I SA 316/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska (spr.) Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2004 r. sprawy ze skargi P. SA w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2002 r. nr: [...] w przedmiocie komunalizacji 1) uchyla zaskarżoną decyzję ; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącej P. SA w W. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 316/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpoznaniu odwołania Prezydenta Miasta W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] odmawiającej stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez gminę miejską W. własności nieruchomości położonej we W. przy ul. [...] róg [...] oznaczonej nr [...], uchyliła zaskarżoną decyzję i stwierdziła nabycia z mocy prawa powyższej nieruchomości przez gminę miejską W. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...] czerwca 2002 r. Zarząd Miasta W. wystąpił do Wojewody [...], o stwierdzenie nabycia z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 z późn. zm.) własności zabudowanej działki nr [...] opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia własności wskazując, że decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez P. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości oraz prawa własności budynków i innych urządzeń położonych na gruncie. Odwołanie od decyzji Wojewody z dnia [...] sierpnia 2002 r. złożył Prezydent W. W odwołaniu wskazał, że stwierdzenie nabycia własności na rzecz Gminy W. w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawy o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 z późn. zm.) następuje z mocy prawa, a decyzja ma charakter deklaratoryjny oraz że wydanie decyzji uwłaszczeniowej na rzecz P. nie stanowi podstaw do odmowy komunalizacji. Odwołujący podniósł, że nieprawidłowo Wojewoda uznał, że fakt wnoszenia przez P. opłat z tytułu zarządu przesądza o sprawowaniu zarządu. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając sprawę podała, że jak wynika z wypisu z rejestru gruntów według jego stanu na dzień 27 maja 1990 r., mapy ewidencji gruntów, karty inwentaryzacyjne, bezpośredni przed wejściem w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. działka nr [...] stanowiła własność Skarbu Państwa. Ponieważ ani organ pierwszej instancji ani użytkownik i administrator nieruchomości, którym były P. nie wykazali, że sporna działka pozostawała w tamtym czasie w prawidłowo ustanowionym zarządzie na rzecz innej niż Państwo, państwowej osoby prawnej, to przedmiotowe mienie jako pozostające wówczas w zarządzie terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego nie podlegało wyłączeniu z komunalizacji i z mocy prawa stało się własnością Gminy W. Na powyższe rozstrzygnięcie nie mogły mieć wpływu akty normatywne wydane i skutkujące po dniu 27 maja 1990 r. w tym przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. z 2000 r. Nr. 84, poz. 948 z późn. zm.). Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyły P. SA w W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła, że organ drugiej instancji rozpoznając sprawę oparł się jedynie na twierdzeniach gminy i nie badał dokumentów na okoliczność ustanowienia w sposób przewidziany prawem użytkowania i zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Wskazała także, że terenowe organy administracji państwowej nigdy nie wykonywały działań władczych w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, bowiem wykonywały je przedsiębiorstwo państwowe P. Skarżąca podkreśliła, że mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstwa państwowego podporządkowane ministrowi nie podlega komunalizacji, a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż nieruchomość służyła przedsiębiorstwu państwowemu P. podporządkowanemu Ministrowi Komunikacji. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując prezentowaną w uzasadnieniu decyzji argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skargę należy uznać za uzasadnioną. Przesłanki nabycia mienia państwowego przez gminy, związki gminne i miasta określa ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 z późn. zm.). Przepis art. 5 ust. 1 pkt. 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że mienie państwowe należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdzała, że skoro ani organ pierwszej instancji, ani użytkownik i administrator tej nieruchomości, którym była P. nie wykazali, że działka pozostaje w prawidłowo ustanowionym zarządzie na rzecz innej niż Państwo państwowej osoby prawnej, to przedmiotowe mienie pozostawało w zarządzie terenowego organu administracji państwowej i wobec tego podlega to komunalizacji. Jednakże twierdzenie to nie zostało poparte materiałem dowodowym, bowiem z akt sprawy nie wynika na czym władztwo tego organu miało polegać, od kiedy się datuje i czego dotyczy. Uwadze organu uszła decyzja z dnia [...] grudnia 1987 r. wydana przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego we W., z treści której wynika, że P. została zobowiązana do uiszczenia opłaty rocznej z tytułu wykonywania zarządu. Fakt wydania tej decyzji przeczy twierdzeniu organu, że nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. W postępowaniu