I SA 2941/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska NSA Jan Paweł Tarno Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2004 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2002 r. numer [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz W. C. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2941/02 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2002 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2002 roku numer [...] Wojewody [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] sierpnia 1984 roku numer [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że decyzją z dnia [...] stycznia 1981 roku numer [...] Wiceprezes Rady Ministrów ustalił lokalizację zakładu mleczarskiego w K. Decyzją z dnia [...] marca 1981 roku Naczelnik Dzielnicy K. ustalił miejsce i warunki realizacji inwestycji budowlanej w postaci budowy Zakładu Mleczarskiego K. na terenie Zespołu Przemysłowego Numer [...] w P. Decyzja z dnia [...] marca 1982 roku numer [...] Naczelnik Dzielnicy K. przedłużył do dnia 31 marca 1983 roku termin ważności decyzji z [...] kwietnia 1981 roku numer [...] ustalającej miejsce i warunki realizacji inwestycji zatwierdzającej plan realizacyjny dla Zakładu Mleczarskiego K. i zajezdni samochodowej w K.. Decyzją z dnia [...] grudnia 1981 roku Naczelnik Dzielnicy K. ustalił miejsce i warunki realizacji inwestycji oraz zatwierdził plan realizacyjny uzbrojenia zewnętrznego Zakładu Mleczarskiego K. i zajezdni samochodowej. Pismem z dnia 22 października 1979 roku Biuro [...] powiadomiło M. C., że według opinii biegłego do spraw wywłaszczeń, odszkodowanie za działkę gruntu oznaczoną numerem [...] z księgi wieczystej Kw. [...] o powierzchni 6629 metrów kwadratowych zostało ustalone na kwotę 79.548 złotych. Zawiadomieniem z dnia 10 maja 1984 roku Naczelnik Dzielnicy K. zawiadomił, iż w oparciu o przepisy ustawy z 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości ( Dz. U. 10/74, poz.64 ze zmianami), na wniosek Biura [...] w W. Oddział w K., działającego w imieniu Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w N., wszczęte zostało postępowanie wywłaszczeniowe mające na celu odjęcie prawa własności nieruchomości położonych w K., przeznaczonych na cele budowy Zakładu Mleczarskiego K. i zajezdni samochodowej. W wykazie nieruchomości pod pozycją [...] wymieniona została nieruchomość oznaczona, jako działka numer [...] o powierzchni 5407 metrów kwadratowych, która była objęta treścią Kw. [...] i w którym, jako właścicielka tejże nieruchomości wpisana została M. C. z adnotacją "zmarła, użytkownik S. G.". Decyzją z dnia [...] sierpnia 1984 roku numer [...], działając na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa szeregu nieruchomości, wymienionych w załączniku do decyzji, który to załącznik stanowi integralną część decyzji, w tym nieruchomości położonej w K. oznaczonej, jako działka numer [...] o powierzchni 5407 metrów kwadratowych, która to nieruchomość była objęta treścią księgi wieczystej Kw. [...], i która stanowiła przedmiot własności M. C., oraz orzekł o odszkodowaniu na rzecz M. C. Według odpisu z księgi wieczystej z [...] grudnia 1999 roku działka gruntu oznaczona numerem [...] o powierzchni 54 ary 07 metra kwadratowego stanowi własność Gminy K. i jest objęta treścią Kw. [...]. W dniu 12 lipca 1999 roku W. C. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] sierpnia 1984 roku numer [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. Postanowieniem z dnia [...] maja 1998 roku wydanym w sprawie sygnatura akt [...] Sąd Rejonowy dla K. w K. stwierdził, że spadek po M. C. nabył w całości syn W. C. Decyzją z dnia [...] czerwca 2000 roku numer [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] sierpnia 1984 roku numer [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. Decyzja z dnia [...] stycznia 2001 roku numer [...] Wojewoda [...] ponownie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] sierpnia 1984 roku numer [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. Decyzja z dnia [...] lipca 2001 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uchylił w całości decyzję z [...] stycznia 2001 roku numer [...] Wojewody [...] i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 roku numer [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] sierpnia 1984 roku numer [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. Decyzją z dnia [...] października 2002 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2002 roku numer [...] Wojewody [...]. Na decyzję z dnia [...] października 2002 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł W. C. Skarżący domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniósł, że nie był ustanowiony kurator spadku, a S. G. nie pełnił takiej roli w stosunku do spadku pozostałego po M. C., a nadto wskazał, iż w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją o wywłaszczeniu i odszkodowaniu nie brał udziału jedyny spadkobierca mimo, iż organ administracji posiadał wiedzę o tym, że M. C. nie żyje w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego działki gruntu położonej w K. oznaczonej numerem [...] o powierzchni 5407 metrów kwadratowych, dla której to nieruchomości była urządzona księga wieczysta Kw. [...], został złożony przez Biuro [...] w W. Oddział w K., który to podmiot działał w imieniu Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w N. Natomiast z treści art.3 ust.3 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. 