I SA 2731/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch (spr.) Sędziowie: NSA Joanna Banasiewicz WSA Emilia Lewandowska Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2003 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] przyznającą G. K. zasiłek celowy w miesiącu wrześniu 2003 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podało, że przyznając powyższą pomoc finansową organ pomocy społecznej uwzględnił, że G. K. kwalifikuje się do udzielenia pomocy, ponieważ nie osiąga dochodów. Z uwagi jednak na to, że we wrześniu 2003 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w P. dysponował kwotą [...] zł na zasiłki celowe, na które oczekiwało 69 osób (rodzin) także kwalifikujących się do udzielenia pomocy społecznej, przyznanie zasiłku celowego w większej kwocie nie było możliwe. W odwołaniu od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] G. K. zarzucił, że jest ona sprzeczna z prawem, a niewłaściwy podział środków lokalnego budżetu nie może usprawiedliwiać naruszenia prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło, że w niniejszej sprawie nie miała miejsca odmowa przyznania pomocy lecz przyznanie jej w wysokości, która nie satysfakcjonowała skarżącego. Z przepisu art. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) wynika, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia, przy czym osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane współdziałać w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Oznacza to, że osoba ubiegająca się o pomoc społeczną winna we własnym zakresie podejmować wszelkie działania w celu poprawienia swej sytuacji życiowej i materialnej, ośrodek pomocy społecznej nie może bowiem ponosić całych kosztów utrzymania podopiecznego. Pomoc społeczna w postaci zasiłku celowego ma uznaniowy charakter, a zatem ośrodek pomocy społecznej ma swobodę w ustaleniu zakresu tej pomocy przy uwzględnieniu nie tylko potrzeb osoby ubiegającej się o pomoc lecz także możliwości organu pomocy społecznej (art. 2 ust. 4 ustawy). Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] G. K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji jako naruszających art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przez przyznanie pomocy finansowej w wysokości, która nie umożliwia bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżący podał, że nie posiada żadnych źródeł dochodów oprócz zasiłków z pomocy społecznej, zatem organ samorządu terytorialnego wykonując obowiązek nałożony nań przepisem art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej winien go wykonać należycie, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, w którym ustawodawca określił poziom świadczonej pomocy. Organy nie powinny zatem uchylać się od wykonania ustawowego obowiązku zasłaniając się brakiem środków, co jest – w ocenie skarżącego skutkiem nieprawidłowego ich rozdziału. Skarżący oczekuje zatem orzeczenia przez Sąd, że wobec niego nie został należycie wykonany obowiązek określony w art. 9 ustawy o pomocy społecznej i zobowiązania organu do naprawienia szkody wyrządzonej mu wskutek zrzucenia odpowiedzialności przez samorząd terytorialny na podległą mu jednostkę pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zważył, co następuje: Podkreślić należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. W związku z tym kontroli Sądu nie może podlegać ocena, czy decyzja organu administracji jest trafna z punktu widzenia słuszności czy celowości rozstrzygnięcia. Poza kontrolą Sądu w tym postępowaniu jest także prawidłowość rozdzielania środków finansowych na pomoc społeczną w Gminie [...]. Sąd administracyjny nie jest też właściwy do orzekania w przedmiocie naprawienia szkody wyrządzonej działaniem jednostki samorządu terytorialnego. Skarga G. K. w niniejszej sprawie nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak również decyzja wydana przez organ I instancji nie naruszają prawa. W świetle treści art. 32 ustawy o pomocy społecznej nie budzi wątpliwości, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Oznacza to, że sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza jeszcze automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia. Organ bowiem może lecz nie musi przyznawać świadczenia. Uznaniem administracyjnym objęta jest także ocena przez organ warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzja co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącego, z drugiej zaś własne możliwości finansowe uznał, że istnieje możliwość przyznania skarżącemu w miesiącu wrześniu 2003 r. pomocy jedynie w kwocie [...] zł, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Decyzję o przyznaniu pomocy w takiej a nie innej wysokości organy uzasadniły w sposób przekonujący, podając wielkość środków pozostających do rozdysponowania i liczbę osób (rodzin) kwalifikujących się, tak jak skarżący, do udzielenia pomocy. Jak zasadnie podkreślił organ II instancji, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Zakłada to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, a nie obowiązek ponoszenia pełnych kosztów utrzymania tych osób i rodzin wraz z realizacją ciążących na nich obciążeń finansowych. Skarżący we wniosku o przyznanie pomocy z dnia [...] września 2003 r. wnosił o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, leków, środków czystości, uregulowanie niezbędnych kosztów mieszkaniowych (światła, gazu, telefonu itp.) oraz alimentów świadczonych na rzecz córki w wysokości [...] zł miesięcznie. Przepis art. 32 ust. 2-5 ustawy o pomocy społecznej wymienia cele, na jakie może być przyznany zasiłek celowy. Wyliczenie to ma wprawdzie charakter przykładowy ale jego treść wskazuje, że ta forma pomocy społecznej, (co zresztą wynika z samej nazwy "zasiłek celowy"), nie jest przewidziana na pokrywanie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą lecz ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia przez organy orzekające przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej Sąd uznał, że zarzut ten nie jest zasadny. Powołany przez skarżącego przepis jest jedynie częścią normy ustawowej, której nie można odczytywać w oderwaniu od jej pozostałej treści. Zauważyć należy, że dalsza treść art. 2 zawarta w ust. 3 i ust. 4 określa uwarunkowania, jakim podlega realizacja celu wskazanego w ust. 1. Mianowicie zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1) następuje przez przyznawanie świadczeń odpowiednich do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 2), z uwzględnieniem celów i możliwości pomocy społecznej (ust. 3). Stwierdzić trzeba, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie uchybiły przepisowi art. 2 ustawy o pomocy społecznej. Nie zostały naruszone także pozostałe przepisy ustawy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.