I SA 319/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska (spr.) Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2004 r. sprawy ze skargi P. [...] SA w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2002 r. nr: [...] w przedmiocie komunalizacji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącej P. [...] SA w W. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 319/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania P. [...] SA w W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez gminę miejską W. prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], oznaczonej nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] umorzyła postępowanie odwoławcze. Z uzasadnienia decyzji wynika, że Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę miejską W. prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu [...]. Wojewoda ustalił, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu P. [...] – bez tytułu prawnego. Od powyższej decyzji odwołanie do organu drugiej instancji złożyły P. [...] SA w W., wniosły o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. P. [...] wskazały, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie P. [...], a opłaty z tytułu zarządu były uregulowane decyzją z dnia [...] grudnia 1987 r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. Wobec powyższego nieruchomość nie podlegała komunalizacji. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając odwołanie wskazała, że rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne dotyczy komunalizacji mienia według stanu na dzień 27 maja 1990 r. W postępowaniu komunalizacyjnym stronami są przede wszystkim Skarb Państwa i właściwa gmina. Inny podmiot może domagać się dopuszczenia go do udziału w postępowaniu tylko wówczas, gdy wykaże, że przysługiwał mu prawnorzeczowy tytuł do skomunalizowanego mienia. Zdaniem organu drugiej instancji odwołującej taki tytuł nie przysługuje, a fakt uiszczenia opłaty za użytkowanie lub zarząd nieruchomością bez uprzedniego prawidłowo ustanowionego zarządu nie może stanowić o tytule do nieruchomości. Skargę do Sadu na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożyły P. [...] Skarżący wskazał, iż interes prawny P. [...] wynika m.in. z zachowania uprawnień do nieruchomości, które przesądzają o nabyciu z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz posadowionego na nim budynku. Skarżący wskazał, że nieruchomość została przekazana P. [...] w zarząd i użytkowanie w trybie przewidzianym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr. 47, poz. 354) przed 1960 r. przy obowiązującej wówczas regulacji rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej, gdzie w art. 7 ustanawiał tytuł zarządu i użytkowania nieruchomości przekazanych przedsiębiorstwu P. [...]. Wobec powyższego, zdaniem skarżącego, zarządca ma interes prawny, aby brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym,. Interes ten uzasadniony jest dodatkowo faktem, że mienie będące przedmiotem sporu, należało do przedsiębiorstwa państwowego P. [...], podporządkowanego Ministrowi Komunikacji i jako mienie ogólnonarodowe nie podlega komunalizacji z mocy prawa. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skargę należy uznać za zasadną. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, na nie przeprowadzenie przez organy obydwu instancji w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego na okoliczności ustalenia rodzaju uprawnień P. [...] do spornej nieruchomości. Skarżąca Spółka jest następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego P. [...]. Przedsiębiorstwo to nie było utworzone w oparciu o przepisy ustawodawstwa zwykłego. Status jego był bowiem regulowany zawsze w drodze aktów szczególnych. P. [...] zostało utworzone na mocy przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. z 1948 r. Nr. 43, poz. 312). Przepisy art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowił, że zadaniem P. [...] było prowadzenie eksploatacji wszystkich linii krajowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji. W tym celu objęło ono w zarząd i użytkowanie cały jego majątek nieruchomy, a majątek ruchomy przeszedł na własność kolei. Zgodnie z treścią art. 6 i 7 rozporządzenia Prezydenta majątek wydany przedsiębiorstwu w użytkowanie i zarząd lub na własność (art. 4), podlega wyodrębnieniu z majątku Skarbu Państwa. Powyższe zasady gospodarowania mieniem państwowym przez P. [...] nie uległy zmianie po wejściu w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach ( Dz. U. z 1970 r. Nr. 9, poz. 76) i utraty mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r., jak również po wejściu w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP (Dz. U. Nr. 26, poz. 138 ze zm.). Przepis art. 16 ust. 1, 2 i 3 wyżej powołanej ustawy z 27 kwietnia 1989 r. przewidywał, że mienie P. [...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego. Mienie to stanowi majątek będący w dyspozycji P. [...] w dniu wejścia w życie ustawy oraz nabyty w toku dalszej działalności. Z kolei przepis art. 50 ust. 1 tej ustawy stwierdzał, że mienie oraz prawa i zobowiązania przedsiębiorstwa P. [...] działającego na podstawie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, stają się mieniem oraz prawami i zobowiązaniami P. [...], działającego na podstawie niniejszej ustawy. Wyżej powołane ustawy już nie obowiązują, gdyż zostały zastąpione najpierw ustawą z dnia 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe’ (Dz. U. Nr. 95, poz. 474), a następnie ustawą o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Jednakże przepisy tych uchylonych ustaw obowiązywały w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 ze zm.), a zatem regulowany przez nie stan prawny miał istotne znaczenie dla ustalenia charakteru uprawnień P. [...] do mienia, którym gospodarowało. Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez Skarżącą w postępowaniu sądowym, przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu P. [...] co najmniej od 1958 r. (k.36). Skarżąca Spółka podniosła, że przekazywanie P. [...] nieruchomości odbywało się w trybie przewidzianym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr. 47, poz. 354) oraz uchwałę prezydium Rządu z dnia [...] września 1950 r. w sprawie rozdysponowania mienia nierolniczego na obszarze Ziemi Odzyskanych i b. M.W. G. oraz decyzje o opłatach za ten zarząd. Decyzja w sprawie opłaty rocznej z tytułu zarządu wydana bowiem została w dniu [...] grudnia 1987 r. przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. Organ administracji odnosząc się do decyzji stwierdził, że nie przesądza ona o istnieniu prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości, nie oceniając wagi tej decyzji w kontekście obowiązujących w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej przepisów regulujących status prawny P. [...]. Organy nie odniosły się do treści art. 11 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 ze zm.), który stanowi, że nie podlegają komunalizacji składniki mienia ogólnonarodowego należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym. Przedsiębiorstwo P. [...] było bowiem podporządkowane Ministrowi Komunikacji, a przedmiotowa nieruchomość była w dniu 27 maja 1990 r. we władaniu P. [...], czego organy administracji nie kwestionowały. Zatem przyjęcie, że skarżąca nie legitymuje się w stosunku do wspomnianej nieruchomości żadnym tytułem o charakterze prawnorzeczowym było wynikiem nie przeprowadzenia w sposób wszechstronny postępowania dowodowego i co najmniej przedwczesne. Zgodnie z treścią art. 7 kpa organy administracji publicznej obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W niniejszej sprawie organy tego nie uczyniły, a wydana w sprawie decyzje naruszają przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 ze zm.) oraz art. 7 i 77 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt. 1) a i c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organy zgromadzą materiał dowodowy, dokonają jego wnikliwej analizy w oparciu o obowiązujące na dzień 27 maja 1990 r. przepisy prawa i w zależności od wyników postępowania wydadzą stosowną decyzję.