I SA 294/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr) Sędziowie NSA Irena Kamińska WSA Monika Nowicka Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty O. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r.; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 294/02 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., oraz art. 9a, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 46 z 2000 r., poz. 543), po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji Starosty O. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r., orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w J. przy ul. [...], oznaczonej jako działki Nr [...] i [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, iż organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie swoje uzasadnił stwierdzeniem, iż nieruchomość nie może być uznana za zbędną, ponieważ zgodnie z terminem określonym w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami rozpoczęto czynności związane z realizacją celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu i prace te są kontynuowane do chwili obecnej. J. K. we wniesionym odwołaniu domagała się uchylenia powyższej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zarzucając, iż nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Wojewoda [...] podniósł w zaskarżonej decyzji, co następuje: Będąca przedmiotem wniosku o zwrot nieruchomość o powierzchni [...] m2 położona w J. przy ul. [...], oznaczona jako działka Nr [...] /obecnie działki Nr [...] i Nr [...] w obrębie [...]/ wywłaszczona została na rzecz Państwa decyzją Prezydenta W. z dnia [...].09.1981 r., znak [...] w związku z przeznaczeniem jej, zgodnie z decyzją o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji Nr [...] z dnia [...].07.1979 r. pod awaryjne budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne. Mający zastosowanie w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż poprzedni właściciel jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ustawodawca w art. 137 I SA 294/02 zawarł definicję legalną tego pojęcia. Orzekając o odmowie zwrotu działki Nr [...] i Nr [...] w obrębie [...] organ pierwszej instancji powinien zatem wykazać, że nie stały się one zbędne na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...].09.1981 r. w rozumieniu art. [...] uogn. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w latach 1987 – 1989 na cały wywłaszczony teren o powierzchni [...] m2, obejmujący m. in. działkę Nr [...] o pow. [...] m2 wydano zamienną decyzję lokalizacyjną Nr [...] oraz pozwolenie na budowę Nr [...], w ramach którego wykonano podpiwniczenia w stanie zamkniętym pod trzysegmentowy trzykondygnacyjny budynek ,, [...]" oraz kotłownię w stanie surowym. W momencie rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia decyzja lokalizacyjna Nr [...] /zamienna w stosunku do decyzji lokalizacyjnej Nr [...] z dnia [...].07.1979 r./ została ,,skonsumowana" w toku procesu inwestycyjnego i nadal zachowuje swą aktualność, Starosta O. miał prawne podstawy do uznania, iż działki Nr [...] i Nr [...] w obrębie [...] nie stały się zbędne na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...].09.1981 r. w rozumieniu art. 137 ustawy. Niezależnie od powyższego, z akt sprawy bezspornie wynika, że umową notarialną z dnia [...].12.1999 r. Rep. [...] Nr [...] Gmina J. tytułem aportu rzeczowego na pokrycie kapitału zakładowego przeniosła na rzecz T. w J. Sp. z o.o. własność m.in. działek ewid. Nr [...] i [...] w obrębie [...], wystąpiła więc w sprawie negatywna przesłanka zwrotu, jaką jest utrata władania gruntu przez gminę. J. K. w skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając, że narusza ona : art. 7 i art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia oraz art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną interpretację pojęcia ,, zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu". Skarżąca podniosła, że w zaskarżonej decyzji wskazano, iż po 1981 r. w stosunku do wywłaszczonej nieruchomości wydano ,, zamienne" decyzje lokalizacyjne, jednakże cele w nich określone różnią się od celu wskazanego w decyzji o wywłaszczeniu i I SA 294/02 dlatego brak było podstaw do przyjęcia, że zachodzą przesłanki do uznania, że wywłaszczone działki nie stały się zbędne na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej. Stwierdziła ponadto, że skoro celem określonym w decyzji wywłaszczeniowej było ,, awaryjnie budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne", zaś obecne wskazanie lokalizacyjne dotyczy innego celu, to zaskarżona decyzja narusza art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wniesienie przedmiotowej nieruchomości aportem na pokrycie kapitału zakładowego na rzecz T. w J. sp. z o.o. nie stanowi negatywnej przesłanki zwrotu, skoro nastąpiło po wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik Gminy Miasta J. wnosił o oddalenie skargi. