I SA 2697/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Tarno Sędziowie NSA Cezary Pryca Anna Łukaszewska-Macioch /spr./ Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2004 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w M. z dnia [...] września 2003 r. nr [...], 2/ stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz A. J. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2697/03 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. J. od decyzji Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w M. z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej, utrzymało tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podało, że decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w M. zmienił, na podstawie art. 43 ust. 2a w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), decyzję tego organu z dnia 29 czerwca 2001 r. nr PCPR.8232-DPS-12/01 o skierowaniu A. J. do Domu Pomocy Społecznej PCK w O. na czas nieokreślony i ustalił, że skierowanie to obowiązuje do dnia [...] października 2003 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przyjął, iż A. J. marnotrawi przyznaną mu pomoc, w związku z czym zachodzi sytuacja określona w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej uzasadniająca odmowę świadczenia pomocy społecznej. Skarżący bowiem będąc pensjonariuszem domu pomocy społecznej nadużywa alkoholu i pod jego wpływem zachowuje się agresywnie zakłócając spokój oraz stwarzając zagrożenie dla zdrowia i życia personelu i pozostałych pensjonariuszy; marnotrawi także własne środki finansowe przeznaczając je na alkohol. Ponadto zmieniła się sytuacja zdrowotna A. J., gdyż wskutek sprawowanej nad nim opieki stan jego zdrowia uległ poprawie i nie wymaga on już całodobowej opieki, w związku z czym ustała przyczyna jego pobytu w placówce. W odwołaniu od decyzji Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w M. A. J. podnosił, że decyzja jest dla niego krzywdząca, a stawiane mu zarzuty są niezgodne z rzeczywistością. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, iż wprawdzie nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym, jakoby A. J. stwarzał zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców i personelu, to rozstrzygnięcie organu było prawidłowe. I SA 2697/03 W ocenie organu drugiej instancji nie ma też zasadniczego znaczenia w sprawie okoliczność naruszania przez skarżącego regulaminu porządkowego polegająca na nadużywaniu alkoholu. Podjęte przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie znajduje swoją postawę prawną w przepisie art. 19 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a nie w art. 6 tej ustawy. Ze znajdującego się bowiem w aktach sprawy zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2003 r. o aktualnym stanie zdrowia A. J. wynika, że nie wymaga on już całodobowej opieki. Tym samym - zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. - odpadła przesłanka uprawniająca skarżącego do przebywania w domu pomocy społecznej. A. J. posiada własny dom i w miejscu zamieszkania może korzystać z usług opiekuńczych i porad ambulatoryjnych. Na decyzję organu odwoławczego A. J. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zakwestionował ustalenie, że jego stan zdrowia uległ poprawie i że nie wymaga już całodobowej opieki. Zaświadczenie lekarskie nie było poprzedzone żadnym badaniem ani nawet rozmową. Nie jest prawdą, iż stwarza zagrożenie i zakłóca spokój mieszkańcom placówki, w której przebywa. Na potwierdzenie tego posiada oświadczenie zarówno mieszkańców jak i zatrudnionych w nim stażystów. Skarżący uważa, że jest szykanowany przez pracownika socjalnego i to jest przyczyna problemu. Nie ma też dokąd powrócić, gdyż swój dom przekazał chrześniaczce – bratanicy i nie jest on już jego własnością. Ponadto ośrodek pomocy społecznej w miejscu dotychczasowego zamieszkiwania nie był w stanie zapewnić całodobowej opieki i dlatego skierował skarżącego do domu pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumenty uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zważył, co następuje: I SA 2697/03 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić, choć z innych przyczyn, niż w niej podane. Jak wynika z przedstawionych akt sprawy, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w M. z dnia [...] października 2000 r. A. J. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym na trwałe, przy czym orzeczenie to wydano na stałe. W pkt 7 orzeczenia wskazano, że badany "częściowo wymaga" korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Następnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2000 r. wydanym na podstawie art. 6 ust. 6a pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w M. M. stwierdził, że A. J. wymaga całodobowej opieki i z uwagi na to, że w miejscu zamieszkania nie ma możliwości zapewnienia mu usług opiekuńczych przez rodzinę i gminę, powinien być skierowany do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Na tej podstawie decyzją z dnia [...] marca 2001 r. nr [...] Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w M. orzekł o skierowaniu A. J. do Domu Pomocy Społecznej PCK w O., na czas określony do dnia [...] czerwca 2001 r., a następnie kolejną decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...] ustalił, iż skierowanie następuje na czas nieokreślony. Zauważyć należy, że w art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej ustawodawca przewidział szczególną podstawę do zmiany bądź uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej na niekorzyść osoby, która na jej mocy nabyła określone prawo, bez zgody tej osoby. Możliwość zmiany bądź uchylenia decyzji I SA 2697/03 dotyczy jednak wyłącznie sytuacji określonych w tym przepisie, a mianowicie, jeżeli w sytuacji dochodowej lub osobistej osoby otrzymującej świadczenie wystąpiły zmiany. Chodzi oczywiście o zmiany powodujące, iż dalsze świadczenie nie znajduje już uzasadnienia w stanie faktycznym dotyczącym tej osoby. W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. przyjęło, iż uległa zmianie sytuacja zdrowotna skarżącego, w związku z czym nie wymaga on już pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej. W świetle powołanych wyżej przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie budzi wątpliwości fakt, że o tym, czy osoba spełnia warunki do korzystania z pomocy społecznej w formie skierowania do domu pomocy społecznej, orzeka właściwy powiatowy zespół do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. Wynika to z treści art. 6b ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.), zgodnie z którym w orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności, zawiera się także wskazania dotyczące korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co ustawodawca rozumie korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej. Znajduje to także potwierdzenie w przepisie § 17 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 września 2000 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. Nr 82, poz. 929 ze zm.). Oznacza to, że w powyższym stanie prawnym o tym, czy nastąpiła zmiana w sytuacji zdrowotnej skarżącego nie kwalifikująca go do dalszej pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej, może również orzec tylko organ wskazany w art. 6 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. błędnie zatem przyjęło, że zaświadczenie lekarskie mogło stanowić podstawę ustalenia, iż osoba niepełnosprawna, co do której właściwy powiatowy zespół do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności orzekł, iż wymaga ona całodobowej opieki i ze względu na brak możliwości zapewnienia jej usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania powinna być skierowana do domu pomocy społecznej, już tej całodobowej opieki, I SA 2697/03 jak również pobytu w domu pomocy społecznej nie wymaga. Ponadto organy obu instancji w ogóle nie wskazały, na czym oparły przekonanie, że A. J. może w miejscu zamieszkania korzystać z usług opiekuńczych, skoro w decyzjach kierujących skarżącego do domu pomocy społecznej z dnia [...] marca 2001 r. nr [...] i z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...] Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w M. stwierdził, że w środowisku zamieszkania nie można skarżącemu zapewnić całodobowych usług opiekuńczych. Oznacza to, że organy naruszyły zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa) przez przyjęcie, bez jakiegokolwiek oparcia w materiale dowodowym, że skarżący może w miejscu zamieszkania korzystać z usług opiekuńczych. Organ odwoławczy naruszył przepis art. 80 kpa także przez błędną ocenę, że zaświadczenie lekarskie mogło stanowić wystarczającą podstawę do uznania, iż odpadła przyczyna umieszczenia skarżącego w domu pomocy społecznej. Tym samym doszło do naruszenia przez organy obu instancji przepisu art. 43 ust. 2a w związku z art. 19 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przez uznanie, że zaistniała podstawa do odmowy dalszego świadczenia przyznanej skarżącemu pomocy społecznej w formie skierowania do domu pomocy społecznej. Wymienione naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. W kontekście powyższych rozważań należy zauważyć, że nie można się zgodzić z poglądem organu drugiej instancji, jakoby niestosowanie się do regulaminu domu pomocy społecznej, nierespektowanie postanowień aktów regulujących zasady korzystania z tego typu placówek przez przebywanie na ich terenie pod wpływem alkoholu, wywoływanie awantur czy zakłócanie ciszy nocnej, nie było przejawem marnotrawienia udzielonej pomocy społecznej i braku współdziałania osoby z organem pomocy społecznej w rozumieniu art. 6 ustawy o pomocy społecznej (analogiczne stanowisko w tej kwestii zajął S. Nitecki w Fakultatywne formy weryfikacji decyzji administracyjnej w sferze pomocy społecznej - Samorząd Terytorialny 2003/11/36). Rozpoznając sprawę ponownie organy dokonają wszechstronnej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy z uwzględnieniem także tej okoliczności. I SA 2697/03 W świetle przedstawionej sytuacji Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.