I SA 2753/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia (del.) NSA Cezary Pryca Sędziowie (del.) NSA Izabella Kulig – Maciszewska (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2004 r. sprawy ze skargi W. O., K. O., A. K., A. D., M. M., I. S., J. B., B. B., A. B., K. K., I. W., A. B., Z. Z., J. K., H. P., J. O., R. O., D. O., M. O., H. B., J. B. i M. B. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej 1) uchyla zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ja decyzję z dnia [...] kwietnia 2001 nr [...]; 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących solidarnie kwotę 1400 zł (tysiąc czterysta) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2753/03 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...].08.2001 r. Nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...].04.2001 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].08.1955 r. w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz H. [...] nieruchomości o pow. [...] m2 stanowiącej własność spadkobierców J. O., położonej w W. (obecnie ul. [...]). W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją Nr [...] z dnia [...].04.2001 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. Nr [...] z dnia [...].08.1955 r. w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz H. [...] nieruchomości o pow. [...] m2 stanowiącej własność spadkobierców J. O., położonej w W.. Spadkobiercy J. O. wystąpili w terminie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył nie tylko decyzji z dnia [...].08.1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości ale również odrębnej decyzji o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości. Ponadto zdaniem skarżących brak akt archiwalnych nie daje podstaw do przerzucenia na stronę postępowania wskazania dowodów, tym bardziej, że zaskarżone decyzje rażąco naruszyły prawo, a zgodnie z art. 7 i 77 Kpa to organ ma obowiązek zebrać materiał dowodowy. Skarżący wskazują również, że doręczono kopię dokumentu potwierdzającego, że orzeczenie odszkodowawcze zostało wydane w tej samej dacie i pod tym samym nr co orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ stwierdził, że wbrew zarzutom skarżącej organ prowadzący postępowanie w trybie nadzoru podjął wszelkie możliwe kroki w celu odnalezienia akt archiwalnych, co potwierdzają pisma kierowane do [...] Urzędu Wojewódzkiego w W., do Archiwum Państwowego W. do Urzędu Gminy W., do Urzędu W., do Starostwa Powiatu [...] oraz do strony. Po bezskutecznych poszukiwaniach w sytuacji, gdy nawet strona nie przedłożyła oryginału zaskarżonej decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości zostało podjęte rozstrzygnięcie z dnia [...].04.2001 r. Należy dodatkowo wskazać, że stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić w przypadku, gdy w sposób bezsporny zostanie wykazane w sprawie istnienie przyczyny nieważności opartej na przesłance wymienionej w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowaniem zakończonym decyzja z dnia [...].04.2001 r. nie objęto decyzji o odszkodowaniu gdyż z nadesłanego przez skarżącą dokumentu – kopii decyzji z dnia [...].12.1951 r. nie wynika w sposób jednoznaczny, ze orzeczenie Nr [...] z dnia [...].08.1955 r. dotyczyło również odszkodowania na rzecz spadkobierców J. O. Załączona przez stronę nieuwierzytelniona 1 strona decyzji z dnia [...].12.1955 r. prostująca orzeczenie z dnia [...].08.1955 r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu nie wymienia w pkt 2 dotyczącym ustalonego odszkodowania spadkobierców J. O., a tym samym wobec braku orzeczenia o odszkodowaniu nie można uznać, że zostało takie odszkodowanie na rzecz ww. spadkobierców J. O. ustalone. Ponadto z załączonej kopii 1 strony decyzji z dnia [...].12.1955 r. nie wynika kto był jej adresatem. Również zarzuty dotyczące decyzji uwłaszczeniowej Wojewody W. z dnia [...].03.1992 r., która dotyczyła stanu prawnego istniejącego w dniu [...].12.1990 r.- tym bardziej, że Skarb Państwa był ujawniony w księdze wieczystej KW [...] jako właściciel nieruchomości objętej uwłaszczeniem – nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie oceny legalności decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...].08.1955 r. Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli spadkobiercy J. O.: W. O., K. O., A. K., A. D., M. M., I. S., J. B., B. B., A. B., M. B., I. W., A. B., Z. Z., J. K., M. B., H. P., J. O., R. O., D. O. i M. O. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej działki nr [...], stanowiącej własność spadkobierców J. O. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi podnieśli m.in., iż J. O. był właścicielem nieruchomości położonej w W., wpisanej do zbioru hipotecznego "[...]" pod numerem [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2. Z tej nieruchomości dla potrzeb postępowania wywłaszczeniowego wyodrębniono działkę nr [...] o powierzchni [...] m2. Postępowanie administracyjne, wszczęte na wniosek skarżących w dniu 15 września 1999 r. dotyczyło stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1955 r. w sprawie wywłaszczenia działki nr [...]