I SA 522/03
WyrokWSA w Warszawie2004-04-08
Skład orzekający: Janina Antosiewicz, Emilia Lewandowska, Anna Tarnowska-Mieliwodzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy komunalizacja nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. może dotyczyć części nieruchomości, która została utworzona po dacie 27 maja 1990 r.? Czy osoby, które nabyły prawo własności nieruchomości po dacie 27 maja 1990 r., mają status strony w postępowaniu komunalizacyjnym?Ratio decidendi
Komunalizacja nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. może dotyczyć części nieruchomości, nawet jeśli ta część została utworzona po dacie 27 maja 1990 r., o ile spełnione są przesłanki określone w ustawie dotyczące stanu prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Osoby, które stały się właścicielami nieruchomości po dacie 27 maja 1990 r., mają status strony w postępowaniu komunalizacyjnym, jeśli w dacie jego prowadzenia legitymują się prawem własności do nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej uchylającej decyzję Wojewody L. stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez gminę miejską L. prawa własności nieruchomości. Wojewoda uznał, że nieruchomość stała się własnością gminy z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. Małżonkowie K., którzy nabyli prawo własności nieruchomości po tej dacie, odwołali się, podnosząc naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności. Organ odwoławczy uchylił decyzję Wojewody, uznając, że działka została utworzona po 27 maja 1990 r. i nie mogła podlegać komunalizacji na tej podstawie. Miasto L. wniosło skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, kwestionując status małżonków K. jako stron postępowania oraz argumentację organu odwoławczego dotyczącą podziału nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził na rzecz Miasta L. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Janina Antosiewicz Sędziowie NSA - Emilia Lewandowska (spr.) As. WSA - Anna Tarnowska-Mieliwodzka Protokolant - Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Miasta L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji nieruchomości położonej w L. i oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza na rzecz Miasta L. od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej kwotę [...]zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...], uchyliła decyzję Wojewody L. z dnia [...] października 2002 r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez gminę miejską L.prawa własności nieruchomości położonej w L., oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] i odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę miejską L. prawa własności tej nieruchomości.
Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że Wojewoda L. wydał zaskarżoną decyzję na podstawie art. 5ust.1 ustawy z 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32,poz.191 ze zm.).
Wojewoda uznał, że w dniu [...] maja 1990 r. działka nr [...], jako stanowiąca wtedy mienie państwowe i nie pozostająca wówczas w zarządzie innej niż państwo, państwowej osoby prawnej, oraz nie podlegająca wyłączeniu z komunalizacji następującej w tym trybie stała się z mocy prawa własnością Gminy L.
Od powyższej decyzji Wojewody L. odwołali się małżonkowie I. i J.K. Odwołujący powołali się na to, że na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] maja 1996 r. nabyli od [...] Zakładów [...] "W" S.A. prawo użytkowania wieczystego działki nr [...], a następnie na podstawie decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] września 1999 r. Nr [...] uzyskali przekształcenie prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości w prawo jej własności. Na tej podstawie z dniem [...] października 2002 r. dokonany został w księdze wieczystej nr [...] wpis prawa własności działki nr [...] na rzecz odwołujących się.
Z tego względu odwołujący twierdzili, że decyzja komunalizacyjna Wojewody L. z dnia [...] października 2002 r. godzi w konstytucyjną zasadę ochrony prawa własności wyrażoną w art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji.
Organ odwoławczy uznał, że weryfikowana decyzja podlega uchyleniu a sprawa rozstrzygnięciu co do jej istoty jednakże z innych przyczyn niż podane w odwołaniu.
Zarówno gmina miejska L. we wniosku komunalizacyjnym z dnia [...] maja 200 r., jak i Wojewoda L. w decyzji z dnia [...] października 2002 r., jako materialnoprawną podstawę swoich działań wskazują art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Jak z treści tego przepisu wynika komunalizacja mienia w trybie określonym art. 5 ust. 1 powoduje z mocy samego prawa przejście prawa własności mienia nim objętego z dniem 27 maja 1990 r.
