I SA 54/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Cezary Pryca Sędziowie NSA (del.) Ewa Dzbeńska NSA (del.) Joanna Runge – Lissowska (spr.) Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2004 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1) uchyla zaskarżona decyzję oraz decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...].09.2000 r. nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3) zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz R. L. 300zł (trzysta) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 54/02 UZASADNIENIE Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] września 2000 r. Nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej aktualnie działkę nr [...] w obrębie [...] i [...] w obrębie [...] i część działki nr [...], [...] i [...] w obrębie [...] oraz nr [...] w obrębie [...] o łącznej pow. [...] m2. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Mazowiecki podał, że art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że właściciel lub spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. W art. 137 ustawy została zawarta definicja tego pojęcia i stosownie do ust. 1 tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu siedmiu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu., albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, a cel nie został zrealizowany. Stosownie natomiast do ust. 2 art. 137 ustawy, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. W decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] marca 1980 r. wskazano, że celem uzasadniającym wywłaszczenie nieruchomości o pow. [...] m2 położonej w W. przy ul. [...] wykazanej jako działka nr [...] w obrębie [...] było przeznaczenie tej nieruchomości zgodnie z lokalizacją Nr [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego U.. Decyzja lokalizacyjna Nr [...] w rzeczywistości ustalała miejsce i warunki realizacji inwestycji budowlanej pod nazwą "budowa zespołu ulic w rejonie dzielnicy mieszkaniowej N.", to zdaniem organu między decyzją wywłaszczeniową określającą cel, a decyzją lokalizacyjną zachodzi pozorna sprzeczność, gdyż budowa zespołu ulic w rejonie dzielnicy mieszkaniowej jest nierozerwalnie związana z realizacją samego osiedla mieszkaniowego. Bez wybudowania osiedla nie byłoby konieczności wybudowania wchodzących w jego skład ulic. Z materiału dowodowego wynika, że dawna działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 objęta była działaniem decyzji lokalizacyjnej Nr [...] jak i decyzji nr [...] tj. przeznaczona I SA 54/02 pod budowę osiedla mieszkaniowego U.. Świadczy o tym porównanie mapy sytuacyjnej dla celów wywłaszczenia części terenu osiedla N. [...] Nr [...] z dnia 10 grudnia 1975 r. wraz z mapą z dnia 24 czerwca 1076 r. stanowiącą załącznik graficzny do decyzji lokalizacyjnych Nr [...]. Podanie w decyzji wywłaszczeniowej tylko decyzji lokalizacyjnej Nr [...] jest nieprecyzyjne, gdyż działka została wywłaszczona zarówno pod budowę osiedla jak i ulic miejskich, co wynika jednoznacznie z mapy dla celów wywłaszczeniowych. Cel wywłaszczenia pod rządem ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości nie był dowolnie ustalony, a wynikał z wniosku. Osiedle mieszkaniowe N. zrealizowane na podstawie decyzji lokalizacyjnej Nr [...] w tym ulice [...], [...] (d. [...]) objęte decyzją lokalizacyjną Nr [...] były traktowane jako jedna inwestycja. Z dokonanych ustaleń organu I instancji wynika, że działki opisane w rozstrzygnięciu zostały przeznaczone pod realizację AL. [...] i ul. [...] na odcinku od ul. [...] do AL. [...]. W decyzji wywłaszczeniowej nie było zrealizowanie na konkretnej działce fragmentu inwestycji np. – budynku imiennie nazwanej ulicy, parkingu, terenu zielonego lecz realizacja inwestycji jako całości, w tej sprawie budowa zespołu ulic w rejonie dzielnicy mieszkaniowej N. Prace związane z realizacją określonego w decyzji wywłaszczeniowej celu rozpoczęto w 1987 r. (budowa ulic) a zatem w terminie określonym w 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Inwestycja budowy dróg realizowana jest sukcesywnie w miarę budowy etapów infrastruktury dzielnicy mieszkaniowej N. W piśmie z dnia 2 sierpnia 2000 r. Gmina W. poinformowała, że w pasie drogowym ul. [...] odc. Ul. [...] – AL. [...] wybudowano kanał deszczowy, sieć telefoniczna, elektroenergetyczna i cieplna. Zrealizowano chodnik i ścieżkę rowerową na odcinku ul. [...] – Al. [...] oraz fragment jezdni na odcinku ul. [...] – ul. [...]. W tym stanie nie można mówić, aby cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] marca 1980 r. był zbędny w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy. W momencie rozpoczęcia prac związanych z realizacją zadania – budowy ulic – decyzja lokalizacyjna Nr [...] zaczęła być "konsumowana" w toku procesu inwestycyjnego i nadal zachowuje swą aktualność, gdyż nie była przedmiotem I SA 54/02 postępowania nadzorczego. Wobec powyższego nie ma zastosowania w sprawie art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zdaniem organu nie ma w sprawie zastosowania art. 137 ust. 2 ustawy. Z dokonanych ustaleń bezspornie wynika, że budowa ul. [...] nie została zakończona i jest w dalszym ciągu realizacji, a zatem określenie celu zbędnego jest przedwczesne. Skargę na tę decyzję w dniu [...] stycznia 2002 r. złożył R. L. