I SA 583/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA -Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie NSA -Janina Antosiewicz -Anna Lech Protokolant -Anna Jurak po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2004r. s prawy ze skargi Sp. zo.o. "[...]" z siedzibą w K. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] lutego 2003r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oraz bezczynności w sprawie stwierdzenia nieważności "sprawozdań z kontroli" 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z [...] grudnia 2002r., nr [...]; powyższe decyzje nie mogą być wykonane; 2. odrzuca skargę na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej i Sportu; 3. zasądza od Ministra Edukacji Narodowej i Sportu na rzecz Spółki zo.o. [...] kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z [...] lutego 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] grudnia 2002 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Edukacji Narodowej z [...] września 2000 r. nr [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, że skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem NSA z 1 marca 2002 r., I SA 2064/00, w którym Sąd uznał, że Minister Edukacji Narodowej dysponował stosownym materiałem dowodowym i prawidłowo odmówił zmiany decyzji ostatecznej pozwalającej na utworzenie Profesjonalnej Szkoły [...] – Szkoły Wyższej w K. w zakresie dotyczącym terminu ważności pozwolenia. Skoro NSA nie znalazł podstaw do uchylenia tej decyzji, to zarzuty dotyczące uchybień w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie są obecnie bezprzedmiotowe. W skardze do NSA Spółka z o.o. "[...]" w K. zarzuciła organowi administracji naruszenie prawa przez błędną interpretację art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa oraz naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez pominięcie milczeniem ustaleń Prokuratury. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w sprawie na rzecz skarżącego. Ponadto wniosła o stwierdzenie nieważności "sprawozdań z kontroli" z uwagi na ich rażącą niezgodność z zapisami art. 67 do 77 kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, że umorzenie postępowań karnych oznacza jedynie, że działania uczelni nie zostały uznane za czyny podlegające odpowiedzialności karnej. Fakt umorzenia tych postępowań nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Niezasadny również jest wniosek o stwierdzenie nieważności "sprawozdań z kontroli uczelni" w roku 1998 i 2000, gdyż sprawozdania te nie stanowią decyzji administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) WSA nie jest związany granicami skargi, tzn. że nie wiążą go ani zarzuty czy wnioski podniesione w skardze, ani też powołana w niej podstawa prawna. Oznacza to, że Sąd ten ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Zgodnie z art. 149 § 3 kpa odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Wydanie takiej decyzji jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła podanie o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 kpa, a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych będzie przykładowo miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej, np. w formie zaświadczenia; gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną; gdy strona opiera swoje żądanie na podstawach wyliczonych w art. 156 § 1. Natomiast niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych zachodzi, gdy żądanie takie pochodzi od osoby nie będącej stroną albo gdy złoży je strona nie posiadająca zdolności do czynności prawnych - por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 1998, s. 737 - 738. Z treści art. 149 § 2 kpa wynika natomiast jednoznacznie niemożność wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania z powodu braku podstaw do jego wznowienia. Ustalenie bowiem, czy istnieją te podstawy może nastąpić wyłącznie w toku postępowania wznowionego, o czym wyraźnie stanowi cyt. przepis. Podkreślał to zresztą niejednokrotnie NSA w swoim orzecznictwie: "Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa) nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia" - wyrok z 20 czerwca 1991 r., IV SA 487/91 (ONSA 1991, nr 2, poz. 50). W rozpoznawanej sprawie Minister Edukacji Narodowej i Sportu w obu instancjach oparł swoje decyzje o odmowie wznowienia postępowania na dokonanej przez siebie ocenie przyczyn wznowienia (stwierdził brak wady określonej w art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 kpa), przeprowadzonej przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, a więc sprzecznie z przepisem § 3 w zw. z § 2 art. 149 kpa. Powyższe naruszenie prawa procesowego uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji wydanej w pierwszej instancji. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku. Natomiast skarga na bezczynność Ministra ENiS polegającą na nierozpoznaniu wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności "sprawozdań z kontroli" jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niewydania w terminie decyzji administracyjnej, postanowienia (w toku postępowania administracyjnego lub egzekucyjnego czy zabezpieczającego) albo innego niż decyzja czy postanowienie, aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 8). Sprawozdania z kontroli uczelni, przeprowadzonych w latach 1998 i 2000 nie są żadnym z wymienionych wyżej aktów, podlegających kognicji sądów administracyjnych. Sprawozdania te są bowiem dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 76 kpa, a więc środkami dowodowymi w rozumieniu tego kodeksu. Środki dowodowe podlegają ocenie według kryterium prawdy i fałszu, a nie według kryterium zgodności z prawem, co wyklucza możliwość stwierdzenia ich nieważności. Skoro sprawa bezczynności organu w kwestii wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności sprawozdań z kontroli uczelni nie należy do właściwości sądu administracyjnego, to jego skargę w tym zakresie należało odrzucić na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono według art. 55 ust. 1 i 3 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).