I SA 2722/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie WSA Krystyna Kleiber asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2005 r. sprawy ze skarg J. M. i L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego i zwrotu budynku 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2003, nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz L. M. i J. M. kwotę po 30 (trzydzieści) złotych dla każdego z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2722/03 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...].10.2003 r. nr [...]po rozpatrzeniu odwołania J. M. i L. M. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...].07.2003 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzją tą Prezydent W., na podstawie art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku następców prawnych właścicieli nieruchomości gruntowej stanowiącej obecnie działkę nr ewid. [...] z obrębu [...], położonej w W. przy ul. [...], odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości i zwrotu znajdującego się na tym gruncie budynku. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...].07.2003 r. organ I instancji stwierdził, że nieruchomość leży na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy i na podstawie jego przepisów przeszła na własność Gminy W., a po likwidacji gmin w 1950 r., na własność Skarbu Państwa. Z dniem 27 maja 1990 r. została ona objeta komunalizacją, co potwierdził Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...].02.1992 r. Na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy nieruchomość ta stanowi obecnie własność W. Właścicielką nieruchomości była przed wejściem w życie dekretu A. L., która nie złożyła wniosku o przyznanie jej prawa własności czasowej. Wniosek taki został złożony w dniu 19 grudnia 1988 r. przez jej następców prawnych, S. M. i L. M. oraz L. S., w trybie art. 89 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 1985 r., o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Organ I instancji ustalił, że ze sporządzonej [...] października 1948 r., karty rejestracyjnej nieruchomości wynika, że na jej gruncie znajdowały się [...] budynki. Z rubryki nr [...] tej karty dotyczącej stanu technicznego budynku wynika, że znajdowały się tam stosy gruzów co dotyczyło wszystkich budynków. W opisie technicznym z [...] stycznia 1953 r., sporządzonym przez Dyrekcję Budowy Osiedli I SA 2722/03 Robotniczych W. stwierdzono, że na przedmiotowej posesji (ul. [...]) znajdowały się mury o jednej kondygnacji, inny opis tej samej jednostki organizacyjnej podaje, że na posesji znajdowały się zabezpieczone mury parteru i częściowo zachowane stropy piwniczne, które później rozebrano w całości. W latach 50-tych na gruncie tym wybudowano ze środków Skarbu Państwa zespół budynków mieszkalnych, w których sprzedano [...] mieszkania. W świetle powyższych ustaleń organ I instancji uznał, że wniosek nie może zostać uwzględniony, ponieważ w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. żadna z wymienionych w art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami form zabudowy nie istniała na przedmiotowej nieruchomości, ponieważ ruin zabudowań nie można uznać za tożsame z którymkolwiek z wymienionych obiektów budowlanych. Budynki istniejące aktualnie zostały zbudowane po wejściu w życie dekretu warszawskiego i nigdy nie były własnością A. L. Decyzja stała się przedmiotem odwołania wniesionego przez J. M. i L. M., następców prawnych dawnej właścicielki nieruchomości. Odwołanie wniesiono pismem z dnia 28 lipca 2003r., w którym zażądano jej uchylenia ponieważ rażąco narusza prawo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania J. M. i L. M. od decyzji z dnia [...].07.2003 r., decyzją z dnia [...].10.2003 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji stwierdził, że poprzedni właściciel jest uprawniony do uzyskania prawa użytkowania wieczystego gruntu pod warunkiem, że w dniu 21 listopada 1945 r., istniał jeden z budynków o którym stanowi art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Niezbędne jest przedstawienie dowodu na to, że budynek mieszkalny we wskazanym terminie rzeczywiście znajdował się na przedmiotowej nieruchomości. Wnioskodawcy jako następcy prawni dawnych właścicieli nie przedstawili przeciwdowodu wskazującego na istnienie na przedmiotowym gruncie zabudowy określonej w powołanym art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Żądając przyznania prawa strona powinna udowodnić jego istnienie, nie zaś obciążać tym obowiązkiem wyłącznie orzekające organy administracji. Zdaniem organu II instancji jest bezsporne, że ruin, czyli pozostałości po zabudowie nie można utożsamiać z budynkiem mieszkalnym bez względu na ich I SA 2722/03 rozmiary. Istotne jest ustalenie, że na gruncie w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego nie znajdował się żaden z wymienionych w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami budynków. Skargę na decyzję z dnia [...].10.2003 r. złożyli J. M. i L. M., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].07.2003 r. Decyzjom powyższym skarżący zarzucili naruszenie wskazanych przepisów prawa polegające na : - bezprzykładnej przewlekłości postępowania, - zaniechaniu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydanie decyzji na wewnętrznie sprzecznych i niezgodnych ze stanem faktycznym informacjach, - braku wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, - pominięciu przepisów art. 2 ustawy z 1947 r. o popieraniu budownictwa, - braku przesłuchania naocznych świadków, którzy mogli jednoznacznie potwierdzić stanowisko skarżących, - ignorowaniu złożonych wniosków dowodowych, - niewłaściwej wykładni art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący podkreślili, że organ administracji wydał decyzję w sprawie po upływie ponad czternastu i pół roku, naruszając