odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie twierdząc, że stanowi ona polemikę z ustaleniami dokonanymi w postępowaniu administracyjnym, do której organ odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się - na zasadzie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) - przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie T. K. jest jednym z następców prawnych J. z O. i L O, byłych właścicieli nieruchomości warszawskiej położonej przy ulicy [...], oznaczonej nr hip. [...]. Nieruchomość ta została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz. 279 ). Prawomocną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 1998 r. nr [...] stwierdzono nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie L.dz. [...] z dnia [...] stycznia 1951 r. - o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku byłych właścicieli w/w nieruchomości o przyznanie prawa własności czasowej i stwierdzającego jednocześnie, że wszystkie budynki położone na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa - w części dotyczącej działek ewidencyjnych nr [...] i [...], natomiast co do części działki nr [...] i działki nr [...] - stwierdzono, że w/w orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa. Wydając tego rodzaju rozstrzygnięcie organ stanął na stanowisku, że Prezydium Rady Narodowej nie mogło pozostawić wniosku byłych właścicieli bez rozpoznania, I SA 2648/02 gdyż termin zakreślony przepisami w/w dekretu miał charakter terminu prekluzyjnego, zaś zgodnie z przepisem art. 107 pkt 2 lit. b rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym z dnia 22 marca 1928 r. organy państwowe miały obowiązek rozpoznawania wniosków obywateli nieopłaconych, jeśli wniesienie podania stanowiło czynność dla której ustanowiono termin prekluzyjny. W dniu 30 listopada 1998 r. T. K. wystąpił z wnioskiem o przyznanie odszkodowania w trybie przepisu art. 160 k.p.a. za szkodę powstałą w związku z wydaniem w/w orzeczenia administracyjnego. Decyzją z dnia [...] lutego 1999 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił przyznania odszkodowania dokonując przy tym analizy stanu prawnego regulującego problem tzw. nieruchomości warszawskich na przestrzeni od 1945 r. do chwili obecnej i stwierdzając w konkluzji swoich rozważań, że wniosek o przyznanie odszkodowania nie był uzasadniony, gdyż uwzględnienie jego pozostawałoby w sprzeczności z postanowieniami Konstytucji RP, gwarantującymi równość wszystkim wobec prawa. Odmawiając przyznania odszkodowania organ uznał, że szkoda jaką poniósł wnioskodawca została mu wyrządzona w związku z wejściem w życie przepisów wspomnianego dekretu i brakiem doń przepisów wykonawczych, a nie na skutek wydania przedmiotowego orzeczenia administracyjnego. Powództwo cywilne , które - w tego rodzaju sprawie zainteresowany, zgodnie z przepisem art. 160 § 5 k.p.a., mógł wnieść do sądu powszechnego nie zostało wniesione, natomiast wnioskiem z dnia 28 stycznia 2002 r. T. K. wystąpił o uchylenie w trybie przepisu art. 154 k.p.a. w/w decyzji o odmowie przyznania odszkodowania. W uzasadnieniu swojego żądania wnioskodawca podnosił, że jest ono determinowane stanowiskiem Sądu Najwyższego prezentowanym w wyroku z dnia 10 stycznia 2001 r. sygn. akt I CKN 117/00 (publ. Palestra 5-6/2001 ) zapadłym w analogicznej sprawie, w którym to orzeczeniu Sąd Najwyższy uznał istnienie związku przyczynowego pomiędzy zaistniałą szkodą a decyzją wydaną w sprawie tzw."gruntów warszawskich", której nieważność i wydanie z naruszeniem prawa stwierdzono w trybie art. 156 k.p.a. Ponieważ Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w decyzji z dnia 4 lutego 1999 r. zanegował istnienie tego rodzaju I SA 2648/02 związku, a Sąd Najwyższy stwierdził, że związek taki istnieje - zdaniem wnioskodawcy - zaistniała przesłanka do uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 1999 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] lutego 1999 r. o odmowie przyznania odszkodowania. