I SA 3112/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) WSA Monika Nowicka Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2004 r. przy udziale Prokuratora Apelacyjnego w [...] sprawy ze skargi M. i P. S. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji: 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących M. i P. S. kwotę 30 (trzydzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2002 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. i P. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].05.2002 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...].08.1982 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej we wsi G. oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2 oraz o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczaną nieruchomość utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy: Decyzją Naczelnika Gminy [...] z dnia [...].08.1982 r., wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 10, poz. 64 z 1974 r. ze zm.), nieruchomość położona we wsi G., oznaczona jako działki nr [...] i nr [...], została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na budowę kopalni "[...]". Jednocześnie ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomości. Decyzją z dnia [...].05.2002 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...].08.1982 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości, której byłymi właścicielami są M. i P. S. Rozstrzygając sprawę na skutek odwołania wniesionego od powyższej decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast miał na uwadze co następuje: W przeprowadzonym przez Wojewodę [...] postępowaniu nadzorczym pomimo braku oryginalnych akt sprawy wywłaszczeniowej, organ wojewódzki zrealizował wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania materiału dowodowego. Z pisma Zakładu Obsługi Archiwum Zakładowego [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...] oraz pisma Archiwum Państwowego w [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...] wynika, że próby odnalezienia całości akt wywłaszczeniowych nie przyniosły rezultatu. W rozpatrywanej sprawie zaistniała zatem sytuacji przewidziana w art. 86 k.p.a., zgodnie z treścią którego jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. W konsekwencji powyższego organ nadzoru w myśl art. 89 k.p.a. przeprowadził w dniu [...].03.2002 r. rozprawę administracyjną mającą na celu wyjaśnienie wszelkich spornych okoliczności związanych z przeprowadzonym postępowaniem wywłaszczeniowo – odszkodowawczym, a w szczególności wyjaśnienie, czy zachowane zostały ustawowe warunki tego postępowania. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie byłego Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...].03.2001 r., z którego wynika, że decyzja wywłaszczeniowo – odszkodowawcza z dnia [...].08.1982 r. była dostarczona do wszystkich stron postępowania, a także wywieszona na tablicy ogłoszeń w Gminie. Organ nadzoru badając kwestionowane orzeczenie nie stwierdził naruszeń prawa, gdyż w szczególności brak jest podstaw do twierdzenia, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości oraz ustalenie odszkodowania dokonane zostało wbrew przepisom ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12.03.1958 r. Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 – 2 ustawy wywłaszczeniowej za podstawę wywłaszczenia uznał niezbędność nieruchomości na cel użyteczności publicznej – budowę kopalni "[...]" w G., której lokalizacja szczegółowa została ustalona decyzją Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w K. z dnia [...].05.1980 r., nr [...]. Skoro ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nastąpiło po zasięgnięciu opinii biegłego rzeczoznawcy d/s wywłaszczeń, to także w tym zakresie nie można uznać, że postępowanie organu wywłaszczeniowego rażąco naruszało prawo. W trakcie postępowania nadzorczego nie stwierdzono również, by badana decyzja naruszyła pozostałe przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., dlatego podzielono stanowisko Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r., że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo – administracyjnej z dnia [...] sierpnia 1982 r. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli M. i P. S. Skarżący zarzucili, że decyzja z [...] sierpnia 1982 r. rażąco narusza prawo, nieprawidłowo nieruchomość stanowiąca ich własność została dwukrotnie wywłaszczona na podstawie wniosku Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K. z lutego 1981 r., znak [...], ich zdaniem w sprawie zostały spełnione przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a., ponadto podnieśli, że z tytułu wywłaszczenia nie otrzymali odszkodowania. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wywłaszczeniowej i zasądzenie odszkodowania na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. za rzeczywistą szkodę, jaką ponieśli. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W dniu [...] kwietnia 2003 r. swój udział w sprawie w trybie art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) zgłosił Prokurator Apelacyjny w [...], nie zajmując stanowiska w odniesieniu do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, ze z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sadownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji uznać należało skargę za uzasadnioną i uchylić obydwie decyzje wydane w postępowaniu nadzorczym. Podkreślić należy, że ocena ta oparta jest na materiale dokumentacyjnym, zgromadzonym w aktach sprawy przekazanych sądowi wraz z odpowiedzią na skargę (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu). W świetle zawartości tych akt za nieuzasadnione uznać należało stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, że organ wojewódzki zgromadził w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, zgodnie z art.77 §1 k.p.a. W aktach administracyjnych sprawy niniejszej nie zostały udokumentowane jakiekolwiek starania podejmowane przez organy prowadzące postępowanie nadzorcze, które miałyby na celu odnalezienie akt wywłaszczeniowych. Biorąc pod uwagę treść pism Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] października 1998 r. i [...] listopada 1998 r. powołanych w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. i dołączonych do sprawy w toku jej rozpoznawania przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdzić należy, że nie dołożono w sprawie wszelkich starań w celu odnalezienia akt wywłaszczeniowych, które jeszcze w 1998 r. były dostępne. Mimo, iż organy dysponowały w postępowaniu nadzorczym niewielką częścią akt wywłaszczeniowych, jedynie na podstawie posiadanej dokumentacji i w oparciu o oświadczenia T. M. i T. N., które to oświadczenia w świetle art. 75 § 2 k.p.a. nie mogą być uznane za dowód w sprawie, stwierdzono, że kwestionowana przez skarżących decyzja wywłaszczeniowa nie narusza rażąco prawa i że nie występują w sprawie także inne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wskazane w art. 156 § 1 k.p.a. Ocenę powyższą uznać należało za przedwczesną. Dopiero po wyczerpaniu wszelkich możliwości uzupełnienia akt o brakujące dokumenty z postępowania wywłaszczeniowego, w razie potrzeby należy dopuścić dowody z zeznań świadków, a następnie rozważyć wykorzystanie rozwiązania przyjętego w art. 86 k.p.a. Z przedstawionych względów stwierdzić trzeba, iż postępowanie nadzorcze przeprowadzone w sprawie niniejszej narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art.152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym należało orzec jak w sentencji wyroku.