sądowym złożone zostały przez skarżącą dokumenty, które poddają w wątpliwość ustalenia organu drugiej instancji odnośnie braku tytułu skarżącej do przedmiotowej nieruchomości. Są to dokumenty dotyczące przekazania nieruchomości w zarząd i użytkowanie przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej we W. z dnia [...] marca 1951 r. (k 33) z dnia [...] marca 1958 r. (k 35), protokóły zdawczo-odbiorczy przekazania nieruchomości z dnia [...] marca 1959 r. (k 36) z [...] lutego 1965 r. (k 38) i [...] kwietnia 1965 r. (k 39) decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej we W. z dnia [...] lutego 1965 r. orzekająca o przekazaniu działki o pow. [...] m2 przy ul. [...] i [...] w użytkowanie na rzecz P. (k 37) oraz mapy nieruchomości. Analiza tych dokumentów nie może być prowadzona bez uwzględnienia szczególnego statusu skarżącej. Skarżąca Spółka jest następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego P. Przedsiębiorstwo to nie było utworzone w oparciu o przepisy ustawodawstwa zwykłego. Status jego był bowiem regulowany zawsze w drodze aktów szczególnych. P. zostało utworzone na mocy przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312). Przepis art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowił, że zadaniem P. było prowadzenie eksploatacji wszystkich linii krajowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji. W tym celu objęło ono w zarząd i użytkowanie cały jego majątek nieruchomy, a majątek ruchomy przeszedł na własność kolei. Zgodnie z treścią art. 6 i 7 rozporządzenia Prezydenta majątek wydany przedsiębiorstwu w użytkowanie i zarząd lub na własność (art. 4), podlegał wyodrębnieniu z majątku Skarbu Państwa. Powyższe zasady gospodarowania mieniem państwowym przez P. nie uległy zmianie po wejściu w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. z 1970, Nr 9, poz. 76) i utraty mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r., jak również po wejściu w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.). Przepis art. 16 ust. 1, 2 i 3 wyżej powołanej ustawy z 27 kwietnia 1989 r. przewidywał, że mienie P. stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego. Mienie to stanowi majątek będący w dyspozycji P. w dniu wejścia w życie ustawy oraz nabyty w toku dalszej działalności. Z kolei przepis art. 50 ust. 1 tej ustawy stwierdzał, że mienie oraz prawa i zobowiązania przedsiębiorstwa P. działającego na podstawie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, stają się mieniem oraz prawami i zobowiązaniami P., działającego na podstawie niniejszej ustawy. Wyżej powołane ustawy już nie obowiązują, gdyż zostały zastąpione najpierw ustawą z dnia 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 95, poz. 474), a następnie ustawą o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Jednakże przepisy tych uchylonych ustaw obowiązywały w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), a zatem regulowany przez nie stan prawny miał istotne znaczenie dla ustalenia charakteru uprawnień P. do mienia, którym gospodarowało. Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez skarżącą w postępowaniu sądowym, przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu P. od początku lat pięćdziesiątych. Skarżąca Spółka podniosła, że przekazywanie P. nieruchomości odbywało się w trybie przewidzianym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 47, poz. 354) oraz uchwałę prezydium Rządu z dnia 27 września 1950 r. w sprawie rozdysponowania mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i b. M.W. G. oraz decyzje o opłatach za ten zarząd. Organ nie odniósł się do treści art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), który stanowi, że nie podlegają komunalizacji składniki mienia ogólnonarodowego należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym. Przedsiębiorstwo P. było bowiem podporządkowane Ministrowi Komunikacji, a przedmiotowa nieruchomość była w dniu 27 maja 1990 r. we władaniu P., czego organ administracji nie kwestionował. Zatem przyjęcie, że skarżąca nie legitymuje się w stosunku do wspomnianej nieruchomości żadnym tytułem o charakterze prawnorzeczowym było wynikiem nie przeprowadzenia w sposób wszechstronny postępowania dowodowego. Aczkolwiek decyzje organów pierwszej i drugiej instancji były skarżącej doręczone, nie mniej jednak wobec nie doręczenia jej odpisu odwołania Prezydenta W. skarżąca nie wiedziała, że zostało wszczęte postępowanie odwoławcze, wobec czego nie miała możliwości przedstawienia dowodów na okoliczność obrony swoich praw. Stanowi to naruszenie przepisu art. 131 kpa. Zgodnie z treścią art. 7 kpa organy administracji publicznej obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W niniejszej sprawie organ tego nie uczynił, a wydana w sprawie decyzja narusza przepisy art. 5, ust. 1 pkt 1 i art. 11, ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) oraz art. 7, art. 10 i art. 77, art. 131 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1) a i c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organ zgromadzi materiał dowodowy, dokona jego wnikliwej analizy w oparciu o obowiązujące na dzień 27 maja 1990 r. przepisy prawa i w zależności od wyników postępowania wyda stosowną decyzję.