I SA 3189/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz Asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2004 r. sprawy ze skarg K.S. i J.S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie nr [...] Starosty Powiatu W. z dnia [...] sierpnia 2002 r., 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3) zasądza do Wojewody [...] na rzecz J. S. kwotę 10 (dziesięć) złotych, a na rzecz K. S. kwotę 202,80 (dwieście dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 3189/02 UZASADNIENIE Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. utrzymał w mocy postanowienie nr [...] Starosty Powiatu W. z dnia [...] sierpnia 2002 r. zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonych w W. w rejonie ulic [...] i [...], oznaczonych jako grunty tabelowe wsi W., działki nr [...],[...] i [...] o pow. [...] m2 oraz przy Al. [...] i ul. [...], oznaczonych jako osada tabelowa nr [...] wsi W. o pow. [...] m2. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda [...] przedstawił następujący stan sprawy: postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. Starosta Powiatu W. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowych nieruchomości. Rozstrzygnięcie uzasadnił przepisem art. 97 § 1 pkt 4 kpa, uznając, iż rozpatrzenie sprawy uzależnione jest od uprzedniego ustalenia w postępowaniu sądowym kręgu osób uprawnionych do żądania zwrotu nieruchomości. Na postanowienie to wnieśli zażalenie J,S., K.S. i A.C., kwestionując zasadność zawieszenia postępowania o zwrot nieruchomości. W zażaleniach strony podniosły, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne określenie osób uprawnionych do żądania zwrotu nieruchomości, zawieszenie postępowania opóźnia zaś rozstrzygnięcie sprawy i wydanie stosownej decyzji. Wojewoda [...] stwierdził, że wbrew stanowisku stron, zawieszenie postępowania w sprawie zwrotu przedmiotowych nieruchomości nie budzi zastrzeżeń formalnych. Zgodnie z art. 136 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwrotu wywłaszczonej nieruchomości mogą żądać poprzedni właściciel bądź jego spadkobierca. W postępowaniu prowadzonym w trybie powołanego wyżej przepisu podstawowe znaczenie ma więc ustalenie osób lub osoby posiadającej prawo własności nieruchomości na dzień jej wywłaszczenia. Z akt omawianej sprawy wynika, że właścicielem nabytej w 1913 r. osady tabelowej nr [...] we wsi W. o pow. [...] m2 był W.S., który zmarł w 1928 r. pozostawiając 10 spadkobierców. Wchodząca w skład masy spadkowej po W.S. nieruchomość była zaś (przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowych) przedmiotem wielokrotnego obrotu prawnego pomiędzy spadkobiercami. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje przy tym podstaw do jednoznacznego określenia, czy prawo własności wywłaszczonych działek przysługiwało wszystkim spadkobiercom W.S. (jak twierdzą wnioskodawcy), czy też tylko W.S. i S.S., którzy na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] listopada 1989 r. nabyli w częściach ułamkowych wchodzącą w skład spadku część gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha położonego w W., stanowiącego część większej nieruchomości, dla której prowadzony był zbiór dokumentów Rep. Zd nr [...]. W aktach sprawy brak jest również dowodu pozwalającego na bezsporne ustalenie, czy nieruchomości wywłaszczone decyzjami z dnia [...] sierpnia 1975 r. i z dnia [...] lutego 1979 r. wchodziły w skład części gospodarstwa o pow. [...] ha odziedziczonego przez W.S. i S.S., czy też wchodziły w skład pozostałej części nieruchomości o pow. [...] m.2 będącej przedmiotem wielokrotnego obrotu pomiędzy spadkobiercami W.S. (np. na mocy aktu notarialnego z dnia 21 lipca 1948 r. Nr Rep. [...] złożonego do zbioru dokumentów Rep. Zd. nr [...]). Wyjaśnienie tej kwestii należy bezspornie do drogi postępowania przed sądem cywilnym. Oznacza to, że organ pierwszej instancji miał podstawy do zawieszenia postępowania o zwrot nieruchomości, gdyż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd zagadnienia wstępnego, którym w omawianej sprawie jest ustalenie właścicieli nieruchomości na dzień wywłaszczenia. Na postanowienie Wojewody [...] wnieśli skargi K.S. i J.S. podając, że zaskarżone postanowienie pozbawione jest podstaw prawnych i ma na celu dalsze opóźnienie rozstrzygnięcia o zwrocie nieruchomości. Nadto podali, że w chwili obecnej ustaleni są spadkobiercy byłego właściciela W.S. oraz ich następcy prawni, a organ żąda wystąpienia do sądu powszechnego o ich ustalenie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko, że w niniejszej sprawie wystąpiła konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, to jest ustalenia w postępowaniu sądowym kręgu osób, którym w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowych przysługiwało prawo własności przedmiotowych nieruchomości, do czego zobowiązuje przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.) Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr.46, poz. 543 ze zm.) zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części może żądać poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. W niniejszej sprawie ustalony został krąg spadkobierców byłego właściciela nieruchomości W.S. na podstawie dołączonych do akt sprawy postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku i wszyscy spadkobiercy brali udział w postępowaniu oraz żądają zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Uznać zatem należy, że wymóg przewidziany przepisem powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami został spełniony. Postanowienie o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa narusza ten przepis, gdyż ustalenie spadkobierców byłego właściciela zostało już dokonane. Niezależnie od tego podnieść należy, że w sprawie nie zostało ustalone, czy i ewentualnie jaka część nieruchomości mogłaby zostać zwrócona, a dopiero to ustalenie może powodować konieczność wskazania konkretnego spadkobiercy tej części nieruchomości. Zaskarżone postanowienie jest zatem co najmniej przedwczesne i narusza przepisy art. 7, 8, 77 § 1, 97 § 1 pkt 4 i 107 § 3 kpa. Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit.c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznając, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie to traci moc w chwili uprawomocnienia się wyroku. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.), biorąc za podstawę wyliczenia kosztów rachunki przedłożone przez skarżącego K.S.