I SA 3069/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSa Izabella Kulig – Maciszewska Sędziowie del. NSA Ewa Dzbeńska del. NSA Anna Lech (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2004 r. sprawy ze skargi A. R., K. S., K. R., I. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1) oddala skargę K. S., K. R. i I. C. 2) umarza postępowanie ze skargi A. R. I SA 3069/01 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2001 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty C. z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego o zwrot części działki nr [...] o powierzchni około [...] m2 położonej w C., obręb S. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] przedstawił następujący stan sprawy: w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Starostę C. rozpatrzono wniosek osób uprawnionych dotyczący zwrotu części działki nr [...] o pow. [...] m2 położonej w C., obręb S. Przedmiotowa nieruchomość objęta była decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] stycznia 1977 r., nr [...], którą orzeczono o wywłaszczeniu i odszkodowaniu obejmującym nieruchomość o pow. [...] m2 w działce nr [...] położonej w C., przy ul. [...]., stanowiącej własność B. R. w 3/8 częściach, I. C. w 3/8 częściach oraz K. R. w 2/8 częściach. Wywłaszczenie orzeczono w oparciu o art. 1, 2, 3 ust. 1 oraz art. 15 i 21 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64), pod potrzeby realizacji inwestycji przewidzianej w planie gospodarczym na rok 1977 to jest pod budowę budynku [...] w C. Na wywłaszczonych gruntach objętych wnioskiem o zwrot, w latach 1982 – 1985 wybudowano część obiektu administracyjno – biurowego dwukondygnacyjnego w stanie surowym z przeznaczeniem na siedzibę [...] w C. (obecnie część działki nr [...] o pow. ok. [...] m2). Pozostała część wywłaszczonej nieruchomości objęta wnioskiem o zwrot, o pow. ok. [...] m2 weszła w skład działki nr [...] o pow. całkowitej [...] m2, na której Skarb Państwa wzniósł budynek hotelowo – gastronomiczny "Z.". O zwrot wymienionych gruntów ubiegał się najpierw B. R., były właściciel 3/8 części wywłaszczonych gruntów, motywując żądanie z dnia 20 marca 1997 r. I SA 3069/01 skierowane do Kierownika Urzędu Rejonowego w C. w ten sposób, że na większej części placu jest zlokalizowany parking przy hotelu Z., dalej część budynku głównego i łącznik, gdzie są zlokalizowane biura hotelu oraz część samego hotelu "Z.". Wniósł więc o zwrot tej części nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczaniu. Wniosek ponowiony został pismem z dnia 14.09.1997 r. skierowanym do Kierownika Urzędu Rejonowego w C. od wszystkich osób wywłaszczonych. We wniosku żądano wszczęcia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 69 ustawy z dnia 29.04.1985 r. i zwrot działki nr [...] lub wypłatę rekompensaty, gdyż plac wywłaszczony pod budowę [...] o pow. [...] m2 stał się zbędny na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stan prawny nieruchomości objętych wnioskami o zwrot złożonymi w 1997 r. przedstawiał się następująco: w odniesieniu do powierzchni [...] m2 w działce nr [...], grunt został sprzedany na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Rp nr [...] z dnia [...].01.1992 r. (budynek [...] w stanie surowym – zamkniętym), a w odniesieniu do powierzchni [...] m2 w działce nr [...] grunt został wydzierżawiony na podstawie umowy z dnia [...].09.1993 r., (w tym budynek hotelowo – gastronomiczny "Z." przy ul. [...]), zawartej pomiędzy Zarządem Miasta C. i PPU i H "Z." Sp. z o. o. w C. W postępowaniu o zwrot gruntów o pow. [...] m2, na podstawie art. 69 § 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 30 z 1991 r. poz. 127), doprowadzono do zawarcia ugody pomiędzy wnioskującymi zwrot gruntów oraz Zarządem Miasta C. polegającej na rezygnacji z roszczenia zwrotu gruntów w działce nr [...] o pow. [...] m2 pozostających własnością Gminy Miejskiej C. w zamian za określoną sumę dla wszystkich uprawnionych do zwrotu. Ugoda ta po zatwierdzeniu przez Kierownika Urzędu Rejonowego w C. wywiera takie same skutki, w myśl art. 121 kpa, jak decyzja, która wydana byłaby w toku postępowania administracyjnego. W dalszym postępowaniu doprowadzono do wydania postanowienia z dnia [...].11.1997 r., nr [...] zatwierdzającego ugodę. W kwestii pozostałej części gruntów objętych żądaniem zwrotu, a nie objętych ugodą, to jest gruntem o powierzchni [...] m2 w działce nr [...], wezwano strony w I SA 3069/01 dniu 1.12.1997 r. do sprecyzowania wniosku poprzez jednoznaczne określenie żądania, to jest czy dotyczy ono zwrotu wywłaszczonej nieruchomości czy też ustalenia odszkodowania za wywłaszczony grunt. Odpowiedź na wezwanie w postaci wniosku stron z dnia 9.12.1997 r. zawierała żądanie wydania decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczony grunt o pow. 1176 m2. Wobec tak sprecyzowanego wniosku Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją z dnia 16.12.1997 r., nr G. 7221-1/1-1/97, umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania jako bezprzedmiotowe. Decyzja ta, w postępowaniu odwoławczym, z wniosku B. R., z przyczyn innych niż podniesione w odwołaniu, a mianowicie takich które organ II instancji obowiązany był rozważyć z urzędu, została objęta decyzją Wojewody C. z dnia [...].03.1998 r., nr [...], mocą której postanowiono uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie przed Kierownikiem Urzędu Rejonowego w C. Przesłankę takiego rozstrzygnięcia stanowił fakt utraty z dniem 31.12.1997 r. mocy obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 30 z1991 r. poz. 127) i wejścia w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz.,U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741). Zgodnie z art. 233 tej ustawy sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną do dnia 31 grudnia 1997 r. prowadzić należy na podstawie jej przepisów. Wojewoda [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł, że zgodnie z art. 229 tej ustawy roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W niniejszej sprawie zbycie przedmiotowej nieruchomości na rzecz osoby fizycznej nastąpiło aktem notarialnym z dnia 17 stycznia 1992 r., a prawo nabywcy zostało ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...] w dniu [...].01.1992 r., a zatem rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Na decyzję Wojewody [...] złożyły skargę A. R., K. S., K. R. i I. C. W I SA 3069/02 uzasadnieniu skargi podniosły, że aktualnie domagają się zwrotu pozostałej części działki o powierzchni [...] m2, gdyż stała się ona zbędna na cel określony w wywłaszczeniu, a sam cel wywłaszczenia, to jest budowa siedziby [...] nie był celem ogólnopaństwowym, co powinno stanowić podstawę do unieważnienia uwłaszczenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddanie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W dniu wydania decyzji tak przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji obowiązywała ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543). Przepis art. 233 tej ustawy stanowi, że "sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów". W niniejszej sprawie wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożony został 20 marca 1997 r., a więc pod rządami ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, lecz w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to jest do dnia 1 stycznia 1998 r., postępowanie to zostało zakończone decyzją ostateczną. W związku z tym w pierwszej kolejności należy zbadać, czy poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercom przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem w art. 229 tej ustawy przewidziane zostały negatywne przesłanki uniemożliwiające skuteczne starania z zwrot wywłaszczonej nieruchomości. I SA 3069/02 Tymi przesłankami są: fakt, że nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Przesłanki te muszą wystąpić przed dniem 1 stycznia 1998 r, to jest przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dlatego też dopiero stwierdzenie, że przesłanki negatywne nie występują otwiera możliwość badania czy zachodzą warunki do zwrotu nieruchomości przewidziane w art. 136 ust. 3 i art. 137 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, to jest czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczania. W niniejszej sprawie część wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m2 była przedmiotem ugody pomiędzy spadkobiercami byłych właścicieli a Gminą Miejską C., która jest obecnie właścicielem tej nieruchomości. Natomiast pozostała część wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m 2, jak wynika z akt sprawy została sprzedana aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...] stycznia 1992 r. przez Gminę Miejską C. osobie fizycznej M. K., co zostało ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...] w dniu [...] stycznia 1992 r. Od sprzedaży tej nieruchomości zmieniała ona właścicieli i pozostawała cały czas w obrocie cywilnoprawnym. Postanowieniem z dnia [...] października 1996 r. Sądu Rejonowego w C. sygn. akt [...] została przysądzona za długi M. K. w drodze egzekucji na rzecz Skarbu Państwa – Ministra Finansów wraz z innymi gruntami o pow. [...] m2, a następnie na podstawie zarządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r. w sprawie wyrażenia zgody na dokonanie darowizny na rzecz Powiatu C. oraz na zbycie z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...], przeszła na rzecz Powiatu C. w drodze umowy darowizny sporządzonej aktem notarialnym z dnia [...] marca 2000 r. Rep [...] nr [...]. Następnie aktem notarialnym z dnia [...] września 2000 r. Rep [...] nr [...] nieruchomość gruntowa została oddana przez Powiat C. w użytkowanie wieczyste T. SA z siedzibą w W. do dnia 18 września 2099 r., zaś stanowiące odrębny od gruntu przedmiot własności budynki zostały sprzedane tej Spółce. I SA 3069/02 Oznacza to, że w niniejszej sprawie zaszła negatywna przesłanka zwrotu nieruchomości, o której mowa w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepis prawa materialnego i zasadnie przyjęły, iż w tej sytuacji nie mogą już badać, czy zachodzą pozytywne przesłanki zwrotu, o których mowa w art. 136 ust. 3 powołanej ustawy. Natomiast podniesione w skardze zarzuty, co do niezgodnego z prawem wywłaszczenia, nie mogą być badane w niniejszej sprawie, a jedynie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Z tych względów sąd na podstawie art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę K. S. K. R. i I. C. W związku z cofnięciem skargi A. R. przez jej pełnomocnika matkę K. S., Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił umorzyć postępowanie ze skargi A. R.