I SA 599/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym; Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart NSA Anna Łukaszewska - Macioch Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skarg J. R., W. G. i E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących J. R., W. G. i E. B. kwoty po 270 (dwieście siedemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 599/03 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...], na podstawie art. 127 § 2 kpa, art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr. 50, poz. 279 ze zm.), po rozpoznaniu wniosków J. R., W. G. i J. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzja tego organu z dnia [...] listopada 2002 r., sygn. akt [...], na mocy art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiono, co następuje: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1949 r., nr [...], odmawiającego dotychczasowym właścicielom przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], nr. hipoteczny [...] – [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że ponieważ wniosek o przyznanie własności czasowej został złożony po terminie określonym przepisem art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lipca 1949 r. Od decyzji tej spadkobiercy byłego właściciela wnieśli odwołanie, w którym przedstawili warunki życia byłego właściciela po wojnie, w tym stan jego zdrowia. Podkreślili, iż pierwszy wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został wniesiony osobiście przez N. W. w październiku 1948 r. wraz z dowodem wniesienia wpłaty. Wniosek ten opatrzony wyłącznie datą miesięczną i roczną zawiera adnotację"19 października 1948 r." naniesioną przez urzędnika, co zdaniem strony oznacza datę jego przyjęcia przez organ. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy podniosło, że objęcie w posiadanie przez gminę W. gruntu przy ul. [...] odbyło się w trybie przepisów rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr. 6, poz. 43). Warunkiem skutecznego objęcia gruntów przez gminę m.st. Warszawy. było zamieszczenie ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy, o którym mowa w § 3 wyżej wymienionego rozporządzenia. Ogłoszenie o objęciu gruntów w posiadanie, m.in. ograniczonych osiami ulic [...], [...], [...] i jej przedłużeniem do północnej granicy terenów kolejowych oraz granicą terenów kolejowych do osi ul. [...] ukazało się w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1948 r. Z tą zatem datą nieruchomości leżące po wschodniej stronie ul. [...], a wiec i nieruchomość oznaczona jako ul. [...], zostały objęte w posiadanie Gminy W. Słusznie więc wskazano, iż termin złożenia wniosku dekretowego upłynął w sprawie w dniu 19 października 1948 r. Skład orzekający podzielił również przesłanki faktyczne i prawne, które stały się przyczyną podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. We wskazanym terminie mógłby zostać złożony jedynie wniosek N. W., oznaczony nieprecyzyjną datą "dnia... października 1948 r." Na wniosku tym brak jest jednak adnotacji o jego wpłynięciu, brak jest również w aktach sprawy wspomnianego w tym piśmie dowodu wpłaty opłaty manipulacyjnej. Świadectwo hipoteczne mające stanowić załącznik do tego wniosku, zostało złożone wraz z wnioskiem W. G. o przywrócenie terminu. Adnotacja czerwoną kredką na piśmie N. W. oznacza nie datę wpłynięcia wniosku do organu administracji publicznej, lecz zapisaną później wskazówkę oznaczającą upływ terminu do wniesienia wniosku dekretowego. Kolor tej kredki wydaje się być analogiczny z kolorem używanym w późniejszych notatkach i zakreśleniach, odbiega natomiast drastycznie od sposobu oznaczania wpływających dokumentów do Zarządu Miejskiego w W. Sześciomiesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej jest terminem prawa materialnego. Niemożliwe było zatem pozytywne rozpatrzenie prośby o przywrócenie terminu do wniesienia tego wniosku, gdyż bez względu na przyczynę uchybienia terminu nie mają do niego zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu. Pełnomocnik J. R., W. G. i E. B. zaskarżyła powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący domagali się uchylenia obydwu decyzji wydanych w sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., zarzucając naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 77, art. 80 i art. 84 kpa poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia, kiedy został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, oraz dowolne stwierdzenia dotyczące kwestii adnotacji"19 października 1948 r." Brak wyjaśnienia, kiedy wniosek dekretowy w niniejszej sprawie został złożony czyni nieuzasadnionym twierdzenie, że strona złożyła wniosek po upływie terminu. Doszło więc w sprawie do naruszenia jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego – zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), zaskarżone rozstrzygnięcie narusza słuszny interes byłych właścicieli nieruchomości. Samorządowe Kolegiom Odwoławcze w W. w odpowiedzi na decyzję wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w dniu 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) stał się właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie z powodów, które nie zostały objęte zarzutami skarżących. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd jest obowiązany wziąć pod rozwagę z urzędu wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji winny brać udział wszystkie osoby, będące stronami postępowania zakończonego ocenianą w postępowaniu nadzorczym decyzją, bądź następcy prawni tych osób, a ponadto inne podmioty, które wykażą, że mają interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa uprawniający je do udziału w tym postępowaniu. Art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zaś przed wydaniem decyzji strony winny mieć możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dokumentów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z art. 64 § 4 kpa o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Uchybienie powyższym przepisom stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego dotkniętego omawianą wadą. Sąd administracyjny badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji obowiązany jest ją uchylić, gdy stwierdzi naruszenie prawa dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1pkt. 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z opisanej wyżej przyczyny koniecznym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2002 r., [...]. Wniosek pełnomocnika W. G. i J.R. – jako spadkobierców L. G. - z dnia 6 lipca 2001 r. (data wpływu 16 lipca 2001 r.), dotyczący stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydenta W. z dnia [...] lipca 1949 r. adresowany do Ministra Gospodarki, pismem z dnia 6 marca 2002 r. przekazany został na podstawie art. 65 kpa, przez Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast – wraz z aktami sprawy - Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. W aktach tych znajdowały się m. in. kserokopie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku, zarówno złożonych przy wniosku, jak i następnie uzupełnionych na żądanie organu. W piśmie tym zobowiązano pełnomocnika do wskazania adresów pozostałych spadkobierców byłych współwłaścicieli i w dniu 28 lipca 2001 r. (pismo z dnia 17 listopada 2001 r.) pełnomocnik podał żądane adresy. W aktach postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. brak jest szeregu istotnych dokumentów. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu z dnia [...] listopada 2002 r. w dniu [...] października 2002 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lipca 1949 r. W aktach sprawy brak jest tego zawiadomienia i dowodów jego doręczenia, natomiast wskazana decyzja – jak wynika z rozdzielnika (brak w aktach dowodów doręczenia) adresowana była tylko do pełnomocnika wnioskodawców i Prezydenta W. Nadesłane przy odpowiedzi na skargę akta nie zawierają także wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, po rozpoznaniu których zapadła zaskarżona decyzja (w decyzji tej podano, że rozpoznano wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożone przez J. R., W. G. i J. M.). Decyzję tę doręczono tylko pełnomocnikowi wnioskodawców, W. G i J. R. i Prezydentowi W. Zgodnie z art. 133 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wydaje wyroki na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ. W świetle dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę oczywistym jest, że w sprawie nie brały udziału wszystkie osoby, których udział jest konieczny z uwagi na posiadany przez nie interes prawny. Z tego względu Sąd obowiązany był uchylić decyzję wydaną przez Samorządowe Kolegiom Odwoławcze w W. w celu ponownego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu toczącym się z udziałem wszystkich stron. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b i c, art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym i orzeczono jak w sentencji.