I SA 3143/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Cezary Pryca - spr. Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska NSA Joanna Runge-Lissowska Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 1999 r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 3143/01 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2001 roku numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] maja 1999 roku numer [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] maja 1961 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej W. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że zabudowana nieruchomość o powierzchni [...] arów [...] metrów kwadratowych, położona w W. przy ulicy [...] stanowiła własność R. P. i miała urządzoną księgę wieczystą Kw. [...]. Zabudowana nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] była objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy ( Dz. U. 50/45, poz.279 ze zmianami). W dniu 3 czerwca 1948 roku R. P. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...]. W dniu 23 listopada 1954 roku zmarł R. P., a spadek po nim nabyła jego żona M. P. oraz dzieci M. K. i J. P. Spadek po zmarłej w dniu 6 grudnia 1957 roku M. P. nabyły dzieci M. K. oraz J. P. Natomiast spadek po zmarłym w dniu 22 listopada 1998 roku J. P. nabyła w całości jego żona J. P. Pismem z dnia 28 maja 1961 roku J. P. wystąpił o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 1961 roku numer [...] Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W., działając w oparciu o przepisy ustawy z [...] maja 1958 roku o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych ( Dz. U. 31, poz.132), postanowiło sprzedać Z. K. udział wynoszący połowę działki gruntu położonej w W. przy ulicy [...] o powierzchni [...] metrów kwadratowych oznaczonej numerem [...] na planie załączonym do księgi wieczystej Kw. [...]. Nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] i objęta treścią księgi wieczystej Kw. [...] została podzielona na dwie działki, z czego jedna z działek posiada powierzchnię [...] metrów kwadratowych i na tej działce gruntu w oparciu o pozwolenie na budowę z dnia [...] października 1960 roku wydane przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W., J. P. i Z. K. wybudowali dwurodzinny budynek mieszkalny. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] maja 1961 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej W., działając w oparciu o przepisy dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W., odmówiło dotychczasowym właścicielom J. P. i M. K. prawa własności czasowej do części nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o powierzchni [...] metrów kwadratowych z nieruchomości [...] położonej w W. przy ulicy [...] objętej treścią księgi wieczystej Kw. [...] o powierzchni całkowitej [...] metry kwadratowe i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na przejętym gruncie przechodzą na własność Skarbu Państwa oraz przyznało J. P. prawo własności czasowej do niepodzielnej połowy działki gruntu o powierzchni [...] metrów kwadratowych objętej treścią księgi wieczystej Kw. [...], oznaczonej na planie sytuacyjnym zatwierdzonym w dniu 14 kwietnia 1961 roku przez Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji, jako działka numer [...]. Aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1961 roku numer Rep. [...], powołując się na treść orzeczenia administracyjnego z [...] maja 1961 roku numer [...]Prezydium Rady Narodowej W., Skarb Państwa zbył i przeniósł na rzecz J. i J. małżonków P. własność udziału stanowiącego 1/2 część działki gruntu numer [...] o powierzchni [...] metry kwadratowe położonej w W. przy ulicy [...] objętą księgą wieczystą Kw. [...] oraz powołując się na treść decyzji z [...] kwietnia 1961 roku numer [...] Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W., Skarb Państwa sprzedał Z. i G. małżonkom K. udział stanowiący 1/2 część działki gruntu położonej w W. przy ulicy [...] objętej Kw. [...], oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni [...] metry kwadratowe. W okresie od 1974 roku do 1979 roku, w budynku mieszkalnym znajdującym się na działce gruntu o powierzchni [...] metrów kwadratowych, położonej w W. przy ulicy [...], dla której to nieruchomości jest urządzona księga wieczysta Kw. [...], najemcą sprzedano 8 lokali mieszkalnych znajdujących się w tym budynku mieszkalnym. Dla wyodrębnionych i sprzedanych lokali mieszkalnych zostały założone odrębne księgi wieczyste, w których poszczególni nabywcy zostali wpisani, jako właściciele lokali mieszkalnych oraz użytkownicy wieczyści gruntu na którym znajduje się budynek mieszkalny. Decyzją z dnia [...] sierpnia 1991 roku numer [...] Wojewoda [...], działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 roku- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. 32, poz.191 ze zmianami) stwierdził, że Gmina Dzielnica P. