I SA 553/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie NSA Cezary Pryca WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Joanna Kaklin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2004 r. sprawy ze skarg J.S. i H.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość [...] oddala skargę. I SA 553/03 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r., po rozpoznaniu odwołania H.S. i J.S. od decyzji nr [...] Starosty Powiatu W. z dnia [...] sierpnia 2002 r. orzekającej o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Jak wynika z uzasadnienia decyzji stan faktyczny przedstawia się następująco: Nieruchomość położona przy ul. [...] w W. stanowiła własność Z.W. i W.W. w częściach równych, co wynika z zaświadczenia Sądu Rejonowego dla W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. Obecnie nieruchomość stanowi część działek nr [...] z obrębu [...] i jest własnością Gminy [...]. Zgodnie z postanowieniem Sądu [...] w [...]. z dnia [...] marca 1948 r. Nr Sp. [...] spadek po Z.W. nabyli B.W. i J.W. Spadek po B. W. nabyli E.Z. i J.S., a spadek po E.Z. nabyła A.K. Spadek po W.W. nabyli J. W. i H. S., co wynika z postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] września 1971 r. [...]. Pismem z dnia 24 września 2001 r. H.S. i J.S. wystąpiły o rozpoznanie złożonego w dniu 16 października 1950 r. przez byłych właścicieli wniosku w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość [...]. Skarżące podkreśliły, że we wniosku tym powołano się na art. 8 i 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Rozpoznając sprawę organ I instancji zważył, że z mocy art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Z 1991 r. Nr 30, poz. 127) z dniem wejścia w życie tej ustawy wygasły prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz w art. 8 dekretu. Obecnie obowiązująca ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) w art. 215 przewiduje odszkodowanie za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Skarbu Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciele bądź ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu i zgodnie z art. 1 grunt tej nieruchomości stał się własnością Gminy [...] z dniem wejścia w życie dekretu, a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950r. Nr 14, poz. 130) przeszedł na własność Skarbu Państwa. Grunt przedmiotowej nieruchomości został objęty w posiadanie przez Gminę [...] w dniu [...] kwietnia 1948 r., tj. w dniu ukazania się ogłoszenia o objęciu gruntu w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. Byli właściciele hipoteczni nie złożyli wniosku o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez Gminę [...] (art. 7 ust. 1 dekretu), co skutkowało tym, że z upływem tego terminu na własność Gminy [...] przeszły także budynki położone na tym gruncie. Powyższe oznacza, że budynek położony na gruncie przeszedł na własność Skarbu Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Brak jest zatem przesłanek do przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W odwołaniu od decyzji Starosty Powiatu [...] H.S. i J.S. wnosiły o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, że została ona wydana z naruszeniem prawa z uwagi na to, że organ winien był rozpoznać wniosek o odszkodowanie na podstawie przepisów obowiązujących w dniu jego złożenia, a więc na podstawie art. 7 i 8 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a nie na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Przepisy art. 7 i 8 dekretu przewidywały obowiązek wypłacenia odszkodowania nie dopuszczając w tej kwestii uznania organu. Zatem za przyznaniem odszkodowania przemawia ochrona praw nabytych przez obywatela, którego nie mogą dotykać skutki niedziałania organu administracji, co miało miejsce w tej sprawie. Ponadto w stosunku do spraw o odszkodowanie będących w toku nie miał zastosowania przepis ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o wygaśnięciu prawa do odszkodowania. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sprzeczności powołanego przepisu z normami konstytucyjnymi. Wojewoda [...] nie uwzględnił odwołania i utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] o odmowie przyznania odszkodowania. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż sprawy odszkodowań za nieruchomości [...] reguluje obecnie jedynie przepis art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgromadzone w sprawie dokumenty wskazują, że grunt przy ul. [...] zabudowany był budynkami nie stanowiącymi domu jednorodzinnego, o którym mowa w powołanym przepisie. Znajdował się na nim bowiem budynek frontowy 1 kondygnacyjny (sklepy) oraz trzy kilkukondygnacyjne oficyny mieszkalne. Nie zaistniały więc przesłanki, które uzasadniałyby przyznanie odszkodowania w myśl powołanego art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na decyzję Wojewody [...] H.S. i J.S. złożyły skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. Skarżące podniosły, że organ błędnie zastosował przepisy prawa materialnego podejmując rozstrzygnięcie na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, podczas gdy winien zastosować przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a w szczególności przepis art. 8 dekretu. Przepis ten obliguje organ do wypłaty odszkodowania. Skoro zatem został złożony wniosek o odszkodowanie, to powinna zostać wydana decyzja o jego przyznaniu. Zaskarżoną decyzję wydano po upływie 52 lat od złożenia stosownego wniosku. Decyzja ta narusza zasadę ochrony praw nabytych i nie uwzględnia konstytucyjnej zasady ochrony własności. Ponadto niewydanie decyzji przez szereg lat pozbawiało stronę możliwości dochodzenia swych praw. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę podtrzymał argumentację podaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, przy czym oceny tej Sąd dokonuje wedle stanu prawnego i na podstawie stanu faktycznego znajdującego odzwierciedlenie w aktach sprawy. Skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Prawem zaś są normy prawa powszechnie obowiązującego w dniu orzekania w sprawie. W dniu orzekania w przedmiotowej sprawie normą prawa powszechnie obowiązującego w zakresie odszkodowania za nieruchomość, która przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r., był art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prawo do prawo do odszkodowania za przejęte przez Skarb Państwa grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz w art. 8 dekretu wygasło z mocy art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dniem 1 sierpnia 1985 r. Jeżeli zatem sprawa o odszkodowanie nie została rozpoznana do dnia 1 sierpnia 1985 r., to od tej daty mogła być rozpatrywana tylko z uwzględnieniem faktu wygaśnięcia prawa do odszkodowania. Rozpoznając wniosek byłych właścicieli nieruchomości przy ul. [...] o przyznanie odszkodowania organ administracji obowiązany był zatem po pierwsze – uwzględnić fakt wygaśnięcia prawa do odszkodowania przewidzianego w art. 8 dekretu, a następnie dokonać oceny wniosku według obowiązującego w tym zakresie przepisu art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdzić należy, iż organy prawidłowo dokonały oceny wniosku o odszkodowanie. Przepis art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanawia na rzecz poprzednich właścicieli bądź ich następców prawnych prawo do odszkodowania, przy czym uprawnienie to przywiązane zostało do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Skarbu Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, o ile poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przesłanki te nie zachodzą w niniejszej sprawie. Jak wynika z materiału dokumentacyjnego sprawy grunt [...] przy ul. [...] nie był zabudowany domem jednorodzinnym lecz 1-kondygnacyjnym budynkiem frontowym (sklepy) oraz trzema kilkukondygnacyjnymi oficynami mieszkalnymi; nie stanowił także działki budowlanej, która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. W tej sytuacji nie można organom orzekającym w sprawie postawić zarzutu błędnego zastosowania prawa materialnego. Należy ponadto stwierdzić, że na treść rozstrzygnięcia nie mogła mieć wpływu okoliczność, iż zaskarżoną decyzję wydano po upływie 52 lat od złożenia wniosku o odszkodowanie. Przepisy prawa procesowego przewidywały i przewidują środki, jakie może podjąć strona w przypadku niedziałania organu. Bezczynność organów administracji w sprawie odszkodowania mogła być zwalczana przez stronę środkami przewidzianymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego (art. 37) oraz przepisach regulujących sądową kontrolę działania administracji publicznej (art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), a obecnie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.