I SA 2857/03

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz NSA Joanna Runge-Lissowska Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi G,K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2003r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę I SA 2857/03 UZASADNIENIE W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego G.K. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] przyznającej skarżącemu świadczenie w formie zasiłku celowego w wysokości [...] złotych na zakup żywności, domagając się jednocześnie uchylenia decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż orzekanie o przyznaniu zasiłku celowego pozostaje w granicach uznania administracyjnego, które w niniejszej sprawie nie było dowolne. W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się – na podstawie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie Decyzją Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] stycznia 2003 r. przyznano G.K. świadczenie w formie zasiłku celowego w wysokości [...] złotych na zakup żywności. W uzasadnieniu swego stanowiska organ stwierdził, że stosownie do przepisu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 414 ze zm. ) wnioskodawca kwalifikuje się do objęcia go przedmiotowym świadczeniem. W sytuacji bowiem, gdy kryterium dochodowe wynosi 461 złotych w stosunku miesięcznym, nie posiada on udokumentowanego, żadnego źródła dochodu. Biorąc jednak pod uwagę, że przyznanie tego rodzaju świadczenia nie zależy jedynie od sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale także od możliwości finansowych Ośrodka, w sytuacji gdy środki te są ograniczone a liczba osób i rodzin kwalifikujących się do udzielenia im w tej formie pomocy niewspółmiernie duża, przyznany zasiłek nie mógł stanowić większej kwoty. Na skutek rozpatrzenia odwołania wnioskodawcy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2003 r. sygn. akt I SA 690/03 powyższa decyzja Kolegium została uchylona ze względu na brak w aktach sprawy materiału dowodowego, z którego wynikałoby jakimi kwotami dysponował ośrodek w danym okresie na poszczególne rodzaje świadczeń i jaka była liczba podopiecznych, którym przyznano te świadczenia. Dopiero bowiem dysponowanie tego rodzaju wiedzą mogło stanowić podstawę do przyjęcia, że decyzja Kierownika Ośrodka nie była dowolną. Rozpatrując ponownie sprawę, Kolegium uzupełniło w wyżej wskazanym zakresie materiał dowodowy i w oparciu o pismo Kierownika OPS w P. z dnia 16 października 2003 r. ustaliło, że Ośrodek ten w styczniu ubiegłego roku dysponował na zasiłki celowe i dożywianie dzieci kwotą 7.112 złotych, na dożywianie 98 dzieci wydano kwotę 3.140 złotych ( przeciętnie na osobę 32,04 złotych) natomiast 27 osobom ( w tym rodzinom z dziećmi ) przyznano zasiłki celowe na łączną kwotę 33.972 złote ( przeciętnie 147.11 złotych). Ponadto ustalono także, iż wnioski o przyznanie pomocy złożyło 78 osób i część z nich otrzymała świadczenia dopiero w lutym 2003 r., gdy ośrodek regulował zaległości za miesiąc styczeń. W tych warunkach Kolegium decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. ponownie utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka, stojąc na stanowisku, że szczupłość i niewystarczająca ilość środków, jakimi Ośrodek dysponował skutkowała tym ,że winny być one rozdzielone przede wszystkim dla najsłabszych tj. dzieci i osób starszych, które to osoby nie są w stanie samodzielnie pokonać trudności finansowych. Ponieważ na terenie Gminy P. istnieje wiele rodzin wielodzietnych osoby starsze i samotne, pomoc świadczona przez Ośrodek jest dla nich niezbędną. Skarżący natomiast ma 45 lat, jest mężczyzną w sile wieku a niepodjęcie przez niego zatrudnienia od maja 2001 r. nie świadczy o chęci rozwiązania problemów we własnym zakresie. Biorąc pod uwagę realia życiowe Kolegium uznało, ze skarżący winien wykazać się w tym zakresie większą inicjatywą i poszukać zatrudnienia nawet poza granicami Gminy i choćby innego niż oczekiwane. Ponadto organ stwierdził, że przyznanie skarżącemu co miesiąc zasiłku celowego w żądanej kwocie 461 złotych stanowiło by de facto przyznanie mu zasiłku stałego wyrównawczego, który – zgodnie z przepisem art. 27 ust. 4 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej - jest przyznawany osobom nie mogącym pracować ze względu na stan zdrowia, a nie osobom zdrowym, które nie pracują. Z tego względu organ uznał, ze Kierownik Ośrodka Pomocy w P. przyznając G.K. zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie [...] złotych nie przekroczył uznania administracyjnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Sądu, w której skarżący podniósł, że ponieważ przyznana kwota nie pozwala mu na należyte zabezpieczenie i przeżycie w ubóstwie w warunkach odpowiadających godności człowieka, jego zdaniem przepis art. 2.1 ustawy o Pomocy społecznej jest sprzeczny z przepisem art. 58 § 1 i 2 k.c. i niezgodny z Konstytucją. Ponadto skarżący zauważył, że skoro organ ustalił, że spełnia on kryteria uprawniające go do należytego zabezpieczenia społecznego, to nie zrealizowanie jego prawa wg przewidzianej normy, stanowi naruszenie prawa uzasadniające uchylenie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należy uznać za nieuzasadnioną. Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o pomocy społecznej, pomoc ta jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Świadczenie zatem tego rodzaju pomocy przez organy administracji rządowej i samorządowej jest niejako realizacją konstytucyjnej zasady godności człowieka ( art. 30 Konstytucji) , której nie można jednak rozumieć jako przejecie przez Państwo obowiązku stałego dostarczenia środków utrzymania każdemu bezrobotnemu w żądanej przez niego wysokości. Przepisy ustawy o pomocy społecznej mają w tej materii na celu okresowe wspomożenie uprawnionej do świadczeń osoby, aby doprowadzić do jej życiowego usamodzielnienia się. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza przepis art. 32 ust. 1 cytowanej ustawy. Przepis ten upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Działanie organu w ramach wspomnianego uznania administracyjnego oznacza, jak wynika to z art. 7 k.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu też spełnienia każdego żądania obywatela ( vide: wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r. sygn. akt I SA 945/00 LEX nr 79608 ). W tych warunkach trzeba stwierdzić, że – jak wynika to ze sposobu rozdysponowania przez Ośrodek Pomocy Społecznej w P. otrzymanych środków na świadczenia udzielane w ramach pomocy społecznej – przyznanie skarżącemu zasiłku celowego za miesiąc styczeń 2003 r. w kwocie [...] złotych, biorąc pod uwagę jego wyżej przedstawioną sytuację życiową nie mogło być uznane za dowolne a w związku z tym decyzja Kolegium o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Ośrodka o przyznaniu świadczenia skarżącemu w w/w wysokości nie może traktowana jako naruszająca przepisy wspomnianej ustawy. Jak trafnie zauważył organ, pomoc społeczna musi sprostać potrzebom wielu osób i rodzin, które ze względu na sytuację zdrowotną czy osobistą są w gorszym położeniu niż skarżący. Z tego powodu uzasadnienie zaskarżonej decyzji świadczy o tym, że została ona podjęta w ramach obowiązującego porządku prawnego, co skutkuje oddaleniem skargi na zasadzie przepisu art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.