I SA 2852/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska WSA Daniela Kozłowska (spr.) Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2002 r., [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 2852/02 U z a s a d n i e n i e Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r., [...], odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 1950 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej nieruchomości przy ul. [...] w W., "K.", Rej.hip. [...] Nr [...]. Kolegium uznało, sześciomiesięczny termin do złożenia wniosku o własność czasową tej nieruchomości, wobec objęcia gruntu w posiadanie [...] kwietnia 1948 r., upłynął w dniu [...] października 1948 r. Bezsporne jest, że poprzedni właściciel nieruchomości ani jego następcy prawni nie złożyli wniosku w terminie. Termin ten rozpoczął bieg od dnia wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy Nr [...], zawierającego ogłoszenie o objęciu gruntu w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy. Zgodnie z § 3 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania gruntów przez Gminę m.st. Warszawy, grunty uważa się za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie. Przewidziany w tym rozporządzeniu obowiązek podania do publicznej wiadomości ogłoszeń także w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w Warszawie i przez rozplakatowanie ma dodatkową funkcję informacyjną, decyduje natomiast data wydania organu urzędowego. Termin z art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. 50, poz. 279) jest terminem prawa materialnego i nie stosuje się do niego przepisów o przywróceniu terminu. W związku z tym nie można uznać, aby orzeczenie z [...] kwietnia 1950 r. rażąco naruszało prawo. O ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił B. P. – jeden z następców prawnych poprzedniego współwłaściciela nieruchomości – podnosząc, że powołane w decyzji rozporządzenie zwolniło Zarząd Miejski od obowiązku zawiadamiania właściciela o obejmowaniu gruntów w posiadanie. W związku z tym ogłoszenia w prasie, jak i przez rozplakatowanie były jednymi z podstawowych źródeł informacji dla właścicieli nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2002 r., [...], utrzymało w mocy swoją decyzję z [...] sierpnia 2002 r. i wskazało na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2000 r., sygn. OPK 32/99, według której prawne znaczenie ma tylko ogłoszenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego. Ogłoszenie w prasie i rozplakatowanie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. P. podniósł, że w ogłoszeniu z [...] kwietnia 1948 r. w pkt 10 wymieniono obszar, w skład którego wchodziła nieruchomość przy ul. [...], ale objęcie mogło nastąpić również w dniu 23 grudnia 1947 r. (Dz. Urz. Nr 28), w którym ogłoszono o objęciu gruntów z terenu całej Warszawy – [...],[...] i [...]. Zgodnie z rozporządzeniem z 1946 r. oprócz ogłoszeń w dzienniku urzędowym, Zarząd Miejski powinien także zawiadomić właściciela o terminie obejmowania gruntów posiadanie. Gruntów na [...] dotyczy także Dz. Urz. Nr 4 z 6 lutego 1948 r. Brak w rozporządzeniu z 1948 r. obowiązku zawiadamiania właścicieli skutkował brakiem informacji o terminie do złożenia wniosku. Niedokładne oznaczenie gruntów obejmowanych [...] kwietnia 1948 r. spowodowało, że właściciele nie znali terminu, w jakim nastąpiło objęcie gruntów. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Skarga została uwzględniona, choć z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zwłaszcza z zaświadczenia Sądu Grodzkiego w Warszawie Oddział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] grudnia 1948 r., nr [...], i pisma L. C. z dnia 24 marca 1992 r. (k. 1 i 10 akt I instancji) nieruchomość przy ul. [...] w Warszawie stanowiła współwłasność H. C., R. C., J. C., J. T., M. W., M. C. L. C., W. C., Z. P., S. M., M. P., E. P., J. P., W. C., J. C., H. Z., K. D. i E. H. C.. Z akt sprawy wynika, że J. C., M. C., L. C., W. C., E. P., J. C. i H. Z. nie żyją i sądy ustaliły następców prawnych tych osób. Skarżący B. P. jest jednym z następców prawnych E. P. (postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 1998 r., sygn. [...]). Z powołanego już pisma L. C. wynika, że zmarli także H. C., R. C., S. M., M. P., J. P., W. C. i K. D.. W aktach sprawy nie ma postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po tych osobach. Decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2002 r. i [...] października 2002 r. zostały doręczone skarżącemu B. P. i jego pełnomocnikowi, H. S. – następczyni prawnej W. C., L. K. (z akt nie wynika, kto był jej poprzednikiem prawnym), J. C. (na podstawie akt nie można ustalić, czyim jest następcą prawnym), oraz R. D., T. M. i B. M. – następcom prawnym H. Z.. Tylko na podstawie dołączonych do akt administracyjnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po poprzednich właścicielach nieruchomości można ustalić, że w postępowaniu administracyjnym nie brali udziału wszyscy następcy prawni L. C., W. C., E. P. oraz H. Z.. Co do osób wskazanych jako zmarłe przez L. C. w piśmie z dnia 24 marca 1992 r. organ nie zażądał wykazania przez pozostałe strony ich następców prawnych i nie brali oni udziału w postępowaniu. Ponadto dane z akt wskazują, że udziału w postępowaniu nie brali J. T., M. W., Z. P. oraz E. C., poprzedni współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości. Powyższe ustalenia pozwalają na stwierdzenie, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. Przepis ten ustanawia zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Realizacja tej zasady należy do obowiązków organów administracji. Artykuł 10 kształtuje prawa strony do czynnego udziału w całym toku postępowania, a zatem od chwili wszczęcia do jego zakończenia decyzją. Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym zapewniając jej wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a przez to wpływ na stosowanie normy prawa materialnego lub procesowego. W myśl przytoczonej zasady strona ma także prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Obowiązkiem organu jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu organ może odstąpić – na podstawie art. 10 § 2 k.p.a. – tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. W takim przypadku organ jest zobowiązany wykazać przyczyny odstąpienia od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności wyłączające zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Naruszenie tej zasady ogólnej jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek strony. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).