I SA 3017/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2004 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2002 r., nr [...] w przedmiocie komunalizacji nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...]([...]); II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Dzielnicy W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] (znak: [...]) o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Dzielnicę Gminę W. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2, w obrębie ewidencyjnym [...], decyzją z dnia [...] października 2002 r., nr [...] utrzymała w mocy wymienioną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przytoczyła następujące okoliczności faktyczne i prawne: Wskazana wyżej nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Zgodnie też z treścią księgi wieczystej o nr KW [...], jako właściciel nieruchomości figuruje Skarb Państwa reprezentowany przez Wojskową Agencję Mieszkaniową. Natomiast z ewidencji gruntów wynika, że władającym wskazaną nieruchomością jest Szefostwo Służby Zakwaterowania i Budownictwa Garnizonu [...], będące jednostką organizacyjną podporządkowaną Ministrowi Obrony Narodowej. Przedmiotowa nieruchomość została przejęta przez Wojskową Agencję Mieszkaniową protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] czerwca 1996 r. Jak wynika z pisma Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego W. z dnia 18 lipca 2001 r., nr [...], nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], w obrębie ewidencyjnym [...] związana jest integralnie z budynkiem mieszkalnym usytuowanym na gruncie oznaczonym jako działka ewidencyjna nr [...], w obrębie ewidencyjnym [...] i zabudowana jest obiektami przynależnymi do tego budynku. Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do komunalizacji nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Rzeczona nieruchomość bowiem w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rady narodowej ani też do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, lub do przedsiębiorstwa państwowego, dla którego wymienione organy pełnią funkcję organu założycielskiego, ani do zakładu lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych wymienionym organom. Miasto W. zaskarżyło wskazaną wyżej decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniesiono o jej uchylenie w całości, zarzucając naruszenie przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na poczynieniu ustaleń faktycznych bez odpowiedniej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W uzasadnieniu skargi strona podnosi, że grunt przedmiotowej nieruchomości Skarb Państwa nabył na własność na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130). W dniu wejścia w życie w/w ustawy, grunt ten stanowił własność W. stosownie do art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W powyższej dacie (w dniu 27 maja 1990 r.) Ministerstwo Obrony Narodowej nie legitymowało się prawem do gruntu przedmiotowej nieruchomości, co potwierdza pismo Szefostwa Służby Zakwaterowania i Budownictwa Garnizonu [...] z dnia 7 lutego 1994 r., znak: [...], dotyczące określenia prawa do gruntu nieruchomości, w tym gruntu wokół budynku zlokalizowanego przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]. Nieruchomość jest zabudowana kompleksem boksów garażowych wzniesionych po 1945 r. W dniu 27 maja 1990 r. dwanaście spośród szesnastu boksów garażowych znajdowało się w administracji jednostki organizacyjnej podporządkowanej ówczesnemu Urzędowi Dzielnicowemu. Najemcy tych boksów nie byli ani w dniu 27 maja 1990 r., ani obecnie - mieszkańcami nieruchomości sąsiedniej, tj. oznaczonej ewidencyjnie jako dz. nr [...] z obrębu [...], w której skład wchodzi budynek mieszkalny położony przy ul. [...], będący w zarządzie WAM. Jedynie cztery spośród szesnastu boksów garażowych mogło więc w dniu 27 maja 1990 r. znajdować się w administracji dawnego Szefostwa Służby Zakwaterowania i Budownictwa Garnizonu [...]. Zostały one dobudowane do istniejącego ciągu garaży ze środków własnych ich użytkowników, a nie ze środków Ministerstwa Obrony Narodowej. Nieruchomość ta nie może być zatem uznana za grunt niezbędny na cele obronności i bezpieczeństwa Państwa w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 1988 r. w sprawie określenia rodzaju gruntów, które uważają się za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa Państwa. (Dz.U. Nr 33, poz. 240). W odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości zastosowanie ma zatem dyspozycja art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych i nie podlega ona wyłączeniu z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy. Skoro tak, to nieruchomość ta nie powinna być objęta protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] czerwca 1996 r., sporządzonym przez Szefostwo Służby Zakwaterowania i Budownictwa Garnizonu [...] w W. oraz Wojskową Agencją Mieszkaniową, ponieważ nie została tez zrealizowana dyspozycja art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 86, poz. 433). Chodziło bowiem o własność Skarbu Państwa, lecz Gminy. Nieruchomość nie pozostawała także w zarządzie organów wojskowych. Skarżąca zarzuciła ponadto, że wpis dokonany w księdze wieczystej jest nieprecyzyjny, gdyż w jakimkolwiek jej miejscu nie powołano działki zabudowanej o powierzchni [...] m2 oraz nie wymieniono działki ewidencyjnej nr [...]. