I SA 3166/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie NSA Anna Łukaszewska – Macioch NSA Anna Lech (spr.) Protokolant Anna Fijałkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] w przedmiocie przekazania mienia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 3166/02 UZASADNIENIE Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. Nr 142, poz. 1590 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] odmawiającą przekazania nieodpłatnie na własność Województwa [...] mienia Skarbu Państwa obejmującego [...] części nieruchomości położonej przy AL. [...] w jedn. ew. [...] obr. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, objętej księgą wieczystą KW nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w T. Wydział Ksiąg Wieczystych. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa przedstawił następujący stan sprawy: nieruchomość objęta decyzją, zgodnie z załączonym odpisem z księgi wieczystej KW nr [...], jest własnością Skarbu Państwa w zarządzie Urzędu Wojewódzkiego w T. Prawo zarządu zostało ustanowione na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1994 r., rep. [...]. Na podstawie decyzji nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 1999 r., znak [...] [...] Urząd Wojewódzki posiada prawo trwałego zarządu do przedmiotowej nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się umowa najmu zawarta w dniu [...] sierpnia 1997 r. pomiędzy Wojewodą [...] jako wynajmującym a Sejmikiem Samorządowym Województwa [...] jako najemcą zgodnie, z którą najemca otrzymał w przedmiotowej nieruchomości w najem [...] pokoi biurowych i [...] salę narad o łącznej powierzchni [...] m2. Minister Skarbu Państwa ponadto stwierdził, że art. 336 kc rozróżnia posiadanie samoistne i zależne. Pierwsze jest właścicielskim i charakteryzuje się tym, że posiadacz włada rzeczą w takim zakresie, jak to czyni właściciel, wykorzystując taką faktyczną możliwość władania rzeczą, do jakiej właściciel jest uprawniony (orzecz. SN z 7 maja 1986 r. III CRN 60/86 OSNCP 9/87, poz. 138). Obok woli posiadania jak właściciel konieczne jest także faktyczne władztwo nad I SA 3166/02 rzeczą. Istnienie jednego tylko z dwóch elementów nie decyduje o posiadaniu. O charakterze posiadania decyduje obok woli także zakres posiadania. Istotą posiadania zależnego w rozumieniu art. 336 kc jest władztwo nad rzeczą w zakresie odpowiadającym prawu podmiotowemu – innemu niż własność – które posiadacz wykonuje. Posiadanie zależne powstaje na ogół w wyniku wydania rzeczy na podstawie umowy o czasowe z niej korzystanie. W typowych sytuacjach chodzi o użytkowanie wieczyste, najem, użyczenie, zastaw, obciążenie użytkowaniem. Ten, kto korzysta z lokalu na podstawie umowy najmu jest posiadaczem zależnym, we własnym imieniu i dla siebie wykonuje władztwo nad rzeczą tylko w granicach prawa najmu. W przedmiotowej sprawie [...] Urząd Wojewódzki miał ustanowiony zarząd, zaś jego następca prawny [...] Urząd Wojewódzki posiada prawo trwałego zarządu i na podstawie tego tytułu ma prawo wykonywać swoje władcze uprawnienia, w tym zawrzeć umowę najmu. Wobec konkurencji roszczeń co do przedmiotowej nieruchomości stwierdzić należy, że trwały zarząd jest jednym z najważniejszych praw w hierarchii praw rzeczowych, zaś zawarta pomiędzy stronami umowa najmu nie uszczupliła praw zarządcy trwałego. Przekazanie części przedmiotowej nieruchomości mogłoby nastąpić dopiero po wydaniu decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu. Na decyzję Ministra Skarbu Państwa złożył skargę Zarząd Województwa [...] zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi Zarząd Województwa [...] podniósł, że mienie, o którego przekazanie wnosi, jest we władaniu [...] [...] Kancelarii [...] w T., a zostało przejęte po biurze Sejmiku Samorządowego Województwa [...]. Sejmik Samorządowy Województwa [...] posiadał tytuł prawny do pomieszczeń w postaci prawa najmu, zaś w pozostałej części znajdował się Urząd Wojewódzki, a następnie [...] delegatura [...] Urzędu Wojewódzkiego. Z dniem 19 października 1999 r. Województwo [...] wystąpiło do Wojewody [...] o stwierdzenie nabycia przez nie z mocy prawa mienia I SA 3166/02 będącego we władaniu Sejmiku Samorządowego Województwa [...]