I SA 3144/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan P. Tarno Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz AWSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka (spr.) Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2002 r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...] z dnia [...] września 2002 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego P. R. kwotę 300 /trzysta/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 3144/02 Uzasadnienie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] września 2002 r. na podstawie art. 157 § 1 kpa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, dotyczącej przyznania pomocy finansowej P. R. W uzasadnieniu organ stwierdził, że uwzględniając wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2001 r, sygn. akt ISA 930/00, uchylający decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2000 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej odmawiające przyznania pomocy finansowej P. R., Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. przyznał skarżącemu pomoc finansową. Wydanie nowej decyzji wynikało z faktu uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, decyzji odmawiającej przyznania pomocy. - decyzja ta stała się ostateczna. Przy odmowie stwierdzenia nieważności wzięto pod uwagę, że pomoc finansowa jest roszczeniem wynikającym ze stosunku służbowego a stosownie do art. 92 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, roszczenia te ulegają przedawnieniu po trzech latach od dnia wymagalności roszczenia. Oznacza to możliwość stosowania w sprawach roszczeniowych przepisów dotyczących strażaków w okresie po ich odejściu ze służby. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] października 2002 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa po ponownym rozpatrzeniu wniosku P. R. - o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r., przyznającej wnioskodawcy pomoc finansową - utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] września 2002 r.. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje stanowisko reprezentowane w uzasadnieniu poprzedniej decyzji. Skargę na decyzję nr [...], z dnia [...] października 2002 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. R., zarzucając naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 6 kpa, art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest zasadna, bowiem decyzja nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jak i poprzedzająca ją decyzja nr [...] naruszają przepisy prawa materialnego. Skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego po wprowadzeniu z dniem 1 stycznia 2004 r, reformy sądownictwa administracyjnego podlegała - w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, do czego Sąd uprawniony jest na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ogranicza się do badania zgodności decyzji z prawem. Rozstrzygając sprawę w powyższym zakresie Sąd nie jest związany granicami skargi (art. 134 § 1 powołanej ustawy - Prawo o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi) co oznacza, iż winien uwzględnić z urzędu inne uchybienia, jeżeli miały wpływ na treść rozstrzygnięcia i w tym zakresie orzec. Stwierdzenie nieważności jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest weryfikacja decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu zwykłym. Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa, natomiast przedmiotem postępowania w takiej sprawie jest ustalenie istnienia tych wad. Organ nadzoru dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa, obowiązany jest wyczerpująco wyjaśnić i ustalić stan faktyczny i prawny sprawy. W sprawie niniejszej odmowa stwierdzenia nieważności decyzji narusza prawo. Decyzja nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej została wydana bez podstawy prawnej, bowiem uprawnienie P.R. do pomocy finansowej z mocy prawa na dzień wydawania decyzji wygasły. Zatem decyzja nr [...] z dnia [...] września 2002 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiająca stwierdzenia nieważności ww decyzji jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, określonego w art. 156 § 1 ust. 2 kpa. Art. 80 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. - o Państwowej Straży Pożarnej ( Dz. U. Nr 88, poz. 4000 ze zm.) stanowi, że strażakowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Przepis ten jednoznacznie określa, że pomoc przysługuje tylko strażakowi pozostającemu w stosunku służbowym., w służbie stałej w Państwowej Straży Pożarnej. P.R. w dacie wydania decyzji przez Komendanta Głównego PSP tj [...] lutego 2002 r. nie miał już statusu strażaka , a zatem pomoc finansowa nie mogła mu być przyznana. Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) " ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu, wiąże w sprawie sąd oraz ten organ .którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia". Podobne unormowanie przyjęto w art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Ocena prawna zawarta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 930/00 wiąże w sprawie, jeżeli nie wyjdą na jaw nowe okoliczności, które organ winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Powyższe związanie oceną sądu, nie ma charakteru bezwzględnego, bowiem przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ winien uwzględnić zmiany okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. W powyższej sprawie, takie okoliczności zaistniały (utrata statusu strażaka), o czym organ posiadał wiedzę. Mimo tego organ pierwszej instancji wydał decyzję w dniu [...] lutego 2002 r. przyznającą pomoc finansową P. R., pomimo, iż nie był on już strażakiem. Organ drugiej instancji mimo wskazanych przez skarżącego przesłanek mogących skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji, utrzymał ją w mocy, a więc również ich nie uwzględnił. W związku z powyższym należy uznać, iż decyzja nr [...] z dnia [...] października 2002 r. oraz poprzedzająca ją decyzja nr [...] z dnia [...] września 2002 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa i nie mogą ostać się w obrocie prawnym. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak sentencji wyroku.