I SA 2843/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska WSA Daniela Kozłowska (spr.) Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2004 r. sprawy ze skarg J. B. i J. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu Warszawskiego z dnia [...] maja 2002 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 2843/02 U z a s a d n i e n i e Wnioskiem z dnia [...] października 2000 r. J. i J. B., spadkobiercy J. B., jednego ze współwłaścicieli nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], wystąpili o wypłatę odszkodowania za tę nieruchomość. Starosta Powiatu Warszawskiego decyzją z dnia [...] maja 2002 r., [...], powołując art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) orzekł o odmowie przyznania odszkodowania. Starosta podał w uzasadnieniu decyzji, że właściciele tej nieruchomości nie złożyli wniosku o przyznanie własności czasowej w trybie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wobec tego Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] kwietnia 1952 r. orzekło o odmowie ustanowienia własności czasowej. Kwestie odszkodowań reguluje art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przedmiotowa nieruchomość w dniu wejścia w życie dekretu była zabudowana pięciokondygnacyjnym budynkiem oraz oficyną. W przypadku nieruchomości zabudowanych odszkodowanie przysługuje za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Ustawa nie przewiduje odszkodowania za grunt pod takimi domem. W odwołaniu od tej decyzji J. i J. B. podnieśli, że wystąpili o odszkodowanie na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego – art. 415, 416 i 417, które jednoznacznie określają obowiązek naprawienia wyrządzonej szkody, bez ograniczania poszkodowanego szczegółowymi warunkami. Błędne jest zatem powoływanie się na niespełnienie przesłanki do odszkodowania. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] października 2002 r., nr [...], utrzymał w mocy powyższą decyzję, podając przy tym m.in., że decyzją Dyrektora Wydziału [...] Urzędu Miasta st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1987 r. utrzymana została w mocy decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania z tytułu przejęcia na własność Państwa przedmiotowej nieruchomości. Wyrokiem z dnia 27 listopada 1987 r., sygn. IV SA 711/87, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę J. B. na tę decyzję. W stosunku do nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. mają zastosowanie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W sprawach odszkodowań za niektóre kategorie nieruchomości ma zastosowanie art. 215 tej ustawy, a nie Kodeks cywilny. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. i J. B. podnieśli, że faktycznie władali nieruchomością do [...] kwietnia 1952 r. (data decyzji Prezydium RN m.st. Warszawy o odmowie przyznania własności czasowej). Nie jest prawdą, że nie było wniosku o własność czasową. Według oświadczenia ostatniej żyjącej współwłaścicielki – A. K. – wniosek taki był złożony. Były także inne wnioski o zwrot nieruchomości (z 13.03.1958 r. i 19.07.1965 r.) oraz o odszkodowanie (z 20.11.1986 r.). Odpowiadając na nie urzędy powoływały się na brak wniosku, co powoduje brak możliwości zwrotu nieruchomości i informowały, że odszkodowanie zostanie wypłacone w terminie późniejszym. Terminu nie sprecyzowano, co jest zaniechaniem urzędów i rażącym naruszeniem prawa. Kolejnymi wnioskami o zwrot nieruchomości były pisma z 23.05.1990 r. 18.12.1990 r., złożone w związku z prowadzoną prywatyzacją. Nie uwzględniono, że nieruchomość była współwłasnością pięciu osób, a powierzchnia przypadająca na jedną osobę odpowiadała powierzchni domu jednorodzinnego. W piśmie procesowym z dnia 22 czerwca 2004 r. skarżący wskazują, że dowody uzasadniające odmowę przyznania odszkodowania były brane pod uwagę wybiórczo. Nie uwzględniono art. 7 ust. 5 dekretu zobowiązującego do przyznania odszkodowania także w przypadku niezłożenia wniosku. Argumenty organów są niezgodne z Kodeksem cywilnym, mówiącym o obowiązku naprawienia szkody, którego przepisy nie odsyłają do uregulowań w poszczególnych ustawach. Stanowisko organów narusza art. 32 ust. 1, art. 2, 21 i 77 Konstytucji. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę, choć z innych przyczyn niż wskazane przez skarżących. Jak wynika z akt sprawy Kierownik Wydziału [...] Urzędu Dzielnicowego Warszawa [...] decyzją z dnia [...] marca 1987 r. umorzył postępowanie w sprawie odszkodowania z tytułu przejęcia na własność Państwa nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...]. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Dyrektora Wydziału [...] Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] czerwca 1987 r. W ocenie organów administracji wobec treści art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) stwierdzającego wygaśnięcie prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo w trybie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy zbędne jest prowadzenie postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 listopada 1987 r., sygn. IV SA 711/87, oddalił skargę J. B.. Sąd przyjął, że wprawdzie przepisy dekretu z dni 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przewidywały odszkodowania za przejęte grunty w postaci papierów wartościowych, to wobec niewydania przepisów wykonawczych organy nie mogły wydawać decyzji o odszkodowaniu. Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami w art. 89 ust. 1 zawężyła prawo do odszkodowania wyłącznie do przypadków określonych w art. 90. Nieruchomość, za którą skarżący domaga się odszkodowania nie mieści się w kryteriach ustalonych w art. 90 tej ustawy. Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów ustawy z 29 kwietnia 1985 r. prawo do odszkodowania za przejęte nieruchomości o takim charakterze jak przedmiotowa nieruchomość wygasło i w związku z tym należy przyjąć, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podniósł także, że z punktu widzenia formalnego nie jest prawidłowe stanowisko organu I instancji umarzające postępowanie w sprawie. W sprawie powinna być wydana decyzja o odmowie przyznania odszkodowania, a nie o umorzeniu postępowania w tym przedmiocie. Omawiane uchybienie formalne nie miało jednak wpływu na treść decyzji będącej w istocie decyzją odmawiającą przyznania odszkodowania i nie może stanowić podstawy do uwzględnienia skargi. Wydane zatem decyzje Starosty Powiatu Warszawskiego z dnia [...] maja 2002 r. i Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2002 r. dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a więc spełniają przesłanki do stwierdzenia ich nieważności, określone w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Decyzje z 1987 r. i 2002 r. dotyczą odmowy przyznania odszkodowania za tę samą nieruchomość, a przepisy w tym zakresie, mimo że obecnie reguluje te kwestie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) nie uległy merytorycznej zmianie. Zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejną decyzją, a więc gdy w sprawie występują te same podmioty, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie warunki te zostały spełnione. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).