. Organ administracji rozpatrujący wniosek odmówił stwierdzenie nieważności wobec nie wskazania przez stronę wystarczających dowodów uzasadniających tezę o rażącym naruszeniu prawa, a w zakresie orzeczenia o odszkodowaniu pozostawił sprawę bez rozpatrzenia twierdząc, że strona nie oznaczyła orzeczenia w zakreślonym do tego terminie. Zdaniem skarżących, organ administracji, przerzucając ciężar zgromadzenia materiału dowodowego naruszył podstawową zasadę postępowania administracyjnego, określoną w art. 6 Kpa. Należy zwrócić uwagę, że przepisy Kpa nie wymagają wskazania, w jaki konkretnie sposób doszło do rażącego naruszenia prawa – według skarżących doszło do rażącego naruszenia generalnych zasad postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego w oparciu o dekret "o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych" z 1949 r., na podstawie, którego wydano orzeczenia o wywłaszczeniu o odszkodowaniu. Brak dokumentów jest dowodem, że kwestionowane orzeczenia wydano z naruszeniem prawa, w tym prawa procesowego – nie wystąpiły żadne zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, uzasadniające zaginięcie lub zniszczenie akt sprawy. Wobec braku jakichkolwiek dowodów należy stwierdzić, że Przedsiębiorstwo Państwowe H. [...] w B. nie wystąpiło do Prezydium Rady Narodowej z wnioskiem o zezwolenie na wywłaszczenie, nie wydano w tym zakresie żadnych postanowień, brak było zgody Prezydium na wywłaszczenie. Z pewnością wszystko odbyło się w sposób nieformalny przez co naruszono powyższy dekret. Oparcie odmowy stwierdzenia nieważności na fakcie braku oryginału orzeczenia jest sprzeczne z poczuciem praworządności i rodzi poważną wątpliwość dlaczego Wojewoda [...] oparł decyzję uwłaszczeniową z dnia [...] marca 1992 r. na kopiach dokumentów wywłaszczeniowych. Kolejnym naruszeniem prawa jest pozostawienie bez rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o odszkodowaniu. W decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2001 r., stwierdzono, że strona przedstawiła jedynie kopie dokumentu pośrednio świadczącego o wydaniu wskazanego orzeczenia. Zdaniem skarżących dokument jest wystarczającym dowodem do przyjęcia, że takie orzeczenie wydano we wskazanej dacie i pod podaną sygnaturą. Jednocześnie należy zaznaczyć, że przyjęcie braku orzeczenia o odszkodowaniu stanowiłoby kolejny dowód na naruszenie dekretu, ponieważ w dekrecie jest mowa alternatywnie o wykupie, zamianie, bądź odszkodowaniu. Dekret nie dawał możliwości odebrania własności nieruchomości bez zastosowania jednego z wyżej wymienionych sposobów zadośćuczynienia. Wymaga podkreślenia, że brak dokumentów w archiwach, tak urzędowych jak i państwowych, a nawet w archiwum następcy prawnego Przedsiębiorstwa Państwowego H. [...], nie może być przeszkodą do stwierdzenia nieważności decyzji orzekających o wywłaszczeniu i odszkodowaniu. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W toku postępowania sądowego zmarł skarżący M. B. a w jego miejsce wstąpili następcy prawni H. B. i J. B.. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z póz. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i w związku z tym podlega ona rozpoznaniu na podstawie przepisów wskazanej wyżej ustawy. Odnosząc się do zarzutów skargi należy uznać, iż podnoszony zarzut naruszenia art. 7 i 77 kpa jest zasadny. Organ nadzoru nie podjął wszystkich czynności zmierzających do zebrania stosownego materiału dowodowego. Takimi materiałami są m.in. dokumenty dotyczące czynności podejmowanych przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego oraz z postępowania wywłaszczeniowego. Organ dysponował jedynie kopią orzeczenia wywłaszczeniowego. Jest to niewystarczający materiał do podjęcia decyzji czy kwestionowane orzeczenie dotknięte jest wadą nieważności. Wprawdzie w uzasadnieniu tej decyzji powołano się na cel wywłaszczenia, niemożność jej uzyskania w drodze umowy, ale uzasadnione to jest bardzo lakonicznie i na jego podstawie nie można dokonać oceny czy nie zostały naruszone przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tekst jedn. z 1952 Dz.U. 4 Nr 4, poz.31). W tej sytuacji nie jest trafny zarzut podniesiony w skardze, że decyzja ta rażąco narusza przepisy dekretu. Na podstawie samej jej treści takiej oceny dokonać nie można. Wprawdzie organ podejmował działania zmierzające do uzyskania akt postępowania wywłaszczeniowego, ale w ocenie sądu nie były one wystarczające. Organ bowiem nie próbował uzyskać stosownych dokumentów od podmiotu, na którego rzecz dokonano wywłaszczenia tj. H. [...], obecnie H. [...] w. Sp. z o.o. Natomiast powołany wyżej dekret z 26 kwietnia 1949 r. nakładał na ten podmiot szereg obowiązków, związanych z wywłaszczeniem, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w stosownych dokumentach. Może ono również dysponować materiałami uzyskiwanymi w trakcie postępowania wywłaszczeniowego od organu prowadzącego to postępowanie. Tak więc przed rozpatrzeniem wniosku skarżących niezbędnym było również zwrócenie się do H. [...] w. Sp. z o.o. o nadesłanie dokumentów będących w ich posiadaniu. Odnośnie podniesionego w skardze zarzutu dot. pozostawienia bez rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej, to sąd w niniejszym postępowaniu nie dokonuje oceny stanowiska organu, bowiem przyjęte ono zostało w innym postępowaniu i nie w granicach niniejszej sprawy. Z tych wszystkich względów uznając, że naruszone zostały przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Z uwagi na fakt, iż uprawnienia skarżących związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, o zwrocie kosztów postępowania sądowego sąd orzekł na podstawie art. 202 § 2 ww. ustawy.