10/74, poz.64 ze zmianami) wynika, że na obszarze miasta lub gminy może być również wywłaszczana nieruchomość z przeznaczeniem dla organizacji spółdzielczych i dla organizacji kółek rolniczych, o ile to jest uzasadnione interesem społecznym lub interesem państwowym z tym, że o wywłaszczenie dla tych organizacji może się ubiegać terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego lub powiatowego na wniosek właściwej statutowo wojewódzkiej lub centralnej organizacji spółdzielczej lub centralnej organizacji spółdzielczej, a na potrzeby organizacji kółek rolniczych- na wniosek wojewódzkiego związku kółek rolniczych. Jednocześnie przepis art.2 ust.2 wskazanej wyżej ustawy stanowił, że o wywłaszczenie może ubiegać się zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe. Wreszcie przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art.16 ust.1 ustawy wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie zgłoszony właściwemu organowi administracji publicznej. Nadto należy podkreślić, że z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 29 maja 1979 roku M. C. została zawiadomiona przez Biuro [...] w W. Oddział w K., że w dniach od 6 czerwca 1979 roku do 8 czerwca 1979 roku odbędzie szacowanie nieruchomości i składników majątkowych położonych w Dzielnicy P., B zawnioskowanych do wykupu w związku z budową Zakładu Mleczarskiego K. i zajezdni samochodowej w K.. Następnie pismem z dnia 22 października 1979 roku Biuro [...] w W. Oddział w K. powiadomiło M. C., że zgodnie z opinią rzeczoznawcy majątkowego wycena działki gruntu oznaczonej numerem [...] o powierzchni 6629 metrów kwadratowych objętej Kw. [...] wynosi 79.548 złotych. Należało więc wyjaśnić czy wskazane wyżej pisma pochodzą od podmiotu uprawnionego do ubiegania się o wywłaszczenie nieruchomości na określony cel, w postaci budowy Zakładu Mleczarskiego K. i zajezdni samochodowej, a także czy pisma te wypełniają dyspozycję art.6 ust.1 ustawy z 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na to, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego zostało sporządzone w dniu 10 maja 1984 roku, a więc po upływie prawie pięciu lat od daty skierowania pism do M. C. Wyjaśnienia więc wymaga czy w tym okresie czasu były podejmowane inne czynności mające na celu kupno w drodze umowy cywilnej działki gruntu, której właścicielką była M. C. Ponadto poza sporem pozostaje okoliczność, że nieruchomość oznaczona, jako działka gruntu numerem [...] o powierzchni 5407 metrów kwadratowych miała urządzoną księgę wieczystą Kw. [...], w której w dziale II, jako właścicielka wpisana była M. C.. W dacie sporządzenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, to jest w dniu 10 maja 1984 roku, organ administracji publicznej posiadał wiedzę o tym ,iż właścicielka nieruchomości objętej Kw. [...] nie żyje, a w treści zawiadomienia uczynił o tym fakcie wzmiankę oraz wskazał, że użytkownikiem tej nieruchomości jest S. G.. Z akt sprawy nie wynika, czy organ administracji publicznej podjął czynności mające na celu ustalenie spadkobierców po M. C.. Okoliczność ta ma znaczenie z punktu widzenia ustalenia kręgu osób zainteresowanych tym postępowaniem, którym służą prawa rzeczowe do nieruchomości. Dopiero ustalenie, iż miejsce pobytu tych osób nie jest znane umożliwia ich zawiadomienie o toczącym się postępowaniu w sposób określony w art.17 ust.2 ustawy, ale przed tym konieczne jest ustalenie czy w ogóle takie osoby występują, a następnie podjęcie starań w celu ustalenia ich adresu. Należy w tym miejscu przypomnieć, że M. C. zmarła 10 września 1982 roku, a jej jedynym spadkobiercom jest jej syn W. C.. Poza sporem winna także pozostawać okoliczność, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny, bowiem według przepisów kodeksu cywilnego spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, to jest z chwilą śmierci spadkodawcy-art.925 k.c. Oznacza to, że z chwilą śmierci spadkodawcy, spadkobierca wchodzi z mocy prawa w ogół praw i obowiązków należących do spadku. W tym miejscu odwołać się należy do treści art.23 ust.1 pkt.4, art.24 i art.20 ust.1 ustawy oraz do treści art.107 § 1 k.p.a. Z powołanych wyżej przepisów prawa wynika, że w decyzji o wywłaszczeniu organ winien wskazać osoby uprawnione do otrzymania odszkodowania. Zasadą jest, iż uprawnionym do odszkodowania jest właściciel nieruchomości, a jedynie w przypadku, o którym mowa w art.20 ust.1 uprawnionym jest osoba, która zgłosiła się w toku postępowania i udowodniła swoje prawa do tej nieruchomości. Przepis art.107 k.p.a. określa składniki decyzji administracyjnej. Z treści art.107 § 1 k.p.a. wynika, że jednym z podstawowych elementów decyzji jest oznaczenie strony lub stron. W sytuacji, gdy w decyzji jako stronę oznaczono podmiot, który nie był stroną postępowania, bowiem postępowanie nie dotyczyło jego interesu prawnego bądź, gdy podmiot taki utracił przymiot strony na skutek utraty zdolności prawnej to taka decyzja dotknięta jest wadą, o której mowa w art.156 § 1 pkt.2 k.p.a.. Niewątpliwie z chwilą śmierci M. C. utraciła ona cechy umożliwiające jej bycie podmiotem praw i obowiązków w sferze prawa cywilnego i administracyjnego. Powyższe okoliczności winny zostać poddane ocenie przez organ administracji publicznej prowadzący postępowanie nadzorcze. Zgodnie z treścią art.7 k.p.a., art.77 k.p.a. i art.80 k.p.a. zadaniem organu administracji publicznej jest podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w celu ustalenia stanu sprawy zgodnego z rzeczywistością. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstaw do wyłączenia w postępowaniu nadzorczym ogólnych zasad postępowania administracyjnego, a więc zasady te znajdują zastosowanie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Oczywistym jest, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy określona decyzja administracyjna jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art.156 § 1 k.p.a. W tym miejscu wskazać należy, że żądanie strony skarżącej wszczęcia postępowania nadzorczego powoduje ten skutek, że niezależnie od podniesionych przez stronę skarżącą okoliczności właściwy organ ma obowiązek zbadać, czy zaistniała któraś z pozytywnych przesłanek wymienionych w art.156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzi jedna z negatywnych przesłanek wymienionych w art.156 § 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.a i lit.c, art.152, art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.