tym samym rażąco przepisy procedury administracyjnej, w szczególności art. 35 - 36 k.p.a., jak również zasady ogólne określone w art. 6, 7, 8, 9 oraz 12 k.p.a. Organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie na znajdujących się w jego posiadaniu trzech dokumentach, które są między sobą sprzeczne i niezgodne ze stanem faktycznym. Organ administracji nie przeprowadził w tej sprawie żadnego postępowania wyjaśniającego, nie wykazał minimum staranności w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, wbrew wymogom wynikającym z art. 77 k.p.a. Organy nie podjęły żadnego dodatkowego postępowania wyjaśniającego, mimo że dokumenty, w których posiadaniu był organ, dokonywały opisu stanu technicznego budynków w konkretnym stanie prawnym i społeczno-politycznym i miały na celu maksymalne ograniczenie roszczeń odszkodowawczych właścicieli, w związku z postępującym procesem nacjonalizacji. W czasie II wojny światowej W. w większości zostało zniszczona. Niewiele zachowało się budynków niezniszczonych lub I SA 2722/03 nieuszkodzonych przez działania wojenne. Ustaleniom organów obu instancji przeczy załączona do akt informacja prasowa opisująca stan techniczny budynku przy ul. [...] po zakończeniu wojny. Ponadto według opinii nieżyjących już świadków w budynku tym mieszkali po wojnie ludzie. Ze względu na fakt przewlekłego rozpatrywania wniosku nie ma obecnie możliwości przesłuchania naocznych świadków, którzy potwierdziliby prawdziwość przedstawionych przez skarżących faktów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 3.12.2003 r. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie jest uzasadniona. Zaskarżoną decyzją z dnia [...].10.2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] naruszyło zarówno przepisy prawa materialnego ze skutkiem dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji orzekały na podstawie art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, z późn. zm.), na wniosek następców prawnych właścicieli nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], domagających się ustanowienia prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości i zwrotu znajdującego się na tym gruncie budynku. Jak wynika z dokumentów zawartych w aktach sprawy na nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], co do której ustanowienia użytkowania wieczystego domagają się skarżący znajdują się I SA 2722/03 obecnie budynki mieszkalne, w których sprzedano 3 mieszkania wraz z oddaniem ułamkowej części gruntu w użytkowanie wieczyste. Zgodnie z art. 214 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami, przepisu ust. 2 tego artykułu nie stosuje się do gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste osobom innym niż byli właściciele. Organ I instancji odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego całej nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] i zwrotu znajdującego się na tym gruncie budynku, gdy tymczasem grunt ten znajduje się już w ułamkowej części w użytkowaniu wieczystym osób trzecich oraz 3 lokale w budynku stanowią własność tych osób. Grunt oddany w użytkowanie wieczyste osobom trzecim, na podstawie art. 214 ust. 5 powołanej ustawy, nie może być więc przedmiotem orzekania w rozpatrywanej sprawie. Niewyłącznie tego gruntu z przedmiotu orzekania w niniejszej sprawie stanowi naruszenie art. 214 ust. 5 powołanej ustawy, ze skutkiem dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Organy obu instancji naruszyły również przepisy postępowania, które to naruszenie postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W skardze zasadnie zarzucono organom obu instancji wybiórczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Ze znajdującej się w aktach karty dotyczącej stanu technicznego budynku oraz opisu technicznego wynika, że na przedmiotowej posesji znajdowały się mury jednej albo dwóch kondygnacji, przy czym w obu tych dokumentach podano dokładną kubaturę budynku, co absolutnie wyklucza stwierdzenie organu drugiej instancji, że na nieruchomości tej znajdowały się jedynie ruiny budynku. Skoro organy obu instancji przejęły jako podstawę rozstrzygnięcia założenie, że w latach 50-tych na gruncie tym wybudowano ze środków Skarbu Państwa zespół budynków mieszkalnych należało ustalić na podstawie dokumentacji projektowej prowadzonych w tych latach robót, jaki był zakres tych robót. Ustaleniom organów obu instancji przeczy, jak słusznie podnoszą skarżący, załączona do akt fotografia ul. [...] pochodząca ze zbiorów Archiwum Państwowego W., jak i informacja prasowa opisująca stan techniczny budynku przy ul. [...] po zakończeniu wojny. Z notatki tej wynika ponadto, że budynek znajdujący się na nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] stanowił obiekt zabytkowy (mury z [...]), należałoby więc również ustalić, czy I SA 2722/03 dokumentacja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie zawiera informacji istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Organ jest obowiązany wyczerpująco zebrać i ocenić materiał dowodowy (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Z powyższych przepisów wynika, że postępowanie oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ rozpoznający sprawę przed wydaniem decyzji jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W świetle powyższego, wbrew twierdzeniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w odpowiedzi na skargę i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie można przyjąć za udowodnione, że przedmiotowa nieruchomość nie była zabudowana przed dniem 21 listopada 1945 r. Organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy dopuścił się rażącej przewlekłości, której skutkami nie może obarczać skarżących. Sprawa ta nie została należycie wyjaśniona, a zaskarżone decyzje wydano z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.