I SA 3070/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska – Macioch WSA Daniela Kozłowska Protokolant Anna Fijałkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi P. S. A. Oddział Geodezji w K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę. W dniu [...] grudnia 2002r. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga spółki akcyjnej P. S.A. w W. -Oddział Geodezji, działającej przez Wydział Geodezji w K., reprezentowany przez radcę prawnego K. M.- na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002r. Nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] listopada 2002r., uchylającą decyzję Wojewody S. z dnia [...] sierpnia 2002r., znak [...] o stwierdzeniu nabycia przez P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w C., przy ul. [...] oraz własności budynków na niej posadowionych. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] listopada 2001r. P. Spółka Akcyjna, działając przez P. SA Oddział Nieruchomości Skład w C., wystąpiła do Wojewody S. z wnioskiem o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w C., obejmującego działkę nr [...] k.m. [...], o powierzchni [...] ha oraz prawa własności budynków znajdujących się na tej działce. W uzasadnieniu podano, że przedmiotowa działka znajdowała się w posiadaniu Przedsiębiorstwa [...] P. w dniu [...] grudnia 1990r. i na dowód powyższego stwierdzenia powołano się na wypis z ewidencji środków trwałych przedsiębiorstwa. Po przeprowadzeniu w dniu [...] lutego 2002r. rozprawy administracyjnej i analizie złożonych w sprawie dokumentów, Wojewoda S. uznał, iż zaistniały przesłanki wynikające z przepisów art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r.o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm. ), § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu ( Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) oraz art. 37 ustawy z dnia 08 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." ( Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm. ) i decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r. stwierdził, że Przedsiębiorstwo [...] P. w W. nabyło z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990r. prawo użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w C. przy ul. [...] oraz prawo własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Odwołanie od tej decyzji do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast złożył Zarząd Miasta C., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podano, że część działki stanowiącej przedmiot "uwłaszczenia" położona jest w pasie drogowym ulicy [...], należącym do gminy, a art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 08 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." stanowią, że nabycie prawa użytkowania wieczystego nie może naruszać praw osób trzecich. Ponadto zgodnie z Sygn. akt I SA 3070/02 ustawą z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm. ) niedopuszczalne jest ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na drogach publicznych. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2002r. - na podstawie art. 138 §2 KPA - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu stwierdził, że w niniejszej sprawie wnioskodawca nie przedstawił żadnego z dokumentów wskazanych w § 4 ust. 1 pkt. 1-10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r. Natomiast warunkiem zastosowania § 4 ust. 3 tego rozporządzenia jest fakt istnienia, ale nie zachowania się tych dokumentów. Podniesiono też, że oświadczenie złożone w niniejszej sprawie przez Dyrektora Oddziału Nieruchomości Zakład w C. nie może być przyjęte za wystarczające dla potwierdzenia prawa zarządu, bowiem składający oświadczenie nie wskazał w nim rodzaju dokumentów, które istniały, i z których wynikało prawo zarządu, a które zginęły. Pełnomocnik P. S.A. w W.pismem z dnia [...] listopada 2002r. wniósł od tego orzeczenia skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżona decyzja opiera się na okolicznościach, które nie były i nie musiały być przedmiotem postępowania administracyjnego, a podniesiony zarzut naruszenia praw osób trzecich nie znajduje uzasadnienia. Stwierdzono też, że organ odwoławczy nie odniósł się do faktu oparcia decyzji przez Wojewodę S. na postanowieniach ustawy z dnia 08 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P.", które wskazują na konieczność wykazania wyłącznie posiadania nieruchomości. Wskazano ponadto, że uchylenie decyzji Wojewody S. w całości jest błędne w sytuacji, gdy droga zajmuje tylko część nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji, stwierdzając, że podniesione zarzuty nie zawierają nowych okoliczności, a stanowią jedynie polemikę z ustaleniami faktycznymi i prawnymi zawartymi w zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: W związku ze zmianą struktury sądownictwa administracyjnego, skarga choć złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie bowiem z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia Sygn. akt I SA 3070/02 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 138 § 2 KPA organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Organ odwoławczy może bowiem -zgodnie z treścią art. 136 KPA - przeprowadzić jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe. W niniejszej sprawie organy administracyjne popełniły szereg uchybień, nie wyjaśniając wielu istotnych dla sprawy okoliczności. Organ I instancji powinien przede wszystkim zbadać, czy w związku ze złożonym przez Dyrektora Oddziału Nieruchomości Zakład w C. oświadczeniem z dnia [...] grudnia 2001 r., że przedmiotowa działka została przekazana w zarząd P. w latach 1945-1946, nie istniały warunki do stwierdzenia, że P. nabyło prawo użytkowania lub zarządu w oparciu o rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "P.", które obowiązywało w tamtym czasie. Na takiej podstawie organ administracji państwowej mógłby obecnie wydać decyzję deklaratoryjną, stwierdzającą, że grunty znajdujące się w dniu 05 grudnia 1990r. w posiadaniu P. stały się z mocy prawa z tym dniem przedmiotem użytkowania wieczystego tego przedsiębiorstwa na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r.o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm. ) i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu ( Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.). Organ administracyjny powinien oprzeć swoje rozstrzygnięcie właśnie na powołanej wyżej podstawie prawnej, gdyż we wniosku z dnia [...] listopada 2001 r. spółka P. S.A. wyraźnie się tego domagała. Ustawa z dnia 08 września 2000r., zawiera szczególne uregulowanie w stosunku do ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. dotyczące "uwłaszczenia"- inny jest termin od którego stwierdza się nabycie prawa użytkowania prawa wieczystego, inne też są przesłanki, w oparciu o które dokonuje się takiego stwierdzenia. Wniosek o wydanie takiej decyzji powinien zawierać także ( w zależności od wybranej podstawy prawnej ) albo chociaż jeden z dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r., a - jeżeli nie zachowały się żadne dokumenty - oświadczenie, złożone zgodnie z art. 75 KPA, potwierdzające przekazanie nieruchomości danej jednostce organizacyjnej, albo dowody wskazujące na wyłączne posiadanie przez wnioskodawcę danej nieruchomości. Sygn. akt I SA 3070/02 To, jakie przepisy znajdą w sprawie zastosowanie, zależy przede wszystkim od wniosku złożonego przez stronę zainteresowaną w uzyskaniu decyzji potwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego. Nie jest jednak możliwe orzekanie na podstawie przepisów obu ustaw jednocześnie, mieszając przesłanki i terminy. Nie można zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego, że spółka P. S.A. nie przedstawiła żadnego z dokumentów wymaganych przepisami dla stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Oświadczenie Dyrektora Oddziału Nieruchomości Zakład w C. z dnia [...] grudnia 2001 r, jest oświadczeniem strony, złożonym zgodnie z art. 75 KPA, potwierdzającym, że przedmiotowa działka została przekazana w zarząd P. w latach 1945-1946 i była w użytkowaniu przedsiębiorstwa w dniu złożenia wniosku. Należy także zauważyć, że organy I i II instancji nie odniosły się do okoliczności, że część przedmiotowej nieruchomości stanowi droga i pas drogowy ul. [...], będącej własnością gminy, a zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r. organ przed stwierdzeniem dotychczasowego prawa zarządu bada, czy uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Z powyższego wynika, że postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i należy przeprowadzić je od początku. W tym zakresie decyzja organu II instancji jest słuszna, choć w uzasadnieniu organ nie odniósł się do zarzutów odwołania i nie wskazał organowi I instancji prawidłowego kierunku mającego toczyć się od początku postępowania. Również skarga została oparta na nieprawidłowych zarzutach - organ I instancji mógł orzekać tylko na podstawie jednej ustawy: albo ustawy o gospodarce nieruchomościami, albo ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P.". W niniejszej sprawie wniosek dotyczył stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez P. na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. To, że w decyzji wskazano na przepis art. 37 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P. nie oznacza, że organ orzekał na podstawie tej ustawy o istnieniu bądź nie istnieniu przesłanek do stwierdzenia prawa nabycia przez P. prawa użytkowania wieczystego. Przepis ten bowiem stanowi jedynie o tym, że nabycie przez P. prawa użytkowania wieczystego na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami następuje nieodpłatnie. Ponadto, jak już wyżej wskazano, organ badając dotychczasowe prawo zarządu państwowych osób prawnych ma obowiązek zbadać także, czy uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich - bez względu na to, jak małej części nieruchomości to ewentualne naruszenie dotyczy. Fakt, że część nieruchomości stanowi ulicę [...] należącą do gminy, nie oznacza, że organ administracyjny nie powinien zajmować się tym problemem w niniejszej sprawie, zwłaszcza, że jest do tego zobowiązany przepisami prawa. Tym bardziej, że z postanowień ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) Sygn. akt I SA 3070/02 jednoznacznie wynika, że nie można ustanowić prawa użytkowania wieczystego na gruntach stanowiących pas drogowy. Na marginesie można dodać, że powołany przez pełnomocnika skarżącej art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm. ) dotyczy nieruchomości, których sytuacja prawna nie jest uregulowana, natomiast w niniejszej sprawie problem ten nie występuje, gdyż przedmiotowy grunt - jak wynika z Odpisu księgi wieczystej -należy do Skarbu Państwa. Należy stwierdzić także, iż rozstrzygnięcie organu odwoławczego o uchyleniu decyzji organu I instancji nie narusza praw strony. Pozwala na przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego przed organem I instancji, od którego przysługuje odwołanie do organu II instancji. W tym stanie sprawy - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) — skargę należało oddalić.