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, iż rozstrzygnięcie zawarte w wyroku Sądu Najwyższego, zapadłe w innej sprawie nie jest wiążące dla organu administracji publicznej co do sposobu orzekania w sprawie oraz nie nakłada obowiązku orzekania zgodnie z poglądem wyrażonym w tym orzeczeniu. Ponadto organ zauważył, że w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji stwierdzono, iż w sprawie nie wystąpiła jedna z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa jakim jest związek przyczynowy pomiędzy szkodą, którą wnioskodawca utożsamiał z utratą własności gruntu i rozbiórką budynków a wadliwą decyzją. Do postępowania o przyznanie odszkodowania na zasadzie przepisu art. 160 k.p.a. stosuje się bowiem przepisy kodeksu cywilnego co oznacza, że na wnioskodawcy - jako poszkodowanym spoczywa, stosownie do przepisu art. 6 k.c., ciężar dowodu poniesionej szkody oraz istnienia związku przyczynowego pomiędzy nią a decyzją, której nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa stwierdzono. Po wydaniu decyzji nie zostało wniesione - jak wspomniano- powództwo do sądu powszechnego, co umożliwiłoby ewentualną weryfikację zawartego w niej poglądu. Powyższe stanowisko zostało przez organ podtrzymane w decyzji z dnia [...] września 2002 r. wydanej w trybie przepisu art. 127 § 3 k.p.a. na skutek wniosku T. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wnosił on o przyjęcie korzystnego dla niego stanowiska zawartego w w/w wyroku Sądu Najwyższego. W skardze do Sądu skarżący wnosząc o uchylenie powyższych decyzji dalszym ciągu argumentował swoje stanowisko wspomnianym wyrokiem z dnia 10 stycznia 2001 r. Sądu Najwyższego podnosząc, że działanie na zasadzie uznania administracyjnego w przypadku rozpoznawania sprawy w trybie przepisu art. 154 k.p.a. wymaga od organu respektowania postanowień art. 7 k.p.a. a w szczególności wykorzystania posiadanych możliwości w celu pozytywnego załatwienia sprawy dla strony, jeżeli nie sprzeciwiają się temu konkretne racje interesu społecznego. I SA 2648/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należy uznać za uzasadnioną, choć z nie wszystkimi zawartymi w niej argumentami można się zgodzić. W myśl przepisu art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Powyższe oznacza zatem, że przedmiotem rozpoznania w tego rodzaju postępowaniu może być zarówno ostateczna decyzja, która dotknięta jest pewnymi, mniej znaczącymi uchybieniami ( rażące naruszenia prawa są bowiem brane pod uwagę w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności takiej decyzji ) jak i decyzja całkowicie prawidłowa. Postępowanie to bowiem nie ma charakteru odwoławczego od decyzji, która - zdaniem wnioskodawcy winna być zmieniona lub uchylona - a jest odrębnym, innym postępowaniem, które reguluje wspomniany wyżej przepis. Stosując go organ administracji działa na zasadzie ograniczonego uznania administracyjnego, które - co słusznie skarżący podnosi w skardze - nie może być dowolne a co w niniejszej sprawie miało miejsce. Ani bowiem w decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r., ani w decyzji utrzymującej ją w mocy z dnia [...] września 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie wskazał jakim przesłankami kierował się odmawiając skarżącemu zmiany czy uchylenia decyzji o odmowie przyznania odszkodowania. Jak wspomniano wyżej w tego rodzaju postępowaniu przedmiotem oceny nie jest kwestia merytorycznego badania słuszności objętej wnioskiem decyzji ostatecznej a jedynie występowanie przesłanek takich jak interes społeczny lub słuszny interes strony i te okoliczności winny być w tym postępowaniu ocenione ( vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2000 r. III SAB 91/99 LEX nr 48002 ). Przytoczenie w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji jedynie motywów, dla których odmówiono skarżącemu przyznania odszkodowania tj. braku jednej z przesłanek warunkujących powstanie obowiązku odszkodowawczego ( brak związku przyczynowego ) nie stanowi - w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 k.p.a. - wystarczającego uzasadnienia dla odmowy wniosku. I SA 2648/02 Ponieważ sąd administracyjny kontroluje w tym trybie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, biorąc powyższe pod uwagę - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uchylił zaskarżone decyzje i orzekł jak w sentencji wyroku.