I SA 2863/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2005 r. sprawy ze skarg M. K. i Z. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [....] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [....] września 2003 r., nr [...] ; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [... .] na rzecz M. K. i Z. K. po 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej od S. i M. K. na rzecz Skarbu Państwa decyzją o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] listopada 1979 r. nr [...]wydaną przez Naczelnika Miasta P., stanowiącej działkę nr ewid.[...], o powierzchni [...] m2, położoną w P. przy ul.[...]. Z ustaleń organu drugiej instancji wynika, że Starosta [..] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu wyżej wymienionej nieruchomości, podnosząc, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż "Starostwo Powiatowe w P. zwróciło się do Pani S. K. pismem z dnia [...] stycznia 2003 r. z prośbą o pisemne oświadczenie, czy przyłącza się do wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Pani S. K. w ustawowym terminie siedmiu dni nie udzieliła odpowiedzi na wyżej wymienione pismo, co należy traktować jako brak zgody na prowadzenie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości". Pismem z 22 września 2003 r. M. K. odwołała się od powyższej decyzji do Wojewody[...], podnosząc w odwołaniu, iż "z Panią S. K., która jest przedstawicielem swoich małoletnich dzieci M. L. K. i A. J. K. nie ma żadnego kontaktu". Po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania i zbadaniu akt sprawy organ uznał, że kwestionowane rozstrzygnięcie nie budzi zastrzeżeń formalnych. Z akt sprawy wynika bowiem, że będąca przedmiotem wniosku o zwrot działka nr [...] została wywłaszczona decyzją Naczelnika Miasta P. z dnia [..] listopada 1979 r. nr [....] w związku z przeznaczeniem jej na podstawie decyzji Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu [...] W. z dnia [...] listopada 1978 r. pod budowę kolektora sanitarnego "[...] Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (ugn) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 ugn stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Oznacza to, że przy współwłasności z żądaniem takim powinni wystąpić wszyscy poprzedni współwłaściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy. Z postanowienia Sądu Rejonowego w P. o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] grudnia 1979 r. sygn. akt Ns [...]oraz postanowienia Sądu Rejonowego w P. o podziale majątku dorobkowego, dziale spadku i zniesieniu współwłasności z dnia [...] listopada 2002 r. sygn. akt [...] wynika, że osobami legitymowanymi do złożenia wniosku o zwrot działki nr [...] są M. K., Z. K. oraz S. K.. Bezsporny jest fakt, że S. K. nie złożyła przewidzianego w art. 136 ust. 3 ugn wniosku, a tym samym zrezygnowała z żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W tym stanie rzeczy stanowisko organu pierwszej instancji o bezprzedmiotowości postępowania o zwrot należy uznać za prawidłowe. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 15 lutego 1996 r. sygn. akt IV SA1264/94, z dnia 14 stycznia 1998 r. sygn. akt IV SA 2304/97 oraz z dnia 20 grudnia 1999 r. sygn. akt IV SA 2282/97) prowadzenie postępowania o zwrot nieruchomości jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy wniosek o zwrot nieruchomości pochodzi od wszystkich uprawnionych, tzn. od wszystkich współwłaścicieli bądź ich spadkobierców. Przy braku wniosku pochodzącego od wszystkich uprawnionych do żądania zwrotu nieruchomości podmiotów, właściwy w sprawie organ administracyjny nie może merytorycznie rozstrzygać o żądaniu, a wszczęte postępowanie winno podlegać umorzeniu z mocy art. 105 § 1 Kpa. Niezależnie od faktu, ze wyroki te wydane były pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 z późn. zm.) wyrażona w nich ocena prawna zachowała swoją aktualność w stosunku do unormowania zawartego w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] skargę wnieśli M. K. i Z. K., domagając się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...]o pow. [...] m2 w częściach do nich należących, i jak stwierdzili w skardze "nie wnosimy żadnych praw do części należącej do Pani S. K.." Organ, w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznał skargę zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musi pochodzić od poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, którym roszczenie to przysługuje. Obowiązek ustalenia kręgu spadkobierców właściciela lub współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości, spoczywa, zgodnie z przepisami kpa, na organie administracji, przed którym toczy się postępowanie. Zgodnie z dotychczasowym i utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzeczenie o zwrocie nieruchomości na rzecz tylko jednego współwłaściciela, bez udziału w postępowaniu i zgody na to pozostałych współwłaścicieli, powoduje, że decyzja taka rażąco narusza prawo. A zatem, wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, jeśli była ona przedmiotem współwłasności, musi pochodzić od wszystkich współwłaścicieli lub muszą oni złożyć stosowne oświadczenie, iż wyznaczyli osobę, na rzecz której ma nastąpić zwrot. Z akt administracyjnych wynika, że Naczelnik Miasta P. w decyzji z dnia [...] listopada 1979 r. orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w P.: nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 stanowiących własność S. K. i M. ., oraz ustalił odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz M. K. i spadkobierców S. K. Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po S. K. wynika, że spadek po nim nabyli: żona M. K. oraz synowie J. K. i Z. K. po [...] części. Z akt sprawy nie wynika natomiast, kiedy zmarł J. K., i czy dziedziczący po nim M. K. i A. K., w chwili złożenia przez M. K. i Z. K. wniosków o zwrot działki nr [...] byli małoletni czy pełnoletni. Z akt sprawy nie wynika również, któremu ze spadkobierców ma przypaść, w wyniku podziału majątku dorobkowego, działu spadku i zniesienia współwłasności - działka nr [...]o pow. [....] m2, której zwrotu domagają się skarżący M. K. i Z. K., ponieważ znajdujące się w aktach sprawy postanowienie działowe i znoszące współwłasność -nie obejmuje działki nr [...]. A zatem nie wiadomo, kto i na jakiej podstawie uprawniony był do domagania się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nr [...]. Odnosząc się do stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, że "S. K. w ustawowym terminie siedmiu dni nie udzieliła odpowiedzi na wyżej wymienione pismo, co należy traktować jako brak zgody na prowadzenie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości"., z którego to stwierdzenia w uzasadnieniu organu drugiej instancji wyciągnięto wniosek, że "Bezsporny jest fakt, że Pani S. K. nie złożyła przewidzianego w art. 136 ust. 3 ugn wniosku, a tym samym zrezygnowała z żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości." - należy zauważyć, że w aktach organu nie ma dowodu doręczenia S. K. pisma Starostwa Powiatowego w P. z dnia [...] stycznia 2003 r., informującego, że M. K. i Z. K. złożyli wniosek o zwrot nieruchomości nr ewid. [...], nie ma również dowodu wysłania takiego pisma do S. K., a w treści pisma nie wskazano żadnego terminu, w którym S. K., gdyby otrzymała to pismo - miała udzielić organowi odpowiedzi. Powyższe wskazuje, że organowi administracji nie był znany krąg osób uprawnionych do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, i organ nie poczynił w tym kierunku wystarczających starań, a zatem naruszył przepis art. 7, 8 i 28 kpa, które to przepisy nakładają na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli, obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, jak również przepis, który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Brak udziału w niniejszym postępowaniu uprawnionych podmiotów, określonych art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603), i nie poczynienie w tym kierunku stosownych kroków uzasadnia ponowne jej rozpoznanie sprawy przez organ pierwszej instancji. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami" administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżących Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Koszty obejmują wyłącznie wpis od skargi.