I SA 2757/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 10 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. R. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2002 r., sygn. akt I SA 2757/00 oddalającego skargę M. K., K. B. i J. C. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] postanawia odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. I SA 2757/00 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 5 września 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K., K. B. i J. C. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. W dniu 22 listopada 2007 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik uczestnika postępowania D. R. adwokat R. N. złożył wniosek o doręczenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2002 r. wraz z uzasadnieniem. W treści tego wniosku został zawarty równocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego wyroku. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Na to postanowienie adwokat R. N. złożył w dniu 30 stycznia 2008 r. zażalenie. W jego uzasadnieniu wskazał, że w dniu 5 listopada 2007 r. został złożony przez D. R. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2002 r., sygn. akt I SA 2757/00. W dalszym postępowaniu ustalono, że przesyłka z dnia 5 listopada 2007 r., nr [...] zawierająca wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skarga kasacyjną nie dotarła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z przesłanej przy piśmie z dnia 30 stycznia 2008 r. przez adwokata R. N. odpowiedzi na złożoną reklamację wskazanej przesyłki Poczta Polska poinformowała, że zaginęła ona podczas transportu. Przy piśmie z dnia 1 lipca 2008 r. pełnomocnik D. R. nadesłał oryginał potwierdzenia nadania przesyłki poleconej nr [...] w dniu 5 listopada 2007 r. Następnie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie z dnia [...] stycznia 2008 r., sygn. akt I SA 2757/00. W uzasadnieniu NSA podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał błędnego ustalenia, iż strona wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożyła z uchybieniem terminu wynikającego z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, iż przedmiotowy wniosek strona złożyła w dniu 5 listopada 2007 r., a nie jak przyjął Sąd I instancji w dniu 22 listopada 2007 r., co było przesłanką do odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. NSA wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd winien wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności zbadać, czy został on wniesiony w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu zgodnie z treścią art. 87 § 1 wskazanej ustawy, a następnie, w sytuacji gdy Sąd ustali, że wniosek został złożony w terminie zajmie się jego "zawartością", a więc winien zbadać, czy strona w dostateczny sposób uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, pamiętając o treści art. 87 § 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami zawartymi w art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu; 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2). Stosownie natomiast do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Odpis wyroku z dnia 5 września 2002 r. wraz z uzasadnieniem dla uczestnika postępowania D. R. pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia zarządzeniem z dnia 27 listopada 2002 r. Według twierdzeń wnioskodawcy zawartych we wniosku z dnia 21 listopada 2007 r. o wydaniu wyroku i jego doręczeniu dowiedział się on w dniu 30 października 2007 r. od adwokata R. N., którego tego samego dnia ustanowił swoim pełnomocnikiem. Przyznać należy, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, że strona wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożyła już w dniu 5 listopada 2008 r. Potwierdza to dołączony do akt sprawy oryginał nadania przesyłki listem poleconym nr [...] w Urzędzie Pocztowym, jak również pismo Poczty Polskiej informujące, że w toku przeprowadzonego postępowania reklamacyjnego wykazano, iż przesyłka nr [...] skierowana na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a zawierająca wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą kasacyjną, zaginęła podczas transportu. Podnieść również należy, że przesyłka adresowana do D. R. zawierająca odpis wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2002 r. wraz z uzasadnieniem została dołączona do akt ze skutkiem doręczenia zarządzeniem z dnia 27 listopada 2002 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną złożony został dopiero w dniu 5 listopada 2007 r. We wniosku nie wskazano dlaczego nastąpiło to dopiero po ponad trzech latach od daty domniemanego doręczenia. Nie wskazano kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi. Wskazana we wniosku data – 30 października 2007 r. – kiedy D. R. dowiedział się o wydaniu wyroku i jego doręczeniu nie może być brana pod uwagę bez wyjaśnienia, dlaczego skarżący do tego czasu nie zasięgnął informacji o postępowaniu, którego jest uczestnikiem. Wniosek o przywrócenie terminu nie został więc dostatecznie uzasadniony. Nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Chodziło bowiem o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie skarżącego, a uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. Skarżący nie wskazał, jaka była przyczyna uchybienia terminowi oraz kiedy ta przyczyna ustała. Nie wskazał również przyczyny uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jednakże niezależnie od okoliczności wskazanych powyżej zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., w których nie upłynął termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego, strona może, w terminie do dnia 31 marca 2004 r., wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2004 r., sygn. akt OSK 242/04 termin do wniesienia skargi kasacyjnej zakreślony wskazanym wyżej przepisem art. 101 jest terminem ustawowym (prawa materialnego) i do tych terminów nie można stosować przepisów o przywrócenie terminów procesowych. Terminy prawa materialnego są terminami prekluzyjnymi, które muszą być uwzględniane przez sąd, a czynność podjęta po upływie tego terminu jest bezskuteczna, gdyż termin ten ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym organem, realizację przysługujących praw, a upływ tego terminu powoduje wygaśnięcie prawa. Stosownie do orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1976 r. (OSN 1977, poz. 186) dla określenia, czy dany termin należy uznać za procesowy, czy też prawa materialnego głównie decyduje skutek upływu terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu praw podmiotowego lub na niemożliwości jego realizacji, to termin ten ma charakter prawnomaterialny. Powyższy pogląd został potwierdzony również w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2006 r., sygn. akt I OZ 895/06 oraz postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2005 r., sygn. akt II OSK 879/05. Przepis art. 101 wskazuje konkretną datę - 31 marca 2004 r. – do której mogła być wniesiona skarga kasacyjna od orzeczeń prawomocnie zakończonych do dnia 1 stycznia 2004 r. D. R. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną w dniu 5 listopada 2007 r., a więc po upływie ponad 3 lat od terminu wskazanego w art. 101. Zgodnie z art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wedle wskazanego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2004 r. skoro do terminu podanego w art. 101 nie mają zastosowania przepisy o przywróceniu terminów procesowych to wniosek D. R. o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu stosownie do art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.