I SA 2964/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie AWSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2004 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej M. S. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2964/02 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2002 r. [...], mocą której odmówił zmiany, na podstawie art. 154 § 1 kpa, ostatecznej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...] odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] maja 1965 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy Placu [...] (obecnie Plac [...]) oraz utrzymującej to orzeczenie decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1966 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podał, iż M. S. wniosła o zmianę, na podstawie art. 154 kpa, ostatecznej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności cyt. wyżej orzeczeń o wywłaszczeniu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] organ odmówił zmiany powołanej decyzji, uznając, iż jest ona niedopuszczalna, ponieważ w przedmiotowej sprawie toczyło się już postępowanie nadzorcze zakończone powołaną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...]. W tej sytuacji ponowne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] maja 1965 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości oraz utrzymującej to orzeczenie decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1966 r. nr [...] oznaczałoby prowadzenie drugi raz postępowania w tej samej sprawie i rażąco naruszałoby prawo przez orzekanie w sprawie zakończonej już ostateczną decyzją administracyjną (art. 156 § 1 pkt 3 kpa). Na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast M. S. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie przez organ administracji przepisów art. 154 § 1, 156 § 1 pkt 3 i 158 § 2 kpa przez błędną ich wykładnię. Skarżąca wyjaśniła, że przedmiotem jej żądania było wzruszenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczeń o wywłaszczeniu nieruchomości, a nie samych orzeczeń o wywłaszczeniu, co do których rzeczywiście toczyło się już postępowanie z wniosku skarżącej o stwierdzenie ich nieważności. Odmawiając zmiany decyzji organ w ogóle nie rozważał przesłanek określonych w przepisie art. 154 § 1 kpa powołujących się na interes społeczny bądź słuszny interes strony przemawiający za zmianą bądź uchyleniem decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji organ sprowadził wyłącznie do stwierdzenia, zresztą błędnego, iż postępowanie o zmianę decyzji ostatecznej jest niedopuszczalne, bowiem sprawa wszczęta wnioskiem skarżącej jest tożsama ze sprawą zakończoną ostateczną decyzją o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń o wywłaszczeniu. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Skargę należało uwzględnić, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo. Zgodnie z art. 154 § 1 kpa decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej, na podstawie której strona nie nabyła prawa, z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą bądź uchyleniem tej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W tym trybie może nastąpić wzruszenie ostatecznej decyzji, która może być najzupełniej prawidłowa pod względem prawnym albo też dotknięta wadami niekwalifikowanymi, nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Warszawa 1996 s.676). Wbrew wyżej wymienionym zasadom Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast rozpoznając wniosek skarżącej nie dokonał oceny przesłanek wynikających z omawianego przepisu, lecz przyjmując, iż sprawa wszczęta tym wnioskiem jest tożsama ze sprawą o stwierdzenie nieważności orzeczeń o wywłaszczeniu, odmówił uwzględnienia wniosku uznając, iż sprawa została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Należy zgodzić się ze skarżącą, iż Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast dokonał błędnej oceny przedmiotu sprawy, której dotyczył zgłoszony przez nią wniosek. Organ nie wziął pod uwagę, że istotą postępowania opartego na przepisie art. 154 kpa jest ocena, czy za zmianą decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, przemawiają racje interesu społecznego lub wzgląd na słuszny interes strony, a nie kontrola orzeczeń o wywłaszczeniu z punktu widzenia rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). W postępowaniu toczącym się na podstawie art. 154 kpa organ winien rozważyć możliwość zmiany bądź uchylenia decyzji ostatecznej pod względem interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Obowiązkiem organu w tym postępowaniu jest jednoznaczne ustalenie wymagań interesu społecznego oraz słusznego, a zatem kwalifikowanego, interesu strony. Należy przy tym podkreślić, że wymagania te muszą nabrać konkretnej treści wynikającej ze stanu faktycznego i prawnego sprawy (wyrok NSA z dnia 12.08.1999 r. I SA 1906/98 niepubl. oraz z dnia 20.07.1999 r. I SA 1699/98 niepubl.). Tych okoliczności Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w ogóle nie rozważał, czym uchybił obowiązkowi podejmowania wszelkich czynności zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy (art. 77 kpa). Zwrócić też trzeba uwagę, że użyty w cyt. przepisie zwrot "może" oznacza, że organ działa w tej sprawie na zasadzie uznania administracyjnego. Pamiętać jednak należy, że pozostawiona organowi swoboda oceny, czy w konkretnej sytuacji interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za uchyleniem lub zmianą decyzji, wymaga respektowania zasad i kryteriów odnoszących się do ustalenia prawnych kategorii "interes społeczny" oraz "słuszny interes strony", a także wzajemnych relacji między nimi. W tej sytuacji Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast naruszają przepisy art. 154 § 1, a także art. 77 kpa i że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy.