I SA 2851/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie NSA Irena Kamińska WSA Krystyna Kleiber (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2005 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 roku, numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz R. S. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...], odmawiającą R. S. stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta L. z dnia [...] czerwca 1985 r., dotyczącej działek o numerach [...] oraz [...]. W uzasadnieniu wskazał, co następuje. Ostateczną decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 1985 r. Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta L., działając na podstawie art.17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. Nr 11 poz. 37 ze zm.), uznał, że nieruchomość położona w L. przy ul. [...], oznaczona jako działki nr nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy prawa, bez odszkodowania. Nieruchomość ta była użytkowana do 1945 r. przez Fabrykę Wyrobów [...] "G.", a została przejęta w 1945 r. w zarząd państwowy przez Państwowe Zjednoczone Zakłady Przemysłu [...] L., a następnie przez [...] Zakłady Przemysłu [...] w L.. Wnioskiem z dnia 4 lipca 2001 r. R. S. wystąpił o stwierdzenie nieważności opisanej decyzji z dnia [...] czerwca 1985 r. w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...]. Jednocześnie złożył postanowienie Sądu Rejonowego dla L. z dnia [...] czerwca 2001 r. sygn. akt [...] Ns [...] o nabyciu praw do spadku po A. S., dokumentując, że jest jego następcą prawnym . Kwestionowaną decyzją z dnia [...] czerwca 1985 r. stwierdzono przejście na własność Skarbu Państwa między innymi działek nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] m2, to jest dawnego placu nr [...] stanowiącego własność A. S., uregulowanego w Rep. hip. [...] nr hip. [...]. Podstawą wydanej decyzji był przepis art. 17 pkt 2 ustawy, z dnia 25 lutego 1958 r., stanowiący, że na własność Skarbu Państwa przeszły przedsiębiorstwa i inne mienie, nad którym władanie właściciel utracił do dnia 31 grudnia 1954 r., a które pozostawało w dacie wejścia w życie ustawy w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych, bez tytułu prawnego. Po przeprowadzeniu postępowania organ przyznał, że w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] czerwca 1985 r. stan faktyczny dotyczący działek nr [...] i nr [...] nie został ustalony prawidłowo. Fabryka Wyrobów [...] "G.", stanowiąca własność wspólników spółki jawnej A. H. i S-ka znajdowała się przy ul. [...] i zajmowała nieruchomość o pow. [...] m2, Nr hip. [...] rep. hip. [...] będącą własnością A. H.. Nieruchomość ta graniczyła od południa z nieruchomością A. S., położoną przy ul. [...], stanowiącą działki nr [...] i nr [...]. Działki nr [...] i nr [...] jedynie graniczyły z nieruchomością zajętą przez Fabrykę "G.", a więc nie mogły podlegać zarządzeniu Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] maja 1950 r. wydanego w sprawie objęcia przez Państwowe Zjednoczone Zakłady [...] L., lecz znalazły się w użytkowaniu Zakładów Przemysłu [...] dopiero w okresie późniejszym, prawdopodobnie w związku z budową nowego zakładu odtworzeniowego, realizowaną na podstawie decyzji lokalizacyjnych z lat 1967-1968. Natomiast budynek mieszkalny, który znajdował się na nieruchomości do czasu budowy zakładu [...] był pod zarządem Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych L.. Postanowieniem Sądu Powiatowego dla miasta L. z dnia [...] maja 1963 r. sygn. akt [...].KO.[...] wskazano, że małżonkowie S. nie byli w jej posiadaniu w lipcu 1950 r., a postanowieniem Sądu Powiatowego dla L. z dnia [...] września 1955 r. sygn. akt KO.[...] oddalono wniosek A. S. i Z. (Z.?) S. o wydanie nieruchomości. Zdaniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oznacza to, że A. S. utracił władanie tymi działkami we wskazanym, w ustawie, okresie, to jest do dnia 31 grudnia 1954 r. Tym samym spełnione zostały przesłanki określone w art. 17 pkt 2 lit "b" ustawy i sporne działki przeszły z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, stosownie do przepisu art. 2 tej ustawy. Brak jest zatem podstaw do uznania, że decyzja z dnia [...] czerwca 1985 r., mimo wadliwego uzasadnienia, naruszała prawo. Wskazał też, że wprawdzie prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego dla L. z dnia [...] maja 1963r. sygn. akt [...] uznano, że przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 13 § 4 dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości w czasie wojny 1939-1945 (Dz.U. Nr 41 poz. 237) z uwagi na podpisanie przez A. i Z. S. volkslisty II kategorii, to jednakże stosownie do przepisu art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa nastąpiło z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy to jest z dniem 8 marca 1958 r. Skoro decyzja z dnia [...] czerwca 1985 r. ma charakter deklatoryjny, to przepadek mienia orzeczony postanowieniem sądu z dnia [...] maja 1963 r. nie ma znaczenia prawnego dla oceny decyzji z dnia [...] czerwca 1985 r. Rozpatrując sprawę ponownie, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że brak jest podstaw do zmiany decyzji. R. S. