I SA 3199/02
WyrokWSA w Warszawie2004-11-02
Skład orzekający: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia WSA Daniela Kozłowska, asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wymeldowanie się z kwatery stałej przez emerytowanego żołnierza, który nie zrzekł się do niej uprawnień, a którego małżonka nadal w niej zamieszkuje, pozbawia małżonkę prawa do nabycia uprawnień do tej kwatery po jego śmierci?Ratio decidendi
Organy administracji naruszyły przepisy k.p.a. (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), koncentrując się wyłącznie na kwestii zameldowania, a pomijając istotną przesłankę zamieszkiwania, która wynika z ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Wymeldowanie się z lokalu nie jest równoznaczne z utratą prawa do niego ani z brakiem zamieszkiwania, jeśli osoba nadal wiąże z nim swoje interesy życiowe. Sąd uchylił decyzje, stwierdzając, że organy nie rozpatrzyły i nie oceniły całego materiału dowodowego w kontekście faktycznego zamieszkiwania i powiązań życiowych z kwaterą.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania E.M. uprawnień do kwatery stałej po śmierci jej męża, emerytowanego żołnierza S.M. Organy administracji uznały, że E.M. nie nabyła uprawnień, ponieważ jej mąż wymeldował się z kwatery przed śmiercią, co miało oznaczać brak wspólnego zamieszkiwania. E.M. twierdziła, że mieszkała w kwaterze z mężem przez 49 lat i że wymeldowanie nastąpiło z przyczyn finansowych, a mąż nadal wiązał z mieszkaniem swoje interesy życiowe.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka (spr.) Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 listopada 2004 r. sprawy ze skargi E.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kwatery stałej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego nr [..] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] marca 2002 r., nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] na rzecz skarżącej E.M. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I SA 3199/02
Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Terenowego nr [...] w [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] na podstawie art. 13 ust. 4 w związku z art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. – o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. Nr 86, poz. 433 ze zm.) stwierdził, że E.M. nie nabyła uprawnień do osobnej kwatery stałej. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 23 ust. 3 pkt 2 cytowanej ustawy w razie śmierci emeryta prawo do kwatery nabywają wspólnie zamieszkali w kwaterze z emerytem lub rencistą, w dniu jego śmierci członkowie rodziny. Z posiadanych dokumentów wynika, że porucznik w stanie spoczynku S.M. posiadał uprawnienia do emerytury wojskowej. Z odpisu aktu zgonu wynika, że S.M. – mąż E.M. zmarł w dniu [...] kwietnia 2001 r., a jego ostatnim miejscem zamieszkania była [...] ul. [...], natomiast miejscem zgonu m. [...]. Dołączony do sprawy wyciąg z akt ewidencji ludności wydany przez Urząd Gminy [...] Wydział Ewidencji Ludności potwierdza wymeldowanie S.M. z pobytu stałego w dniu [...] marca 1992 r. Z dowodu osobistego serii [...]wydanego przez Kierownika WSA Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] sierpnia 1986 r. jednoznacznie wynika, że w dniu śmierci męża E.M. zameldowana była na pobyt stały w [...] przy ul. [...].
Dyrektor Oddziału Rejonowego w [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E.M. od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego nr [...] w [...] z dnia [...] marca 2002 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podniósł ponadto, że w świetle przepisu art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Ponieważ S.M. wymeldował się z kwatery przy ul. [...] w [...], to nie zamierzał w niej nadal przebywać na stałe. W tej sytuacji wobec niespełnienia łącznie dwóch przesłanek określonych w art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił zbrojnych RP zasadnym jest uznanie, że E.M. nie nabyła uprawnień do osobnej kwatery stałej.
Skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] nr [...] wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego E.M., podnosząc, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. W zajmowanym mieszkaniu zamieszkuje od momentu jego przyznania i przeżyła w nim wraz z mężem 49 lat. Mąż jej nigdy nie zrzekł się uprawnień do kwatery i jego sprawy życiowe ześrodkowane były w mieszkaniu przy ul. [..]. Z mieszkania wymeldował się jedynie dlatego, żeby zmniejszyć płatności za komorne i mieć więcej pieniędzy na leki, które były mu konieczne do życia. Często przebywał na działce letniskowej, bowiem przebywając tam miał lepsze samopoczucie, niż w mieszkaniu na 17 piętrze.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie po wprowadzeniu z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego – podlegała – w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z art.1§1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3§ 1 i § 2 pkt 1 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi ogranicza się do badania zgodności decyzji z prawem.
Rozstrzygając sprawę w powyższym zakresie Sąd nie jest związany granicami skargi (art. 134 § 1 powołanej ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), co oznacza, iż może uwzględnić z urzędu inne zarzuty, niż zawarte w skardze i w tym przedmiocie orzec.
Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa. Orzekające w sprawie organy skupiły się na treści art. 23 ust. 3 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, który uzależnia nabycie przez małżonka zmarłego żołnierza prawa do kwatery od wspólnego zamieszkiwania w kwaterze w dniu jego śmierci. Istotnie taki warunek przewidywał ten przepis w dniu orzekania przez organ pierwszej i drugiej instancji. W sprawie tej jednak z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, nie zostały ocenione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Oznacza to, że organy nie rozpatrzyły i nie oceniły całego materiału dowodowego.
Organy skoncentrowały się na sprawie zameldowania, natomiast nie ustosunkowały się do przesłanki zamieszkiwania, która wynika z cytowanej ustawy. Skarżąca podnosiła w swoich wystąpieniach, że cały czas zamieszkiwała wspólnie z mężem.
W aktach sprawy nadesłanych Sądowi znajduje się pismo Szefostwa Służby Zasobów Mieszkaniowych Garnizonu [...] z dnia [...] lutego 1993 r., z którego wynika, że decyzją nr [...] z dnia [...] września 1983 r. została przydzielona kwatera stała S.M. wraz z żoną i dwojgiem dzieci. S.M. w dniu [...] kwietnia 1992 r. wymeldował się z pobytu stałego z wyżej wymienionej kwatery, ale nie zrzekł się do niej uprawnień.
Zamieszkiwanie w danym lokalu oznacza, że interesy życiowe danej osoby, w tym przypadku S.M. na trwałe związane były z danym lokalem, choćby nawet przez czas dłuższy w lokalu tym nie zamieszkiwał z różnych przyczyn życiowych. Zadaniem organów orzekających jest więc ustalenie w postępowaniu dowodowym, czy S.M. – mimo, że okresowo w lokalu nie mieszkał – wiązał z nim w sposób trwały swoje interesy życiowe. Należy zauważyć, że wpis w dowodzie osobistym o zameldowaniu w danym lokalu rodzi jedynie domniemanie, że dana osoba mieszka pod wskazanym adresem i że ma ona uprawnienia do przebywania w danym lokalu. Zameldowanie jest bowiem czynnością materialno-techniczną mającą charakter deklaratoryjny. Opuszczenie lokalu może dokonać się jako jego faktyczne opuszczenie, lecz bez zamiaru stałości, co nie może być podstawą do uznania, że skarżąca nie zamieszkiwała wraz z mężem. Okoliczność, że S.M. wymeldował się z lokalu nie jest podstawą do twierdzenia, że w nim nie zamieszkiwał, co wielokrotnie podkreślała skarżąca, wyjaśniając powody takiego zachowania.
Organ winien szczegółowo rozważyć wszystkie okoliczności związane z zamieszkiwaniem i nie utożsamiać pojęcia " zamieszkiwania" z "zameldowaniem".
Przedstawione braki postępowania uzasadniają uchylenie wydanych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło