I SA 2752/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie WSA Krystyna Kleiber asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2005 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w zakresie odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz W. S. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2752/03 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...].10.2003 r. po rozpatrzeniu wniosku W. S., utrzymał w mocy poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...].07.2003 r. Decyzją tą Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...].12.1972 r. oraz decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...].05.1972 r. odmawiających przyznania M. i F. S. odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr ewid. [...], nr hip. [...]. Nieruchomość przy ul. [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., stała się ona własnością Gminy W., a następnie własnością Skarbu Państwa, na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130). Poprzedni właściciele przedmiotowej nieruchomości M. i F. S. nie złożyli przewidzianego w art. 7 ust. 1 powołanego dekretu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Jak wynika z pisma Starostwa Powiatu [...] z dnia [...].09.2001 r. przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie część działki ewidencyjnej nr ewid. [...] z obrębu [...]i jest własnością Powiatu [...]. Prezydium Rady Narodowej W. decyzją z dnia [...].05.1972 r., na podstawie art. 53, art. 55 i art. 58 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) odmówiło przyznania odszkodowania M. i F. S. Jako uzasadnienie odmowy wskazano fakt użytkowania przedmiotowej nieruchomości od dnia [...].04.1953 r. przez Zasadniczą Szkołę [...] w W. W wyniku rozpatrzenia złożonego przez M. S. odwołania od decyzji z dnia [...].05.1972 r., Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...].12.1972 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] nie była użytkowana przez byłych właścicieli po dniu [...] kwietnia 1958 r. Nieruchomość ta została przekazana Zasadniczej Szkole [...] na I SA 2752/03 podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] w dniu [...].04.1953 r. Na przedmiotowej nieruchomości na podstawie następnej lokalizacji nr [...] z dnia [...].05.1967 r. wydanej dla Kuratorium Okręgu Szkolnego została wybudowana szkoła [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...].07.2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...].12.1972 r. oraz decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...].05.1972 r., a następnie po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...].10.2003 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ ten stwierdził, że materialnoprawną podstawę dla złożenia wniosku o odszkodowanie stanowił art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Pozwalał on na pozytywne rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie, jeżeli poprzedni właściciel gospodarstwa rolnego, sadowniczego i warzywniczego pozbawiony został użytkowania tych gruntów po wejściu w życie tej ustawy, a w odniesieniu do domów jednorodzinnych lub jednej działki budowlanej, jeżeli przeszły one na własność Skarbu Państwa po wejściu w życie tej ustawy tj. po dniu 5.04.1958 r. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że poprzedni właściciele nieruchomości zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią przed dniem 5.04.1958 r. Prezydium Rady Narodowej w W. w piśmie z dnia [...].04.1953 r., działając na podstawie art. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), wyraziło zgodę na przekazanie w zarząd i użytkowanie Zasadniczej Szkole [...] gruntów nieruchomości [...] przy ul. [...] i [...]. W wykonaniu ustaleń zamieszczonych we wskazanym dokumencie protokołem zdawczo-odbiorczym sporządzonym w dniu [...].05.1953 r. (str. [...] akt własnościowych) dokonano przekazania przedmiotowej nieruchomości Zasadniczej Szkole [...]. Następnie Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...].07.1954 r. wydało zaświadczenie lokalizacyjne wstępne nr [...] dla Zasadniczej Szkoły [...] dotyczące przedmiotowego terenu, co spowodowało anulowanie zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...].03.1953 r. I SA 2752/03 W dniu [...].06.1958 r. (strona [...] akt własnościowych) Prezydium Rady Narodowej W. uchyliło lokalizację wstępną z dnia [...].07.1954 r. Nr [...], w związku z uchwałą nr [...] Rady Narodowej z dnia [...].05.1958 r. w sprawie planów ogólnych [...] dzielnic Miasta W. W dniu [...].05.1967 r. ten sam organ wydał na przedmiotowy teren decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [...] na budowę Zasadniczej Szkoły [...]. W aktach własnościowych dla przedmiotowej nieruchomości (strona [...] akt) na odwrocie pisma z dnia [...].11.1967 r. znajduje się notatka z której wynika, że położony między ul. [...],[...] i [...] teren znajduje się w posiadaniu Zasadniczej Szkoły [...]