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślając, że nie istnieje w sprawie dowód, że jego ojcu, A. S., odebrano własność nieruchomości, a powoływana jako podstawa przejęcia ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. dotyczyła przejęcia przedsiębiorstwa, a nie gruntów. Do skargi załączył szereg dokumentów w tym wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] września 1948 r. uniewinniający A. i Z. S. od popełnienia zarzucanego im czynu zgłoszenia swej przynależności do narodowości niemieckiej oraz zaświadczenie z Instytutu Pamięci Narodowej nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. stwierdzające, że A. S. jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. Nr 155 poz. 1016 ze zmianami). Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawa o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269), a zgodnie z art. 134 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Z tego względu decyzje zostały zbadane pod kątem ich legalności poza zgłoszonymi przez skarżącego zarzutami. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, badając w trybie nadzoru, decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] czerwca 1985 r. winien był dążyć do dokonania ustaleń tak jak w zwykłym postępowaniu administracyjnym, nakierowanym jednak na ustalenie czy występuje przypadek nieważność z uwagi na przesłanki określone w art. 156 § 1 kpa. Tymczasem wydana decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdza, że opisane w decyzji z dnia [...] czerwca 1985 r. działki oznaczone nr [...] i i nr [...] nie należały do nieruchomości spółki jawnej A. H. i S-ka, a więc do Fabryki Wyrobów [...], [...] "G." jednakże nie wyciąga z tej okoliczności wniosków prawnych. Skoro bowiem działki te nie należały do przedsiębiorstwa to nie mogły być objęte ustawą z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. Nr 11 poz. 37). Powoływany przepis art. 17 pkt 2 lit "a" dotyczył przedsiębiorstw, a zapis pod lit "b" innego mienia, będącego w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych w dniu 31 grudnia 1954 r. i nadal, do dnia wejścia ustawy w życie, chyba że władanie opierało się na innym tytule prawnym, aniżeli wymieniony w art. 1 - to jest dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz.U. RP Nr 21 poz. 67 ze zmianami) lub ustawy z dnia 4 lipca 1947 r. o planowej gospodarce energetycznej (Dz.U. Nr 52 poz. 271). Zabudowane działki gruntu nr [...] i [...] nie będąc w strukturze przedsiębiorstwa i nie stanowiąc mienia, o którym mowa we wskazanych przepisach, nie mogły przejść z mocy tej ustawy (art. 2 ustawy) na własność Skarbu Państwa. W aktach sprawy znajduje się pismo Prezydenta Miasta L., w którym, na podstawie badań ksiąg wieczystych stwierdzono, że podstawą przejęcia nieruchomości był przepadek mienia orzeczony wobec Z. i A. S. na podstawie orzeczenia Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] maja 1963 r. sygn. akt [...] ko [...] , wydanego na wniosek Wydziału [...]. Podstawą faktyczną była okoliczność, że Z. i A. S. podpisali volkslistę II kategorii i od lipca 1950 r. nie byli w jej posiadaniu, a podstawą prawną był przepis art. 13 § 4 dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. (Dz.U. Nr 41 poz. 237) i § 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1950 r. (Dz.U. Nr 32 poz. 294). W decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami istnieje więc rozbieżność pomiędzy wykazaną podstawą prawną przejęcia nieruchomości, a odnotowaną w księdze wieczystej. Okoliczności te winne spowodować dalsze postępowanie administracyjne, celem wyjaśnienia istoty sprawy, stosownie do nakazu zawartego w art. 7 i 77 kpa , a następnie posłużyć do oceny czy decyzja z dnia [...] czerwca 1985 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Z opisanych powodów Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2003 r. Na zasadzie art. 152 cytowanej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a o kosztach orzekł stosownie do art. 200 tej ustawy.