Skoro skutki przepisu art. 5 ust. 1 następują z dniem 27 maja 1990 r. to mogą dotyczyć nieruchomości wyłącznie w stanie ewidencyjnym istniejącym w dniu 27 maja 1990 r. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim kopii decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lipca 1994 r. nr [...] wynika, że przedmiotowa działka nr [...] została utworzona dopiero w roku 1994 a więc po dniu 27 maja 1990 r. W konsekwencji jako stanowiąca w dniu 27 maja 1990 r. cześć innej nieruchomości nie mogła podlegać skomunalizowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 cyt. Ustawy z dnia 27 maja 1990 roku.
Ponieważ działka nr [...] została utworzona po 27 maja 1990 r., a równocześnie zebrany materiał dowodowy pozwala na podjęcie orzeczenia co do istoty sprawy – w ocenie organu odwoławczego należało weryfikowaną decyzję uchylić w całości i odmówić stwierdzenia nabycia prawa własności istniejącej działki nr [...] przez gminę miejską L.w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r.
W skardze na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...].02.2003 r. Miasto L. wniosło o jej uchylenie zarzucając naruszenie art.129 § 1 kpa w zw. z art.28 kpa oraz art. 5 ust. 1 ustawy z 10.05.1990 r. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w jego ocenie małżonkowie I. i J. K. nie są stroną postępowania komunalizacyjnego. Dla procesu komunalizacji nie ma znaczenia, że nastąpił podział nieruchomości po dniu 27.05.1990 r.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu [...].03.2003 r.
Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W rozpoznawanej sprawie skarga jest uzasadniona.
Jedynym argumentem jaki organ odwoławczy powołał dla uzasadnienia swojej decyzji jest to, ze przedmiotowa działka nr [...] została utworzona dopiero w roku 1994, a więc po dniu 27 maja 1990 r. zaś w tej dacie była częścią innej nieruchomości i nie mogła podlegać komunalizacji na podstawie art.5 ust.1 ustawy z 10.05.1990 r. Takie stanowisko organu odwoławczego należy uznać za błędne. Przepisy ustawy z 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U.nr32 poz.191 ze zm.), a w szczególności zawarte w rozdziale 2 dotyczącym nabycia mienia komunalnego, nie zawierają żadnego w tym względzie ograniczenia. Przepisy te nie wyłączają komunalizacji w stosunku do części nieruchomości o ile spełnione są przesłanki w nich określone. Słusznie więc zarzuca skarżący naruszenie art.5 ust.1 ustawy z 10.05.1990 r. Rzeczą organu odwoławczego było jedynie zbadanie czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki komunalizacji określone w art.5ust.1 pkt.1 powołanej ustawy, a więc czy w dniu27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość była własnością Skarbu Państwa i czy należała w tym dniu do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Organ odwoławczy w ogóle tych przesłanek w odniesieniu do komunalizowanej nieruchomości nie badał. Z tych względów zaskarżona decyzja narusza prawo materialne, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego decyzja ta została uchylona w całości. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając sprawę ustali, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia wymienione wyżej przesłanki komunalizacji określone w art.5ust.1pkt.1 ustawy z 10.05.1990 r. i w zależności od wyników postępowania odwoławczego wyda stosowną decyzję.
Natomiast nieuzasadniony jest zarzut skarżącego naruszenia art.28 kpa.
Wprawdzie w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z 10.05.1990 r., bada się stan prawny nieruchomości na dzień 27.05.1990 r. to mimo że, małżonkowie I. i J. K. nie byli właścicielami przedmiotowej nieruchomości w tej dacie nie można im odmówić przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym gdy stali się właścicielami komunalizowanej nieruchomości po tej dacie. Jest w sprawie bezspornym że małżonkowie K. stali się właścicielami działki nr [...] na podstawie decyzji Prezydenta m. L. z dnia [...].09.1999 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości w prawo własności i w dniu [...].10.2002 r. został dokonany wpis tego prawa własności na ich rzecz w księdze wieczystej nr [...]. Tak więc w dacie wydawania decyzji komunalizacyjnej przez organ I instancji legitymowali się prawem własności do komunalizowanej nieruchomości i postępowanie komunalizacyjne dotyczyło ich interesu prawnego jako właścicieli tej nieruchomości w tym postępowaniu na datę prowadzenia tego postępowania. Prawidłowo wiec zostali przez organy obu instancji uznani za uczestników tego postępowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art.145 §1pkt1 lit. a, art.152 oraz art.200 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr153, poz1270) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło