I SA 341/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart NSA Anna Łukaszewska – Macioch Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] w przedmiocie komunalizacji nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] 1) uchyla zaskarżoną decyzję ; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 341/03 UZASADNIENIE Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] na podstawie art. 18 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L., utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...]. W uzasadnieniu podniesiono, co następuje: Decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L., uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 1999 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości położonej przy ul. [...] w L. i sprawę przekazała do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu Komisja stwierdziła, iż organ pierwszej instancji nie dokonał odpowiednich ustaleń dotyczących stanu prawnego, a w szczególności ustalenia, czy istotnie prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości zostało nabyte przez [...] Bank [...], a następnie przez [...] Bank [...] SA. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono w sposób ewidentny, że okoliczność wydania decyzji o ustaleniu opłat, nie może stanowić podstawy do ustalenia prawa zarządu. Dlatego też dla przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie istnienia czy nieistnienia prawa zarządu oraz następstwa prawnego wyżej wymienionego banku zaskarżoną decyzję uchylono. Organ pierwszej instancji, rozpatrując sprawę ponownie, przeprowadził postępowanie jedynie w zakresie dotyczącym następstwa prawnego [...] Banku [...] SA, nie przeprowadził natomiast postępowania w kwestii podstawowej, a mianowicie, czy istotnie prawo zarządu w drodze prawnie skutecznej zostało nabyte przez [...] Bank [...]. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji przyjął, iż w istocie nabycie prawa zarządu nastąpiło w sposób dorozumiany, pomijając potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Stosownie do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku z dnia 18 lutego 1992 r. sygn. I SA 1419/91 uzyskanie przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu, nie może nastąpić w sposób dorozumiany. Nabycie takiego prawa może nastąpić tylko w drodze decyzji administracyjnej lub – w przypadkach prawem przewidzianych – przez przekazanie prawa do gruntu między określonymi jednostkami organizacyjnymi, albo w drodze nabycia gruntu na podstawie umowy cywilnej (ONSA 1992, zesz. 2, poz. 39). Organ pierwszej instancji przyjmując, że nabycie prawa zarządu nastąpiło w sposób dorozumiany, nie odniósł się do wyżej wymienionych zasad wynikających z ukształtowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako że nie przeprowadził uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w tym właśnie kierunku, czym naruszył przepisy prawa formalnego, to jest art. 77 kpa, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji w celu przeprowadzenia postępowania w wyżej wymienionym kierunku. Przeprowadzenie tego postępowania jest niezbędne dla ustalenia istnienia, czy też nieistnienia przesłanek do komunalizacji według stanu prawnego na dzień 27 maja 1990 r. Organ drugiej instancji nie podziela też poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nieruchomość powinna być wyłączona z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a to wobec faktu, że [...] Bank [...] nie wykonuje zadań z zakresu administracji rządowej, o których mowa w tej normie prawnej. Nie można też uznać, że konkretne składniki mienia mogłyby być wyłączone na podstawie art. 11 ust. 1 pkt. 1, ponieważ wyżej wymieniony Bank nie figuruje w wykazie jednostek organizacyjnych wskazanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr. 51, poz. 301), a wyliczenie zawarte w tym wykazie jest wyczerpujące. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezydent Miasta L. działający w imieniu Gminy L. Skarżący, domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Podniesiono ponadto, że treść uzasadnienia decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...], jest sprzeczna z rozstrzygnięciem decyzji. Zdaniem strony skarżącej, zaskarżona decyzja narusza art. 77 kpa. W trwającym od 1998 r. postępowaniu komunalizacyjnym, organ pierwszej instancji zgromadził wszystkie istotne dokumenty w sprawie i nie uzyskano potwierdzenia faktu istnienia prawa zarządu dla [...] Banku [...] SA w P., który nie posiada tytułu prawnego do użytkowanych gruntów. Bank użytkował nieruchomość bez tytułu prawnego w związku z czym w dniu [...] maja 1990 r. była ona zarządzana przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegał komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191). Mimo, że podane fakty znajdują potwierdzenie w sporządzonej dokumentacji inwentaryzacyjnej i zostały udowodnione w toku postępowania, Wojewoda L. nie uwzględnił ich i w nieuzasadniony sposób przedłużał postępowanie w sprawie. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę przyznała istnienie sprzeczności pomiędzy osnową decyzji, a jej uzasadnieniem, co jak podano nastąpiło na skutek omyłki technicznej w postaci zastosowania niewłaściwego formularza. Jak wynika natomiast z treści uzasadnienia decyzji, organ uznał za niezbędne przeprowadzenie w sprawie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji, co w jego ocenie uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji. Gdyby Sąd podzielił pogląd organu drugiej instancji o potrzebie dalszego postępowania wyjaśniającego, to organ wnosił o uchylenie zarówno decyzji organu drugiej instancji jak i organu pierwszej instancji – dla przeprowadzenia tego postępowania . Uczestnik postępowania, [...] Bank [...] SA w P. nie zajął stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr.153, poz. 1271 ze zm.) stał się właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 107 § 1 kpa uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi integralną część każdej decyzji (za wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 107 § 4 i 5 kpa, kiedy to organ może odstąpić od uzasadnienia decyzji). Wymagania odnoszące się do treści uzasadnienia zawarte są w § 3 omawianego artykułu. W sprawie niniejszej zaistniała sytuacja tego rodzaju, że zachodzi oczywista sprzeczność miedzy zawartym w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięciem, a jego uzasadnieniem. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymała w mocy decyzję Wojewody L. z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...]. Tymczasem w uzasadnieniu stwierdzono, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził w niezbędnym w sprawie zakresie postępowania wyjaśniającego dotyczącego prawa zarządu, czym naruszył art. 77 kpa, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji w celu uzupełnienia tego postępowania. Zaistniała w sprawie sprzeczność między rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonej decyzji, a jego uzasadnieniem stanowi jedną z najistotniejszych wadliwości uzasadnienia. Jest to naruszenie przepisów - art. 107 § 3 kpa, które niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270). Uchylając zaskarżoną decyzję z powyższej przyczyny podnieść ponadto należy, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym od decyzji Wojewody L. dnia [...] sierpnia 2002 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa winna mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozparzenia przez organ pierwszej instancji tylko wówczas, gdy rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej winny być zawarte przekonujące motywy zastosowania art. 138 § 2 kpa, a także wskazanie z jakich przyczyn organ odwoławczy nie zastosował art. 136 kpa, który to przepis daje możliwość usunięcia wady postępowania dowodowego powstałych przed organem pierwszej instancji, bez konieczności stosowania rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 138 § 2 kpa. W sprawie niniejszej uzasadnienie zaskarżonej decyzji, niezależnie od omówionego wcześniej uchybienia, narusza także art. 136 i art. 138 § 2 kpa. Z powyższych względów koniecznym stało się uchylenie decyzji odwoławczej na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w celu ponownego przeprowadzenia postępowania przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową. Mając na uwadze wskazane okoliczności na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1, lit. c i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.