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzją pierwszoinstancyjną naruszają przepisy prawa materialnego i procesowego w sposób uzasadniający ich uchylenie. Nieruchomość, której zwrotu dotyczy wniosek byłej właścicielki J. K. z dnia 9 stycznia 1997 r., położona w J. przy ul. W., stanowiąca obecnie działki ewidencyjne [...] i [...] została wywłaszczona na rzecz Państwa decyzją z dnia [...] września 1981 r. Prezydenta Miasta W., nr [...], zgodnie z decyzją Nr [...] Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta W. z dnia [...] lipca 1979 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej jako wchodząca w I SA 294/02 skład terenów przewidzianych pod awaryjne budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1992 r., Nr [...] stwierdził nabycie własności tej nieruchomości przez Miasto – Gminę J. z mocy prawa nieodpłatnie na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), co ujawniono w księdze wieczystej KW [...] Sądu Rejonowego w O. Mimo , iż zaskarżona decyzja wydana została w wyniku rozpatrywania po raz trzeci przez organy administracji w dwuinstancyjnym postępowaniu wskazanego wyżej wniosku decyzja ta i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna nie mogły być uznane za zgodne z prawem. Organy prawidłowo wskazując ustawowe przesłanki uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia określone w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), wydały decyzje w sprawie z naruszeniem tych przepisów. Zgromadzony w aktach materiał dowodowy nie uzasadnia dokonanych w tym zakresie ustaleń. Słusznie więc zarzucono w skardze, że nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Naruszenie przez organy przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Podnieść należy, że w aktach administracyjnych przekazanych sądowi brak jest szeregu dokumentów powołanych przez organy – m.in. decyzja lokalizacyjna z 1987 r. nie zawiera załącznika, brak jest pozwolenia na budowę budynku ,, [...]" , które jak twierdzi Wojewoda wydane zostało w oparciu o decyzję lokalizacyjną Nr [...]. Starosta O. w decyzji z dnia [...] grudnia 1999 r. wydanej na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stwierdzając miedzy innymi, że przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna - ,, w 1988 r." rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia. Jednocześnie w decyzji tej podano, że decyzja z dnia 13 lipca 1979 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji pod awaryjne budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne, obejmująca m.in. przedmiotowy budynek I SA 294/02 ,,[...]" utraciła swoją ważność z uwagi na nie podjęcie budowy zamierzonej inwestycji w określonym terminie. W dniu 16 lutego 1987 r. została wydana ponowna decyzja lokalizacyjna Nr [...] obejmująca m.in. przedmiotowy budynek ,, [...]’’. Decyzja ta została częściowo zrealizowana, co stwierdzono w oparciu o powołane projekty i ekspertyzę budowlaną budynku ,, [...]" wykonaną w 1996 r. Wojewoda [...] podzielił stanowisko organu I instancji, stwierdzając, że w latach 1987 – 1989 na cały wywłaszczony teren, obejmujący m.in. działkę nr [...] wydano zamienną decyzję lokalizacyjną Nr [...] oraz pozwolenie na budowę Nr [...] (brak w aktach tego dokumentu) w ramach którego wykonano podpiwniczenia w stanie zamkniętym pod trzysegmentowy trzykondygnacyjny budynek ,, [...]’’ oraz kotłownię w stanie surowym, decyzja ta nadal zachowuje swoją aktualność. Starosta miał więc podstawy do uznania, że działki [...] i [...] w obrębie [...] nie stały się zbędne na cel wskazany w decyzji z dnia [...] września 1981 r. w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stanowiska powyższego nie można podzielić. Punktem odniesienia dla rozważań dotyczących realizacji celu wywłaszczenia winna być decyzja nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej z dnia [...] lipca 1979 r. skoro odmowa uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia nastąpiła w sprawie w oparciu o art. 137 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, należało wykazać zgromadzonymi w postępowaniu administracyjnym dowodami, których jak wcześniej podniesiono brak jest w sprawie, że istotnie nie zachodzi sytuacja o jakiej mowa w tym przepisie, gdyż w okresie 7 lat od daty, w której decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia. Jak podano w decyzji Starosty decyzja z dnia [...] lipca 1979 r. utraciła ważność zrealizowanie celu wywłaszczenia, co stwierdził Starosta, a następnie Wojewoda musi być oczywiste w świetle zgromadzonego w aktach sprawy i wszechstronnie rozważonego przez organy materiału dowodowego. Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny rozważyć znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku o zwrot okoliczności podniesionych w zaskarżonych decyzjach związanych z utworzeniem – po wystąpieniu przez skarżącą o zwrot nieruchomości – T. Spółka z o.o. w J., która zgodnie z aktem założycielskim jest jednoosobową spółką Skarbu Gminy J., na rzecz którego I SA 294/02 T. Gmina Miasta J. aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1999 r. przeniosła własność nieruchomości, obejmującej m.in. działki ewidencyjne Nr [...] i [...] tytułem aportu rzeczowego na pokrycie podwyższonego kapitału. Z przedstawionych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.