I SA 2795/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch WSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi M. K. i K. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską położoną przy ul. [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu Warszawskiego z dnia [...] października 2001 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz M. K. i K. B. kwoty po 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 2795/02 UZASADNIENIE W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. K. i K. B. wnosiły o uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] października 2001 r. o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] , stanowiącą wschodnią połowę działki nr [...], o powierzchni 144,4 sążni kw. tj. 657 m kw., mającą urządzoną księgę wieczystą " O.". W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na skutek reformy sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się – na podstawie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie opisana na wstępie nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz. 279 ) i w związku z tym z dniem 21 listopada 1945 r. stała się z mocy prawa własnością Gminy m. st. Warszawy a następnie w 1950 r. - własnością Skarbu Państwa. Aktem notarialnym zawartym w dniu 19 sierpnia 1946 r. pomiędzy M. B. a byłym właścicielem gruntu A. S. zostały przeniesione na nabywczynię roszczenia przysługujące byłemu właścicielowi w/w nieruchomości wynikające z przepisów powołanego dekretu. Było faktem bezspornym, że wschodnia część nieruchomości przed wojną była zabudowana jednokondygnacyjnym, murowanym domem jednorodzinnym, którego budowę zakończono w 1935 r. W czasie wojny budynek ten uległ częściowemu zniszczeniu, ale w 1945 r. - jako dom II kategorii zagrożenia – kwalifikował się do odbudowy. Oprócz niego na działce znajdował się także barak drewniany. Wspomniany budynek murowany został wyremontowany przez M. B.. Decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] grudnia 1972 r. nr [...] ustalono odszkodowanie za zabudowania i rośliny znajdujące się na przedmiotowym gruncie określając je na kwotę w wysokości 1077.151 d. złotych, którą to sumę wypłacono M. B.. Jednocześnie w decyzji tej stwierdzono, że odszkodowanie za grunt zostanie przyznane w terminie późniejszym. W dniu 17 stycznia 1983 r. zmarła M. B. a spadek po niej nabyli w częściach równych - na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia [...] lipca 1992 r. sygn. akt [...] – córka M. K. i syn J. B., który w dacie 21 maja 1992 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie działki zamiennej. Następnie wniosek ten został przekształcony w żądanie przyznania odszkodowania za przejęty grunt. W dniu 7 listopada 1995 r. zmarł J. B. a spadek po nim nabyły w częściach równych – na podstawie postanowienia Sadu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia [...] grudnia 1995 .r sygn. akt [...] – żona K. B. i córka A. B., które wniosek poparły. Decyzją z dnia [...] października 2001 r. Starosta Powiatu W. odmówił przyznania spadkobiercom M. B. odszkodowania za nieruchomość położoną przy ulicy [...] w Warszawie i orzeczenie to podtrzymał Wojewoda Mazowiecki w zaskarżonej decyzji. Organy obu instancji uznały, że zgodnie z przepisem art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 46 z 2000 r. poz. 543 ) odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości przysługuje jedynie w formie albo odszkodowania za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Skarbu Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. albo - odszkodowania za działkę, która przed dniem 21 listopada 1945 r. ( data wejścia w życie cytowanego dekretu ) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel lub jego następca prawny zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Ponieważ w przepisie tym zostało przewidziane przyznanie odszkodowania tylko albo za dom jednorodzinny albo za działkę przeznaczoną pod budowę takiego domu, nie wypłaca się go za grunt położony pod budynkiem. Z tego powodu – zdaniem organów brak było podstaw prawnych do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. W skardze do Sądu skarżące domagały się uchylenia decyzji Wojewody podnosząc, że zabór mienia bez odszkodowania jest sprzeczny z Konstytucją i "z wszelkimi zasadami" a ponadto zauważyły, że wszyscy wywłaszczeni sąsiedzi otrzymali odszkodowania za zabrane im działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należy uznać za zasadną. Choć w przedmiotowej sprawie ustalony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stan faktyczny był bezsporny, jednak ocena prawna jego nie została dokonana prawidłowo. Wspomniany przepis art. 215 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje istotnie dwie sytuacje, w których byłemu właścicielowi nieruchomości warszawskiej przysługuje roszczenie o przyznanie odszkodowania z powodu przejścia jej na własność Skarbu Państwa. Pierwsza sytuacja odnosi się do odszkodowania za dom jednorodzinny, i ten przypadek nie dotyczył przedmiotowej sprawy, druga zaś – związana jest z odszkodowaniem za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawienia faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Z treści tego unormowania wynika jedynie, iż dotyczy ono działki, która mogła być w tamtym czasie przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Zatem może to być zarówno działka nie zabudowana, ale spełniająca powyższy warunek a może być to również działka, która już wówczas była zabudowana domem jednorodzinnym. Należy zwrócić uwagę, że przepis ten nie zawiera sformułowania, iż obejmuje jedynie działki niezabudowane, które mogły być przeznaczone na wspomniany rodzaj budownictwa. Z tych względów Sąd uznał, iż interpretacja ścieśniająca i zawężająca zastosowanie przepisu art. 215 ust. 2 powołanej ustawy tylko i wyłącznie do działek niezabudowanych w 1945 r. nie ma uzasadnienia prawnego. Gdyby bowiem ustawodawcy zależało na takim rozumieniu cytowanego przepisu, określiłby po prostu wspomniane działki jako niezabudowane, mogące być przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne. Rozpatrując ponownie sprawę organy winny zatem ustalić, czy roszczenie spadkobierców M. B. spełnia pozostałe przesłanki przewidziane powołanym przepisem i w przypadku stwierdzenia, że zostały one spełnione - orzec o odszkodowaniu, które należy traktować nie jako odszkodowanie za własność działki, ale jako odszkodowanie za niemożność ustanowienia na niej prawa wieczystego użytkowania. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd z mocy przepisu art. 145§ 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji wyroku.