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący w skardze nie przedstawił konkretnych zarzutów w stosunku do wydanej decyzji przez Wojewodę Mazowieckiego. Zarzuty zostały przedstawione dopiero w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego R. L., które wpłynęło do Sądu 11 lipca 2003 r., a w którym zarzucono naruszenie art. 7 i 77 kpa. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, ani z treści rozstrzygnięcia ani z dokumentacji sprawy nie wynika, że brak jest przesłanek, które umożliwiałyby zwrot nieruchomości. Z notatki z dnia 18 maja 1999 r. wynika, że część nieruchomości objętej decyzją wywłaszczeniową jest niezabudowana, na pozostałej wybudowana jest ul. [...]. Skarżący kwestionuje, aby została wybudowana sieć elektroenergetyczna, cieplna, telefoniczna, kanał deszczowy, chodnik czy ścieżka rowerowa. Organ nie przeprowadził w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. W sprawie nie zostały również przeprowadzone dowody kiedy rozpoczęto budowę ulic a zatem czy przed upływem 7/letniego terminu, który rozpoczął swój bieg od wydania ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej. Wątpliwe jest czy budowa ulic była realizacją celu wywłaszczeniowego skoro upłynęło 23 lata od wydania decyzji wywłaszczeniowej nieruchomości, a nie wybudowano żadnego budynku jak i nie wskazano dowodów, aby miało w tym miejscu powstać osiedle mieszkaniowe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego I SA 54/02 przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone są rozpoznawane przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodzić się należy z zarzutami skarżącego, iż organy prowadzące postępowanie nie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że wywłaszczona nieruchomość lub jej część o pow. [...] m2 nie może podlegać zwrotowi w myśl przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Odmowa zwrotu nieruchomości w tej części narusza art. 7, 77 i 80 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania. Organy przyjęły, nie wskazując podstawy ani dowodów takiego uznania , że nieruchomość nie jest zbędna na cele wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, to jest przewidzianym decyzji lokalizacyjnej Nr [...], na którą powołuje się decyzja z dnia 6 marca 1980 r. o wywłaszczeniu nieruchomość, o zwrot której ubiega się skarżący. Z akt sprawy wynika, iż dnia 18.05.1999 r. została przeprowadzona wizja lokalna na nieruchomości w trakcie której stwierdzono, iż nieruchomość jest niezabudowana, znajdują się zwały piasku i gruzu, na części budowana jest ulica [...], natomiast ulica [...] jest niewybudowana, w planach teren graniczy z realizowanym osiedlem. Pismo Urzędu Gminy U z dnia 2.03.1999 r. stwierdza, iż działka znajduje się w liniach rozgraniczających Al. [...] i ul. [...], pod projektowana, Al. [...] istnieje, przyjęty do użytkowania decyzją z dnia [...].04.1985 r., szlak metra, wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...].01.1985 r., zaś co do ulicy [...] zostały wydane decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...].05. 1998 r., a dla AL. [...] z dnia [...].01.1997 r., natomiast nie wydano pozwoleń na budowę tych ulic. Natomiast z pisma tej Gminy z dnia 2.08.2000 r. wynika, iż w pasie drogowym ul. [...] odcinek ul. [...] – AL. [...] wybudowano : kanał burzowy, sieć telefoniczną, sieć elektroenergetyczną i sieć cieplną, również chodniki i ścieżkę rowerową oraz fragment jezdni na odc. Ul. [...], ul. [...], a na cały odcinek ulicy [...] istnieje dokumentacje projektowa oraz decyzje o pozwoleniu na budowę z dnia [...].01.2000 r., a realizacje ulicy przewiduje się na lata 2001-2002(ta decyzja Starosty znajduje się w aktach sprawy). Z okoliczności tych nie można I SA 54/02 wyciągnąć wniosku, iż nie zostały spełnione przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Niewątpliwe jest tylko, iż część nieruchomości zagospodarowana na AL. [...], natomiast co do zagospodarowania ul. [...] nie ma żadnego potwierdzenia iż prace zostały rozpoczęte w terminie, o którym mowa w tym przepisie, a także jeśli idzie o chodniki i ścieżkę rowerową – na podstawie jakich zezwoleń prace te zostały wykonane. Cel wywłaszczenia został określony decyzją nr [...], jak to wynika z decyzji wywłaszczeniowej, wobec tego prowadząc postępowanie o zwrot nieruchomości, należy ustalić w sposób nie budzący wątpliwości czy i kiedy i na podstawie jakich dokumentów zostały zrealizowane lub rozpoczęte prace związane z realizacją celu wywłaszczenia. Wyjaśnień takich istotnych dla sprawy okoliczności wymaga art. 7 i 77 kpa, aby można było uznać za uzasadnione przesłanki przesadzające o rozstrzygnięciu. Tylko wyjaśnienie całości sprawy pozwala uznać za spełniony warunek z art. 80 kpa, iż sprawa dojrzała do rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 45 § 1 lit a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. Nr 153, poz. 1270).