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, będąc z dniem 1 stycznia 2004 r. – na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – Sądem właściwym do rozpoznania skargi Miasta W., zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Jego kontrola sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie stanu faktycznego sprawy z dnia wydania decyzji. Oznacza to, że Sąd władny jest stwierdzić nieważność, bądź uchylić zaskarżoną decyzję z przyczyn wskazanych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli organ administracji publicznej dopuści się naruszenia prawa. Należy także podkreślić, że według organów orzekających w niniejszej sprawie, przesłankę wydania zaskarżonej decyzji, wynikającą z art. 18 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stanowiła okoliczność, że sporne składniki mienia ogólnonarodowego nie należały w dniu wejścia tej ustawy do jednego z podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 1 tejże ustawy. Zdaniem organu drugiej instancji, zbędne więc było sprawdzanie do kogo należała w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość położona w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...]. Z tym stwierdzeniem nie można się zgodzić, gdyż koliduje z założeniami ustawodawcy. Celem omawianej regulacji było bowiem ukształtowanie stosunków własnościowych jednostki samorządowej po uprzednim upodmiotowieniu samorządu terytorialnego na szczeblu gminy. Ten cel ma swój dobitny wyraz w treści normatywnej ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz.U. Nr 16, poz. 95 ze zm.). Przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. natomiast były głównym źródłem nabycia przez gminę mienia nie tylko służącego użyteczności publicznej, ale także każdego innego, jeżeli w dacie wejścia w życie ustawy należało ono do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, które w imieniu Skarbu Państwa wykonywały prawo własności ogólnonarodowej. Obowiązkiem więc organu orzekającego w postępowaniu komunalizacyjnym jest wyjaśnienie z urzędu, czy przedmiot tego postępowania stanowił składnik mienia ogólnonarodowego (państwowego) i czy nie został on mocą ustawy wyłączony spod komunalizacji. Pierwsza ze wskazanych okoliczności została w sprawie ustalona prawidłowo, natomiast co do drugiej kwestii brak jednoznacznych ustaleń. W każdym razie, gdyby organ dokonał odpowiednio wnikliwej i wszechstronnej analizy i oceny zgromadzonego materiału dowodowego, to nie potraktowałby jako w pełni miarodajnych wszystkich tych dowodów, które nie odnosiły się do stanu prawnego i faktycznego istniejącego w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., tj. w dniu 27 maja 1990 r. (art. 5 ust. 1 ustawy). Zasadniczym dowodem w omawianym względzie, zdaniem Komisji, jest protokół zdawczo – odbiorczy z dnia [...] czerwca 1996 r., sporządzony w Szefostwie Służby Zakwaterowania i Budownictwa Garnizonu [...] w W.. Tymczasem nie wynika z niego, jakim tytułem w odniesieniu do nieruchomości przy ul. [...] dysponował Garnizon [...] w dacie wejścia w życie powołanej wcześniej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Zaznaczyć też trzeba, że wpis w księdze wieczystej został dokonany po dniu 27 maja 1990 r., co oznacza, iż z punktu widzenia materialnoprawnego nie ma on żadnego znaczenia w postępowaniu w niniejszej sprawie. Wyłącznie na powyższych dowodach nie można więc oprzeć rozstrzygnięcia sprawy. Powinny one podlegać wszechstronnej ocenie w powiązaniu z innymi dowodami. Obowiązkiem organu było odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich dowodów zebranych w sprawie i wskazanie, na których się oparł, a którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ temu obowiązkowi nie uczynił zadość, czym naruszył art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Nie odniósł się, przykładowo, do treści pisma Szefostwa Służb Zakwaterowania i Budownictwa Garnizonu [...] z dnia 7 lutego 1994 r., nr [...], podpisanego przez Szefa Garnizonu Z. J., aczkolwiek stwierdzono w nim (w jego pkt. 5 dotyczącym nieruchomości przy ul. [...]): "brak dokumentów prawa użytkowania MON dla terenu o powierzchni [...] m2 ". Pominięto też pismo Naczelnika Wydziału Urbanistyki i Architektury z dnia 24 maja 2000 r., dotyczące garaży usytuowanych przy ul. [...] (znak: [...]), w którym stwierdzono, że na spornym gruncie wybudowano 16 garaży, z czego 12 było w dyspozycji Gminnej Gospodarki Komunalnej [...], i że pozostałe 4 zostały wybudowane ze środków osób mieszkających w budynkach administrowanych przez Oddział Terenowy W.A.M. Treść tego pisma harmonizuje więc z treścią pisma Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Odział Rejonowy W. z dnia 18 lipca 2001 r. (znak: [...]). Wszystko to prowadzi do przekonania, że organy nie starały się wyjaśnić okoliczności faktycznych sprawy w sposób należyty i prawidłowy. Zasadniczą przyczyną tego stanu rzeczy było pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy istotnej części materiału dowodowego i to mimo, że składał się on na zawartość akt sprawy. Tak więc stan faktyczny został przez organy obu instancji ustalony wbrew wymaganiom wynikającym z art. 7, 77 i 80 k.p.a., przy czym, co oczywiste, naruszenie powyższych przepisów postępowania administracyjnego nastąpiło w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jego wynik. Podkreślić też należy, że dla rozstrzygnięcia kwestii objętej zaskarżoną decyzją znaczenie ma jedynie stan faktyczny i prawny istniejący w odniesieniu do spornej nieruchomości w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., tj. w dniu 27 maja 1990 r. (art. 5 ust. 1 ustawy) i pod tym kątem organy powinny przeprowadzić postępowanie dowodowe. Wychodząc z przedstawionych założeń, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt c i art. 152 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.