I SA 2825/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Anna Lech Sędziowie WSA - Jolanta Zdanowicz (spr.) Asesor WSA - Jerzy Siegień Protokolant - Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczenie części nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2003 roku, numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 2825/03 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r., po rozpatrzeniu odwołania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, utrzymał w mocy decyzję Starosty [...], nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. orzekającą o ustaleniu odszkodowania za naniesienia budowlane na działce nr ewid. [...] o powierzchni [...]ha, położonej w obrębie S. Gmina C. W uzasadnieniu swojej decyzji organ drugiej instancji wskazał, że Starosta [...] w decyzji nr [...] wskazał jako zobowiązanego do wypłaty odszkodowania Skarb Państwa reprezentowany przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Na skutek odwołania strony zobowiązanej i po zbadaniu akt Wojewoda stwierdził, że decyzja Starosty [...], nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. nie budzi zastrzeżeń merytorycznych i formalnych, a za nietrafne należy uznać stanowisko odwołującego się o braku podstaw prawnych do jej wydania. W omawianej sprawie jest bezsporne, że decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika Gminy [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1988 r. w części orzekającej o ustaleniu odszkodowania nie objęła zabudowań siedliska rolnego znajdującego się na wywłaszczonej działce nr [...]. Zgodnie z art. 63 obowiązującej w dacie wywłaszczenia ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) odszkodowania powinno obejmować również budowle i urządzenia trwałe związane z gruntem, stanowiące składniki gospodarstwa rolnego. Skoro zatem przyznane na rzecz osoby wywłaszczonej odszkodowanie nie odpowiadało pełnej wartości wywłaszczonej nieruchomości, to na aktualnie właściwym organie ciąży bezsporny obowiązek zakończenia postępowania i wydania uzupełniającej decyzji odszkodowawczej, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (art. 128-135 w związku z art. 233 tej ustawy). Organ odwoławczy przyznał trafność zarzutu o braku podstaw do stosowania w sprawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721), natomiast co do prawidłowości wskazania w decyzji organu zobowiązanego wskazał, że stosownie do art. 18 ust 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach dróg krajowych jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, do którego należy realizacji budżetu państwa w zakresie dróg krajowych oraz, jako zarządcy drogi, pełnienie funkcji inwestora (art.20 pkt 3). Zadania w zakresie budowy, modernizacji, utrzymania i ochrony dróg krajowych oraz zarządzania nimi, finansowane są przez ministra właściwego do spraw transportu za pośrednictwem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (art. 2 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o finansowaniu dróg publicznych (Dz. U. Nr 123, poz. 780 ze zm.). Oznacza to, że zarówno wojewoda jak i starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej nie posiadają żadnych kompetencji w zakresie realizacji dróg krajowych. W ocenie organu odwoławczego odnosi się to również do zadań związanych z nabywaniem nieruchomości na te cele oraz do obowiązku zapłaty odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone pod drogi krajowe. Dlatego też wskazanie w decyzji pierwszej instancji Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad jako organ zobowiązanego do zapłaty uzupełniającego odszkodowania za naniesienie budowlane zlokalizowane na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie S. Gmina C. (wywłaszczonej w związku z realizacją drogi krajowej nr [...][...]) należy uznać za prawidłowe. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad domagając się stwierdzenia nieważności decyzji obu organów z powodu rażącego naruszenia prawa. Skarżący zarzucił, że w chwili śmierci dawnego właściciela działki nr [...] nie toczyło się postępowanie z jego wniosku o wzruszenie decyzji wywłaszczeniowej, ani nie były zgłoszone roszczenia o jakiekolwiek odszkodowaniu za odjęcie prawa własność do tej działki, a więc nie można uznać, iż prawa te weszły do mocy spadkowej, nadto że w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie toczyło się żadne postępowanie odszkodowawcze w związku z czym art. 233 tej ustawy nie ma zastosowania. Nie mogą też mieć zastosowania przepisy ustawy o finansowaniu dróg publicznych, bowiem nie obejmują one materii związanej z przymusowym odjęciem prawa własności na cele publiczne a obowiązek wypłaty za wywłaszczenie spoczywający na staroście z mocy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może być przeniesiony na jednostkę organizacyjną właściwą do zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości - zarządcą drogi krajowej. Ponadto skarżący zarzucił, że obie instancje nie wzięły pod uwagę 10 letniego terminu przedawnienia roszczeń majątkowych od ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej, a dawny właściciel nie zgłaszał roszczeń o wypłatę odszkodowania za naniesienia na działce nr [...]. Podniesiono też zarzut, że Wojewoda uznał, iż w przedmiotowej sprawie istniała możliwość wydania decyzji uzupełniającej, która w odniesieniu do decyzji wywłaszczeniowej wskazała inny podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko. Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271) niniejsza skarga stała się przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 1988 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia za odszkodowaniem wydana została na wniosek właściciela nieruchomości. Decyzja ta funkcjonuje nadal w obrocie prawnym, a że rozstrzyga o odszkodowaniu nie mogło dalej toczyć się postępowanie administracyjne w zwykłym trybie, odnośnie kwestii rozstrzygniętej prawomocną decyzją. W decyzji tej przyznano właścicielowi odszkodowanie za nieruchomość Artykuł 16 § 1 kpa stanowi zasadę trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej, która może być wzruszona tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub ustawach szczególnych. Niewątpliwie sytuacja taka nie może nastąpić w zwykłym trybie postępowania. Zgodnie z treścią art.156 § 3 kpa nieważna jest decyzja dotycząca sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W przedmiotowej sprawie zachodzi taki przypadek, ponieważ decyzja nr [...] rozstrzygająca o odszkodowaniu nie została wzruszona w trybie nadzwyczajnym, a zatem nie może obok niej funkcjonować druga decyzja odszkodowawcza, a taką jest decyzja Starosty [...], nr [...]. z dnia [...] sierpnia 2003 r. ustalająca ponownie odszkodowanie za nieruchomość. W przepisach kodeksu postępowania administracyjnego nie istnieje możliwość wydawania decyzji uzupełniającej do decyzji ostatecznej. Mimo tego organ drugiej instancji nie stwierdził tożsamości sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Wobec wydania decyzji w sprawie rozstrzygniętej wcześniej decyzją ostateczna, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność obu zaskarżonych decyzji. Przy orzekaniu zastosowano art.152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.