. Protokół zdawczo-odbiorczy obejmował również jako przedmiot wniosku pomieszczenia w budynku położonym przy AL. [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2001 Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia przez Województwo [...] udziału w części [...] w nieruchomości, odpowiadającego stosunkiem powierzchni użytkowanych pomieszczeń do powierzchni całego budynku. W uzasadnieniu swej odmowy Wojewoda podniósł, że Sejmik Samorządowy Województwa [...] nie posiadał tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, gdyż znajdowała się ona w trwałym zarządzie [...] Urzędu Wojewódzkiego. W świetle powyższego Województwo [...] złożyło w dniu 5 października 2001 do Wojewody wniosek o przekazanie przedmiotowego mienia na podstawie art. 49 ustawy o samorządzie województwa. Wojewoda ponownie odmówił przekazania Województwu przedmiotowego mienia. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podniósł, że przedmiotowe mienie jest nieefektywnie wykorzystane przez placówkę Urzędu Marszałkowskiego, natomiast [...] Urząd Wojewódzki boryka się z kłopotami lokalowymi, lecz Województwo [...] wnioskuje o zaledwie [...] część nieruchomości będącej w trwałym zarządzie [...] Urzędu Wojewódzkiego. Natomiast Minister Skarbu Państwa utrzymując w mocy odmowną decyzję Wojewody uzasadnił ją opierając się na zupełnie innych przesłankach niż organ I instancji. Wywiódł, że przedmiotowe mienie nie może być przekazane Województwu [...], ze względu na fakt, że znajduje się ono we władaniu [...] Urzędu Wojewódzkiego, jako trwałego zarządcy. Natomiast postępowanie w tej sprawie prowadzone jest w trybie art. 49 ustawy o samorządzie województwa, a więc kryterium rozstrzygającym powinien być fakt, czy przedmiotowe mienie służy realizacji zadań województwa, a nie to, czy posiada ono do niego oznaczony tytuł prawny. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w pierwszej kolejności należy podnieść, ze zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów I SA 3166/02 administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Nadto podkreślić trzeba, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia, będącego przedmiotem tej oceny, pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm.). Przepis ten stanowi, że przekazanie województwu mienie Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, służącego realizacji zadań województwa, w szczególności określonych w art. 14 tej ustawy, następuje na podstawie decyzji administracyjnej wojewody wydanej z urzędu. Nabycie mienia jest nieodpłatne i następuje z dniem, w którym decyzja o jego przekazaniu stała się ostateczna. Organy obu instancji ustaliły bezspornie, że nieruchomość, o przekazanie której w [...] częściach wnosi województwo samorządowe jest własnością Skarbu Państwa, co wynika z księgi wieczystej KW nr [...] powołanej przez Sąd Rejonowy w T. Wydział Ksiąg Wieczystych. Zatem jedna przesłanka wynikająca z tego przepisu została spełniona. Drugą przesłanką jest, aby mienie, które ma być przekazane służyło realizacji zadań województwa, w szczególności określonych w art. 14 powołanej ustawy o samorządzie województwa, a także w innych ustawach. Organy obu instancji nie ustaliły w tym zakresie stanu faktycznego, gdyż ani wykazanie kto urzęduje w poszczególnych pokojach zajmowanych przez województwo, ani też przyszłe zamiary co do wykorzystania tych pokoi nie wskazują na to, czy mienie służy wykonywaniu zadań województwa określonych w konkretnych przepisach ustawowych. Zadaniem takim nie jest bowiem utrzymywanie I SA 3166/02 [...] [...] w T. Kancelarii [...] Województwa [...]. Organy dużą wagę przywiązały do stanu prawnego nieruchomości, gdy tymczasem przepis art. 49 powołanej ustawy o samorządzie województwa wskazuje na przesłankę faktycznej realizacji zadań województwa, a decyzja w tej sprawie ma charakter konstytutywny. Zatem mienie nie przeszło z mocy prawa na województwo, tylko może zostać nabyte z chwilą uprawomocnienia się decyzji o przekazaniu. Decyzja taka może być wydana tylko wtedy, gdy obie przesłanki wynikające z przepisu art. 49 powołanej ustawy o samorządzie województwa zostaną spełnione. Nie ustalenie przez organy obu instancji występowania tej drugiej przesłanki, to jest jakim konkretnym zadaniem województwa służy mienie, o którego przekazanie województwo występuje lub że mienie to zadaniom takim nie służy, narusza tak powołany przepis prawa materialnego, jak też przepisy art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa. Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a, c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji . Na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.