I SA 496/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Krystyna Kleiber (spr.) NSA Anna Lech Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji 1) uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz Województwa [...] kwotę 300 (trzysta) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 496/03 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2002 r. na podstawie art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1590 – tekst jedn.) odmówił przekazania nieodpłatnie na własność Województwa [...] mienia Skarbu Państwa, obejmującego [...] część nieruchomości położonych przy ul. [...] w jedn. ew. [...], obr. [...], oznaczonych jako działki: - nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, objętą księgą wieczystą KW Nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w N., Wydział Ksiąg Wieczystych - nr [...] o pow. [...] ha, objętą księgą wieczystą KW Nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w N., Wydział Ksiąg Wieczystych. W uzasadnieniu wyjaśnił, że nieruchomości położone w N. przy ul. [...], oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr [...], nr [...] i nr [...], stanowią własność Skarbu Państwa. Nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] i nr [...] pozostaje w zarządzie Urzędu Wojewódzkiego w N.. Prawo zarządu zostało ustanowione na podstawie umowy zawartej w dniu 7 sierpnia 1986 r. pomiędzy Centralą [...] w R. i Wojewodą [...], zgodnie z zezwoleniem Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w N. z dnia [...] lipca 1986 r. znak [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 1999 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że [...] Urząd Wojewódzki jako następca prawny Urzędu Wojewódzkiego w N. posiada prawo trwałego zarządu do nieruchomości zabudowanej oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] oraz orzekł o przekazaniu w trwały zarząd na czas nieoznaczony [...] Urzędowi Wojewódzkiemu nieruchomości w postaci działki nr [...]. Budynek przy ul. [...] w N. zajmują m.in. następujące jednostki: - [...] Urząd Wojewódzki Placówka Zamiejscowa w N. - Ośrodek [...] Oddział w N. - Zakład Obsługi [...] Urzędu Wojewódzkiego Oddział w N. - Urząd Miejski w N. - Regionalna Izba Obrachunkowa w K. Zespół w N. - Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej Oddział w N. - [...] Kasa Chorych Oddział w N. -Stacja Terenowa Departamentu Rejestrów Państwowych, Łączności i Informatyki MSWiA - Agenda Zamiejscowej Kancelarii Marszałka Województwa [...] w N., która zajmuje: 1. pokój [...] o pow. [...] nr ([...]) 2. pokój [...] o pow. [...] m2 (1 pracownik) 3. pokój [...] o pow. [...] m2 (2 pracowników) Pozostałe pokoje wykazane w notatce służbowej, tj. nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m² nie są wykorzystywane przez Agendę. Łączna powierzchnia biurowa zajmowana przez Agendę Zamiejscową Kancelarii Marszałka w N. wynosi [...] m2. Pokoje te zajmowane są przez trzech pracowników, zatem na jednego pracownika przypada [...] m2 powierzchni biurowej. W przypadku zaś [...] Urzędu Wojewódzkiego Placówki Zamiejscowej w N. powierzchnia ta wynosi [...] m2. Skoro więc przedmiotowa nieruchomość pozostaje w trwałym zarządzie [...] Urzędu Wojewódzkiego, a pokoje zajmowane przez Agendę Zamiejscową Kancelarii Marszałka w N. nie są racjonalnie wykorzystywane, trudno uznać, iż do prawidłowego funkcjonowania Agendy Zamiejscowej Kancelarii Marszałka w N. niezbędne jest przekazanie części własności tych nieruchomości. Od decyzji Wojewody [...] odwołanie złożył Zarząd Województwa [...] podnosząc, że pełne wykorzystanie pomieszczeń do realizacji zada Województwa jest uwarunkowane posiadaniem tytułu własności Województwa do przedmiotowych lokali oraz Urząd Marszałkowski prowadzi bardzo racjonalną politykę zatrudnienia co ma odzwierciedlenie również w tej sprawie, w ilości zatrudnionych pracowników. Wskazał, że z brzmieniem przepisu art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2001, Nr 142, poz. 1590, z późn. zm.), należy przyjąć, że intencją ustawodawcy było uwłaszczenie województw I SA 496/03 również na majątku, którego stan prawny nie odzwierciedlał faktu wykorzystania go przez wojewódzkie jednostki organizacyjne i osoby prawne. Zgodnie z powołanym artykułem Wojewoda nie tylko ma prawo, ale i obowiązek przekazać takie mienie Województwu. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z następującym uzasadnieniem: właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Skarb Państwa i pozostaje ona w trwałym zarządzie [...] Urzędu Wojewódzkiego w K.. Trwały zarząd na rzecz [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. został ustanowiony decyzją nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 1999 roku, znak [...] zaś Wojewoda [...] nie zgłosił wniosku o wydanie decyzji o jego wygaśnięciu. Zgodnie z treścią art. 49 ustawy o samorządzie województwa przedmiotem przekazania na rzecz województwa może być mienie Skarbu Państwa służące realizacji zadań województwa, w szczególności określonych w art. 14 cytowanej ustawy. Nie wchodząc w ocenę racjonalności wykorzystania powierzchni biurowej Minister Skarbu Państwa stwierdza, iż, zgodnie z treścią art. 336 k.c. rozróżniane jest posiadanie samoistne i zależne. Pierwsze ma charakter właścicielski kiedy to posiadacz włada rzeczą w takim zakresie, jak to czyni właściciel, wykorzystując taką faktyczną możliwość władania rzeczą do jakiej właściciel jest uprawniony (orzecz. SN z 7 maja 1986 r. III CRN 60/86 OSNCP 9/87, poz. 138). Obok woli posiadania jak właściciel, konieczne jest także faktyczne władztwo nad rzeczą. Istnienie jednego tylko z dwóch elementów nie decyduje o posiadaniu. O charakterze posiadania decyduje obok woli także zakres posiadania. Istotą posiadania zależnego jest natomiast w rozumieniu art. 336 kc władztwo nad rzeczą w zakresie odpowiadającym prawu podmiotowemu - innemu niż własność - które posiadacz wykonuje. Posiadanie zależne powstaje na ogół w wyniku wydania rzeczy na podstawie umowy o czasowe z niej korzystanie. W typowych sytuacjach chodzi o użytkowanie wieczyste, najem, użyczenie, zastaw, obciążenie użytkowaniem itp. W przedmiotowej sprawie [...] Urząd Wojewódzki jest trwałym zarządcą i na podstawie tego tytułu ma prawo wykonywać swoje władcze uprawnienia. I SA 496/03 Fakt, że Województwo [...] wykorzystuje pomieszczenia w tej nieruchomości nie uszczupla praw trwałego zarządcy. Przekazanie części przedmiotowej nieruchomości mogłoby nastąpić dopiero po wystąpieniu Zarządu Województwa [...] do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wydanie decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu w stosunku do części nieruchomości. Decyzja Ministra Skarbu Państwa została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarząd Województwa [...] zarzucił jej niezgodność z prawem polegającą na naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r., bowiem jak ponownie podkreślono ustawodawca stworzył podstawę do przekazania Województwu należnego mu mienia także w przypadku, gdy jego stan prawny nie odpowiada stanowi faktycznemu, tj. w sytuacji gdy mienie Skarbu Państwa służy realizacji zadań Województwa. Na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1590 z późn. zm.), należy przyjąć, że intencją ustawodawcy było uwłaszczenie województw również na majątku, którego stan prawny nie odzwierciedlał faktu wykorzystania go przez wojewódzkie jednostki organizacyjne i osoby prawne. Zgodnie z powołanym artykułem Wojewoda nie tylko ma prawo, ale i obowiązek przekazać takie mienie Województwu. Powinien on w tym celu z urzędu wszcząć postępowanie i wydać stosowną decyzję. Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w pierwszej kolejności należy podnieść, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Nadto podkreślić trzeba, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowość I SA 496/03 i rozstrzygnięcia, będącego przedmiotem tej oceny, pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm.). Przepis ten stanowi, że przekazanie województwu mienia Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, służącego realizacji zadań województwa, w szczególności określonych w art. 14 tej ustawy, następuje na podstawie decyzji administracyjnej wojewody wydanej z urzędu. Nabycie mienia jest nieodpłatne i następuje z dniem, w którym decyzja o jego przekazaniu stała się ostateczna. Organy obu instancji ustaliły bezspornie, że nieruchomość, o przekazanie której w [...] częściach wnosi województwo [...] jest własnością Skarbu Państwa, co wynika z ksiąg wieczystych KW nr [...] i nr KW [...] prowadzonych przez Sąd Rejonowy w 'N. Wydział Ksiąg Wieczystych. Zatem jedna przesłanka wynikająca z tego przepisu została spełniona. Drugą przesłanką jest, aby mienie, które ma być przekazane służyło realizacji zadań województwa, w szczególności określonych w art. 14 powołanej ustawy o samorządzie województwa, a także w innych ustawach. Organy obu instancji nie ustaliły w tym zakresie stanu faktycznego, gdyż ani wykazanie kto urzęduje w poszczególnych pokojach zajmowanych przez województwo, ani też przyszłe zamiary co do wykorzystania tych pokoi nie wskazują na to, czy mienie służy wykonywaniu zadań województwa określonych w konkretnych przepisach ustawowych. Zadaniem takim nie jest bowiem utrzymanie Agendy Zamiejscowej w N.Kancelarii Marszałka Wojewódzkiego. Organy dużą wagę poświęciły przesłankom dotyczącym stanu prawnego nieruchomości, gdy tymczasem przepis art. 49 powołanej ustawy o samorządzie województwa wskazuje na przesłankę realizacji zadań województwa, a decyzja w tej sprawie ma charakter konstytutywny. Zatem mienie nie przeszło z mocy prawa na województwo, tylko może zostać nabyte z chwilą uprawomocnienia się decyzji o przekazaniu. Decyzja taka może być wydana tylko wtedy, gdy obie przesłanki wynikające z przepisu art. 49 powołanej ustawy o samorządzie województwa zostaną spełnione. I SA 496/03 Nie ustalenie przez organy obu instancji występowania tej drugiej przesłanki, to jest jakim konkretnym zadaniem województwa służy mienie, o którego przekazanie województwo występuje lub że mienie to zadaniom takim nie służy, narusza tak powołany przepis prawa materialnego, jak też przepisy art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa. Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a, c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.