I SA 318/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska (spr.) Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2004 r. sprawy ze skargi P. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2002 r. nr: [...] w przedmiocie komunalizacji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącej P. w W. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 318/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpoznaniu odwołania P. w W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez gminę miejską W. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], w obrębie B., umorzyła postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Wojewoda [...] stwierdził, że z dniem [...] maja 1990 r. nieruchomość położona we W. przy ul. [...], stanowiąca działkę nr [...] o pow. [...] m 2 w obrębie B., opisana w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości [...] stała się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością gminy miejskiej W. W ocenie organu pierwszej instancji przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. znajdowała się we władaniu P. tytułu prawnego oraz nie należała do przedsiębiorstwa państwowego lecz do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, wobec czego podlegała z mocy prawa komunalizacji na rzecz gminy miejskiej W. Od powyższej decyzji odwołanie wniosły P. w W. W odwołaniu wskazano, że decyzją z dnia [...] kwietnia 1988 r. Kierownik [...] Urzędu Miejskiego we W. ustalił opłaty z tytułu zarządu określając jako zobowiązaną P.– Dyrekcję Okręgową we W. Okoliczność ta przesądza, że nieruchomość pozostawała w zarządzie P. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając odwołanie wskazała, że w postępowaniu komunalizacyjnym stronami są Skarb Państwa i właściwa gmina. Inny podmiot może być dopuszczony do udziału w sprawie jeśli wykaże, że przysługiwał mu prawnorzeczowy tytuł do komunalizowanego mienia. W ocenie organu drugiej instancji odwołująca nie wykazała istnienie takiego tytułu i dlatego nie przysługuje jej przymiot strony. Od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skargę w terminie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyły P. w W. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 10 kpa, art. 5 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 z późn. zm.) w związku art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr. 84, poz. 948 z późn. zm.). W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedmiotowe nieruchomości została przekazana przedsiębiorstwu P. w zarząd i użytkowanie w trybie przewidzianym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr. 47, poz. 354) przed rokiem 1960 przy obowiązującej regulacji rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, w którym to rozporządzeniu ustanowiono tytuł zarządu dla nieruchomości przekazanych P. Zarządca ma interes prawny, aby w postępowaniu komunalizacyjnym działał w obronie swoich interesów. Przedmiotowe mienie należało i służyło przedsiębiorstwu P. podporządkowanemu Ministrowi Komunikacji i było wyłączone z komunalizacji. Skarżąca wskazała, że w chwili wydania decyzji przez organy obydwu instancji obowiązywał przepis art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr. 84, poz. 948 z późn. zm.) sankcjonujący posiadanie bez dokumentów prawem przewidzianych, jako źródło wieczystego użytkowania gruntu. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację reprezentowaną w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skargę należy uznać za zasadną. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, na nie przeprowadzenie przez organy obydwu instancji w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego na okoliczności ustalenia rodzaju uprawnień P. do spornej nieruchomości. Skarżąca Spółka jest następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego P. Przedsiębiorstwo to nie było utworzone w oparciu o przepisy ustawodawstwa zwykłego. Status jego był bowiem regulowany zawsze w drodze aktów szczególnych. P. zostało utworzone na mocy przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. z 1948 r. Nr. 43, poz. 312). Przepis art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że zadaniem P. było prowadzenie eksploatacji wszystkich linii kolejowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji. W tym celu objęło ono w zarząd i użytkowanie cały jego majątek nieruchomy, a majątek ruchomy przeszedł na własność kolei. Zgodnie z treścią art. 6 i 7 rozporządzenia Prezydenta majątek wydany przedsiębiorstwu w użytkowanie i zarząd lub na własność (art. 4), podlega wyodrębnieniu z majątku Skarbu Państwa. Powyższe zasady gospodarowania mieniem państwowym przez P. nie uległy zmianie po wejściu w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach ( Dz. U. z 1970 r., Nr. 9, poz. 76) i utraty mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r., jak również po wejściu w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP (Dz. U. Nr. 26, poz. 138 ze zm.). Przepis art. 16 ust. 1, 2 i 3 wyżej powołanej ustawy z 27 kwietnia 1989 r. przewidywał, że mienie P. stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego. Mienie to stanowi majątek będący w dyspozycji P. w dniu wejścia w życie ustawy oraz nabyty w toku dalszej działalności. Z kolei przepis art. 50 ust. 1 tej ustawy stwierdzał, że mienie oraz prawa i zobowiązania przedsiębiorstwa P. działającego na podstawie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, stają się mieniem oraz prawami i zobowiązaniami P., działającego na podstawie niniejszej ustawy. Wyżej powołane ustawy już nie obowiązują, gdyż zostały zastąpione najpierw ustawą z dnia 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe’ (Dz. U. Nr. 95, poz. 474), a następnie ustawą o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Jednakże przepisy tych uchylonych ustaw obowiązywały w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 ze zm.), a zatem regulowany przez nie stan prawny miał istotne znaczenie dla ustalenia charakteru uprawnień P. do mienia, którym gospodarowało. Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez Skarżącą w postępowaniu sądowym, przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu P. co najmniej od 1957 r. (k.36). Skarżąca Spółka podniosła, że przekazywanie P. nieruchomości odbywało się w trybie przewidzianym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr. 47, poz. 354) oraz uchwałę prezydium Rządu z dnia 27 września 1950 r. w sprawie rozdysponowania mienia nierolniczego na obszarze Ziemi Odzyskanych i b. M.W. G. oraz decyzje o opłatach za ten zarząd. Decyzja w sprawie opłaty rocznej z tytułu zarządu wydana bowiem została w dniu [...] kwietnia 1988 r.. przez Kierownika [...] Urzędu Miejskiego we W. Organy administracji odnosząc się do decyzji stwierdziły, że nie przesądza ona o istnieniu prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości, nie oceniając wagi tej decyzji w kontekście obowiązujących w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej przepisów regulujących status prawny P. Organy nie odniosły się do treści art. 11 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 ze zm.), który stanowi, że nie podlegają komunalizacji składniki mienia ogólnonarodowego należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym. Przedsiębiorstwo P. było bowiem podporządkowane Ministrowi Komunikacji, a przedmiotowa nieruchomość była w dniu [...] maja 1990 r. we władaniu P., czego organy administracji nie kwestionowały. Zatem przyjęcie, że skarżąca nie legitymuje się w stosunku do wspomnianej nieruchomości żadnym tytułem o charakterze prawnorzeczowym było wynikiem nie przeprowadzenia w sposób wszechstronny postępowania dowodowego i było co najmniej przedwczesne. Zgodnie z treścią art. 7 kpa organy administracji publicznej obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W niniejszej sprawie organy tego nie uczyniły, a wydane w sprawie decyzje naruszają przepisy art. 5, ust. 1 pkt. 1 i art. 11, ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 ze zm.) oraz art. 7 i 77 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt. 1) a i c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organy zgromadzą materiał dowodowy, dokonają jego wnikliwej analizy w oparciu o obowiązujące na dzień [...] maja 1990 r. przepisy prawa i w zależności od wyników postępowania wydadzą stosowną decyzję.