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku nieodpłatnie nabyła własność nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni [...] metrów kwadratowych zabudowanej budynkiem mieszkalnym, z wyłączeniem 8 lokali mieszkalnych stanowiących odrębną własność, dla której to nieruchomości jest założona księga wieczysta Kw. [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 1992 roku numer [...] Wojewoda [...], działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 roku- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. 32, poz.191 ze zmianami) stwierdził, że Dzielnica Gmina P. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku nieodpłatnie nabyła własność nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni [...] metrów kwadratowych, będącej częścią nieruchomości objętej treścią Kw. [...]. W dniu 19 lipca 1996 roku J. P. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] maja 1961 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej W. w części odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...]. Decyzją z dnia [...] maja 1999 roku numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., powołując się na treść art.156 § 1 pkt.2 k.p.a., stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] maja 1961 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej W. Decyzją z dnia [...] października 2001 roku numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] maja 1999 roku numer [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Na decyzję z dnia [...] października 2001 roku numer [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła G. K. Skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosła zarzut naruszenia art.156 § 1 pkt.2 k.p.a. oraz art.6 k.p.a., art.7 k.p.a. i art.8 k.p.a. ponadto skarżąca podniosła, że w oparciu o akt notarialny z dnia [...] lipca 1961 roku jest współwłaścicielką działki gruntu o powierzchni [...] metrów kwadratowych i właścicielką części budynku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoją argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] maja 1999 roku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym. Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej umożliwia wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych najcięższymi wadami materialnoprawnymi ze skutkiem ex tunc. Ponadto z uwagi na to, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady trwałości tychże decyzji, może ono mieć miejsce tylko wtedy, gdy kontrolowana decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art.156 § 1 k.p.a. Wreszcie wskazać należy, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem, w którym zadaniem organów administracji publicznej nie jest rozpatrywanie kwestii merytorycznych, a jedynie ustalenie czy w sprawie wystąpiły przesłanki nieważności, o których mowa w art.156 § 1 k.p.a. W trakcie postępowania nadzorczego organ administracji publicznej dokonuje oceny nie tylko pod kątem występowania pozytywnych przesłanek nieważnościowych, wskazanych w art.156 § 1 k.p.a. ale także winien ocenić czy w sprawie nie występują przesłanki negatywne wymienione w art.156 § 2 k.p.a. Nadto stwierdzić należy, że w postępowaniu nadzorczym mają zastosowanie wszystkie reguły wyrażone w k.p.a., jakie obowiązują w postępowaniu administracyjnym przed organami administracji publicznej. Poza sporem winna więc pozostawać okoliczność, że w postępowaniu nadzorczym organ administracji publicznej powinien zapewnić udział wszystkim podmiotom, które w tej sprawie korzystają z przymiotu strony postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że właścicielem zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], objętej treścią księgi wieczystej Kw. [...], był R. P. Spadek po nim nabyła jego żona M. P. i dzieci J. P. oraz M. K. Natomiast spadek po zmarłej M. P. nabyły dzieci J. P. i M. K. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że M. K. jest stroną postępowania nadzorczego, w rozumieniu art.28 k.p.a., którego przedmiotem jest orzeczenie administracyjne z [...] maja 1961 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej W. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. nie brała udziału M. K. Stanowi to przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art.145 § 1 pkt.4 k.p.a. Natomiast przepis art.145 § 1 pkt.1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) jednoznacznie nakazuje Sądowi uchylić decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W omawianym zakresie bez znaczenia pozostaje oświadczenie M. K. z 27 kwietnia 1961 roku. Wskazane oświadczenie nie może wywoływać skutków prawnych w sferze prawa rzeczowego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1b oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153 poz.1270) w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271) orzekł jak w sentencji wyroku.