. Fakt pozbawienia możliwości użytkowania przedmiotowej nieruchomości przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości potwierdza również pismo Dyrektora Zasadniczej Szkoły [...] z dnia [...].06.1957 r., w którym wyraźnie podkreślono, że teren ten został faktycznie przekazany szkole w 1948 r. na cele warsztatu szkoleniowego w zakresie praktycznej nauki zawodu. Także skarżąca W. S. w piśmie z dnia [...].10.1999 r., o zwrot działki i wypłatę odszkodowania, skierowanym do Prezydenta W. wskazuje, że omawiana działka została przekazana w zarząd i użytkowanie Zasadniczej Szkoły [...] w 1955 r., przy czym teren ten był już od 1948 r. zagospodarowywany przez szkołę, która m.in. niwelowała teren, nawoziła, ogrodziła, uzbroiła, wybudowała budynki stałe i prowizoryczne. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju podkreślił również, że podnoszony przez byłych właścicieli fakt opłacania aż do 1968 r. podatku od nieruchomości za przedmiotowy teren nie przesądza o użytkowaniu przez wnioskodawców tej nieruchomości, przy czym w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających ten fakt. Skargę na decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 28.10.2003 r. złożyła W. S., wnosząc o ich uchylenie. W skardze zarzucono zaskarżonym decyzjom wadliwą wykładnię prawa materialnego, tj. art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 156 k.p.a., przez nierozpoznanie istoty sprawy, a także art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., I SA 2752/03 przez zaniechanie dokonania kompleksowej oceny przedmiotu sprawy, a także wydanie zaskarżonej decyzji bez sporządzenia należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia powinny bowiem znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, przekonywającym zarówno co do prawidłowości oceny sytuacji materialnej strony, jak i co do zasadności treści rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 3.12.2003 r. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). Skargę wniesioną w rozpoznawanej sprawie należało uwzględnić bowiem zaskarżone decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast naruszają przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju decyzją z dnia [...].07.2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...].12.1972 r. oraz decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...].05.1972 r. Organ ten prowadził więc postępowanie w trybie nadzorczym i jego obowiązkiem było zbadanie czy decyzje te nie są obarczone wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Jako podstawę do odmowy przyznania odszkodowania w decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...].12.1972 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...].05.1972 r. powołano art. 53 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Oba te I SA 2752/03 przepisy nie mogły być jednocześnie podstawą odmowy przyznania odszkodowania, bowiem ust. 1 dotyczył odszkodowania za gospodarstwa rolne, sadownicze i warzywnicze, których poprzedni właściciele lub ich następcy prawni prowadzący te gospodarstwa pozbawieni zostali użytkowania po dniu 5.04.1958 r. Przepis art. 53 ust. 2 powołanej ustawy dotyczył natomiast odszkodowania za dom jednorodzinny i jedną działkę pod budowę domu jednorodzinnego, które przeszły po dniu 5.04.1958 r. na własność Państwa. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast prowadząc postępowanie nadzorcze również powołał się na art. 53 ust. 1 i 2, skupiając się następnie w obszernym uzasadnieniu na wykazaniu, że poprzedni właściciele nieruchomości zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5.04.1958 r. Przedmiotowe postępowanie nie może natomiast polegać na rozpatrywaniu sprawy co do jej istoty, jak w postępowaniu zwykłym. Jest ono prowadzone w trybie nadzoru w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast miał więc obowiązek rozpatrywać ją w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, w świetle wystąpienia której z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. było prowadzone postępowanie nadzorcze. Skoro w decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...].12.1972 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...].05.1972 r. nie ustalono rodzaju przedmiotowej nieruchomości i w konsekwencji błędnie powołano postawę prawną do wydania decyzji odmawiających ustalenia odszkodowania i błędnie je uzasadniono, to obowiązkiem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast było w szczególności zbadanie, czy naruszenie to nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju nie dokonał w powyższym zakresie jakichkolwiek ustaleń. Przedmiotowa sprawa nie została więc należycie wyjaśniona, co narusza art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.