I SA 33/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Asesor WSA Anna Tarnowska - Mieliwodzka Protokolant Anna Fijałkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27sierpnia 2004 r. sprawy ze skarg [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w G. i Prezydenta Miasta G. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2002 r. nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania oddala skargi. I SA 33/03 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa, po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w G. oraz Zarządu Gminy Miasta G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. – Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1967 r. nr [...], orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] i o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ centralny podniósł, co następuje: Po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej powołaną decyzją z dnia [...] października 2002 r. stwierdzić należało, że zarzuty zawarte we wnioskach [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w G. i Zarządu Miasta G. o ponowne rozpatrzenie sprawy są nieuzasadnione. Art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, na naruszenie którego wskazywała [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w G. dotyczy dopuszczalności prowadzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie ma więc zastosowania w sprawie niniejszej. Ustanowienie na przedmiotowej nieruchomości użytkowania wieczystego na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w G. nie pozbawiło spadkobierców wywłaszczonych właścicieli możliwości żądania oceny legalności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G.– Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1967 r. nr [...]. W przedmiotowym postępowaniu nie ma również zastosowania art. 5 kc. Nie można bowiem jako nadużycia prawa traktować skorzystania przez stronę z przyznanego jej przez właściwe przepisy (art. 157 § 2 kpa) uprawnienia do żądania przeprowadzenia kontroli legalności decyzji administracyjnych. Nie ma przy tym znaczenia fakt, iż na wywłaszczonej nieruchomości wybudowano następnie budynek mieszkalny. W odniesieniu zaś do zarzutów zgłoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Zarząd Gminy Miasta G., w którego miejsce wstąpił na podstawie art. 99 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójtów, burmistrzów i prezydentów miast (Dz. U. Nr. 113, poz. 984 ze zm.) Prezydent Miasta G., należy stwierdzić, że postępowanie wywłaszczeniowe w rozpatrywanej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr. 18, poz. 94), dlatego oceny legalności kwestionowanych decyzji należy dokonać w świetle przepisów tej ustawy. Decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] stwierdzono, iż Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. – Urząd Spraw Wewnętrznych orzekając w dniu [...] lutego 1967 r. o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości w sytuacji, gdy nie było zakończone ostatecznie postępowanie o ustalenie lokalizacji planowanej inwestycji oraz nie wypowiadając się co do wniosku strony o zawieszenie postępowania wywłaszczeniowego do czasu zakończenia postępowania dotyczącego wydania decyzji lokalizacyjnej rażąco naruszyło art. 3 oraz art. 15 ust. 3 pkt. 1 powołanej ustawy. Ponadto uznano, iż w toku postępowania wywłaszczeniowego rażąco naruszono art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez wadliwie prowadzone rokowania w sprawie dobrowolnego zbycia nieruchomości. Zarząd Gminy Miasta G. wnosząc o oddalenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej wskazał, że organ nadzoru błędnie uznał, iż w toku postępowania wywłaszczeniowego naruszono dyspozycję art. 3 i art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu, iż nie narusza rażąco prawa w rozpatrywanej sprawie brak orzeczenia o zawieszeniu postępowania wywłaszczeniowego stwierdzić należy, iż w sprawie będącej przedmiotem toczącego się postępowania, o rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu decyzji wywłaszczeniowej przesądza fakt orzekania pomimo toczącego się postępowania o ustalenie lokalizacji szczegółowej planowanej inwestycji. Zgodnie bowiem z przepisami art. 15 ust. 3 pkt. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości do wniosku o wywłaszczenie nieruchomości należało dołączyć m.in. zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej. W sytuacji więc, gdy strona złożyła odwołanie od decyzji ustalającej lokalizację szczegółową decyzja ta, wbrew stanowisku prezentowanemu przez Zarząd Miasta G., nie mogła stanowić podstawy decyzji wywłaszczającej, gdyż brak jest wówczas prawidłowej podstawy uzasadniającej, w świetle art. 3 powołanej ustawy, wywłaszczenie nieruchomości. Bez znaczenia pozostaje zaś okoliczność, iż decyzja ustalająca lokalizację szczegółową w ostatecznym wyniku została utrzymana w mocy, skoro nastąpiło to po rozstrzygnięciu sprawy wywłaszczeniowej. Zarząd Gminy Miasta G. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł także, iż decyzja wywłaszczeniowa, której dotyczy toczące się postępowanie wywołała nieodwracalne skutki prawne, bowiem na wywłaszczonym gruncie został wybudowany jedenastokondygnacyjny budynek mieszkalny, co uniemożliwia stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji. Stanowisko to nie jest zasadne. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w G. jest użytkownikiem wieczystym wywłaszczonej nieruchomości, co wynika z umowy zawartej w formie akty notarialnego w dniu [...] listopada 1967 r. Rep. [...] nr [...] na rok 1967, zawartego w wykonaniu decyzji administracyjnej Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lipca 1967 r. nr [...]. Oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste wykonaniu decyzji administracyjnej nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego decyzji wywłaszczeniowej w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Nieodwracalne skutki prawne wystąpią bowiem jedynie wówczas, gdy zdarzenia prawnego powstałego po wydaniu kwestionowanej decyzji wywłaszczeniowej organ administracji nie może odwrócić działając w granicach przysługujących mu kompetencji. W rozpatrywanej zaś sprawie umowa z dnia [...] listopada 1967 r. nie stanowi wykonania decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. – Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1967 r. nr [...], lecz decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lipca 1967 r., nr [...] i dlatego istnienie powołanej umowy ma dopiero znaczenie prawne przy ocenie legalności tej ostatniej decyzji. Powyższą decyzję zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w G. i Prezydent Miasta G.. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając, że narusza ona art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste w wykonaniu decyzji administracyjnej nie stanowi nieodwracalnego skutku w rozumieniu przepisu art. 156 § 2 kpa oraz nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest nie przeprowadzenie postępowania dowodowego, które ustaliłoby przedmiot użytkowania wieczystego i skutki, jakie skarżący, a w efekcie członkowie spółdzielni ponieśliby w przypadku ostania się zaskarżonej decyzji. Prezydent Miasta G. zarzucił, że zaskarżona decyzja narusza art. 156 § 2 kpa poprzez pominięcie okoliczności powstania nieodwracalnych skutków prawnych uniemożliwiających stwierdzenie nieważności wywłaszczenia oraz niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa i wnosił o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargi wnosił o ich oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie organ podniósł, że zarzuty zawarte w skargach stanowią powtórzenie zarzutów podnoszonych w postępowaniu nadzorczym, do których ustosunkował się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów Administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) stał się z dniem 1 stycznia 2004 r. właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje: Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej oraz orzekając w innych sprawach, co do których przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270) mają zastosowanie z mocy ustaw szczególnych stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 § 1 powołanej ustawy). Kontrola sądowa sprawowana w trybie przepisów tej ustawy obejmuje wyłącznie ocenę dotyczącą zgodności z przepisami prawa zaskarżonej decyzji, aktu lub czynności. W sprawie niniejszej nie zostało wykazane, aby kwestionowane przez skarżących decyzje naruszały przepisy prawa materialnego lub procesowego w taki sposób, by zachodziły przesłanki do ich uchylenia, stwierdzenia nieważności lub stwierdzenia, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 ustawy). Tylko zaś w takim przypadku możliwe byłoby uwzględnienie skargi. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna zapadły w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu nadzorczym, zostały szczegółowo uzasadnione – zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym. Stwierdzenie, że decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G.z dnia [...] lutego 1967 r. nr [...] rażąco narusza – w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa – wskazane przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) znajdują oparcie w podanych przez organ motywach rozstrzygnięcia. Również stanowisko, że w sprawie niniejszej nie występują przesłanki wskazane w art. 156 § 2 kpa, jest prawidłowe, zgodne z poglądami utrwalonymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. z wyrażonymi w powołanych w zaskarżonej decyzji uchwałach. Zgodzić należało się z poglądem, że oddanie wywłaszczonej nieruchomości w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w G. nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 kpa decyzji wywłaszczeniowej. Pogląd taki uzasadniony jest okolicznością, że umowa notarialna ustanowienia wieczystego użytkowania z dnia [...] listopada 1967 r. zawarta została w wykonaniu decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lipca 1967 r., nr [...]. Dlatego istnienie tej umowy może mieć jedynie znaczenie przy ocenie nieodwracalności skutków prawnych decyzji z dnia [...] lipca 1967 r. Również i inne podniesione przez skarżących okoliczności, w tym m.in. fakt, iż wywłaszczona nieruchomość stanowi obecnie część innej działki ewidencyjnej, zabudowanej jedenastokondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym nie dawały podstaw do przyjęcia, że oceniana w postępowaniu nadzorczym decyzja wywłaszczeniowa wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, co dawałoby podstawę do wydania decyzji, o której mowa w art. 158 § 2 kpa. Zauważyć należy, że art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr. 46, poz. 543 ze zm.), którego naruszenie zarzucono w skardze [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w G. nie ma zastosowania w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Z powyższych względów na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.