I SA 602/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Anna Tarnowska - Mieliwodzka Protokolant Joanna Kaklin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2004 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] w przedmiocie równoważnika za brak kwatery stałej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego nr [...] w W. Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz skarżącego T. P. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego nr [...] w W. z dnia [...] listopada 2002 r. orzekającą o wstrzymaniu T. P. wypłaty równoważnika za brak osobnej kwatery stałej za okres od dnia 1 czerwca 1997 r. do dnia 31 grudnia 1999 r. W uzasadnieniu decyzji z [...] lutego 2003 r. wskazano, że w związku z nabyciem przez małżonkę T. P. mieszkania w W., utracił on uprawnienie do pobierania równoważnika za brak osobnej kwatery stałej, a prawo do kwatery może być realizowane poprzez wypłatę ekwiwalentu pieniężnego. Dlatego decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Dyrektor Oddziału Terenowego nr [...] w W. wstrzymał wypłatę równoważnika za brak osobnej kwatery stałej od dnia 1 czerwca 1997 r. do dnia 31 grudnia 1999 r. Organ pierwszej instancji powołał się na przepis art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r, Nr 42, poz. 368), stanowiący, że żołnierze zawodowi, którzy w dniu wejścia w życie ustawy pobierają równoważnik pieniężny, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. (Dz. U. z 1992 r., Nr. 5, poz. 19) zachowują prawo do jego otrzymania do czasu zrealizowania uprawnień wynikających z art. 24 ust. 1 lub 2, to jest do czasu przydziału kwatery lub wypłaty ekwiwalentu w zamian za rezygnację z kwatery. Natomiast z mocy art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. do czasu realizacji uprawnień, o których mowa w art. 88 ust. 2 zachowują moc dotychczas obowiązujące przepisy dotyczące równoważnika pieniężnego. Z kolei zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. równoważnik pieniężny przysługuje żołnierzowi zawodowemu w razie niemożności przydzielenia osobnej kwatery stałej w miejscowości, gdzie stale pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, jeżeli on sam lub jego członkowie rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w tej miejscowości. Zgodnie z § 10 ust. 3 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 24 z dnia 12 maja 1987 r. w sprawie wypłaty równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej, wypłata następuje na złożony przez żołnierza wniosek o przydział kwatery. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożył T. P. Wskazał on, że nie składał wniosku o wstrzymanie wypłaty równoważnika za brak osobnej kwatery stałej, a wstrzymanie to jest niezgodne z prawem, bowiem decyzja taka mogła być wydana na okres danego roku kalendarzowego. Zdaniem odwołującego się W., gdzie jego żona posiada mieszkanie nie jest miejscowością pobliską w rozumieniu zarządzenia nr 24 Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 1987 r. Wskazał, że decyzja narusza jego prawa nabyte. Dyrektor Oddziału Rejonowej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2003 r. podzielił argumenty i kwalifikację prawną wskazaną w decyzji organu pierwszej instancji. Podniósł także, że podstawą do wypłaty przedmiotowego równoważnika był wniosek osoby uprawnionej o przydział kwatery. Skoro odwołujący w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, to jest w dniu 1 stycznia 1996 r., wobec treści przepisu art. 88 ust. 2 i art. 93 ust. 2, nie mógł ubiegać się o przydział kwatery, to złożony przez niego wniosek nie mógł być pozytywnie rozpoznany i stał się bezprzedmiotowy. Uzyskanie przez małżonkę spółdzielczego prawa do lokalu zmieniło sytuację prawną wnioskodawcy, bowiem utracił on uprawnienie do wypłaty przedmiotowego równoważnika. Organ drugiej instancji wskazał, że wnioskodawca zataił fakt posiadania lokalu, wobec czego organ nie wiedząc o tym, nie mógł we właściwym czasie podjąć określonych czynności. Od powyższej decyzji skargę w terminie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył T. P. Skarżący zarzucił decyzji rażące naruszenie przepisów postępowania to jest; - art. 77 kpa poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozparzenia materiału dowodowego, - art. 80 kpa poprzez wybiórczą ocenę dowodów, - art. 138 kpa – poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, chociaż w postępowaniu nastąpiła zmiana istoty rozstrzygnięcia. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji zaskarżonej oraz decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący wskazał, że prawdą jest, że jego żona nabyła spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w W. oraz, że miał wypłacony równoważnik mieszkaniowy w okresie od dnia 1 czerwca 1997 r. do dnia 31 grudnia 1999 r. Jednakże obydwa organy nie rozważyły, czy lokal ten znajduje się w miejscowości pobliskiej w rozumieniu powołanego w decyzjach zarządzenia Ministra Obrony Narodowej, co zdaniem skarżącego rażąco narusza art. 77 § 1 kpa. Podniósł także, że skarżący po wezwaniu przez organ do zwrotu wypłaconych kwot jako nienależnego świadczenia, zwrócił się na piśmie (19 czerwca 2000 r.) do organu pierwszej instancji o wyjaśnieniu podstaw żądania zwrotu, a odpowiedź otrzymał dopiero w 2002 r. Skarżący podał, że organ pierwszej instancji nieprawdziwie wskazał, że skarżący wystąpił o przywrócenia wypłaty równoważnika. Nie jest prawdą, aby skarżący zataił fakt otrzymania przez żonę mieszkania, co podniósł organ drugiej instancji, bowiem w dniu 4 listopada 1998 r. powiadomił o tym fakcie Oddział Terenowy nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Skarżący podkreślił, że wydanie decyzji wstrzymującej wypłatę równoważnika, za okresy wsteczne czynią decyzję organu pierwszej instancji niewykonalną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 5 kpa, bowiem równoważnik został już wypłacony. Z kolei decyzja organu drugiej instancji stanowiąca o utrzymaniu w mocy decyzji o pozbawieniu uprawnień do równoważnika pieniężnego, a więc jest to, co do istoty inne rozstrzygnięcie, gdyż decyzja organu pierwszej instancji dotyczyła wstrzymania wypłaty równoważnika. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie. Powołał się na argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 25 października 2004 r. pełnomocnik skarżącego zmodyfikował skargę w ten sposób, że wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o oddalenie zmodyfikowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skarga jest zasadna. Po wezwaniu skarżącego przez organ pierwszoinstancyjny do zwrotu świadczenia pobranego od dnia 1 czerwca 1997 r. do dnia 31 grudnia 1999 r. z tytułu zwrotu równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej w kwocie [...] zł, skarżący złożył do tego organu wniosek z dnia 14 czerwca 2000 r., w którym zanegował załatwienie jego sprawy w formie wezwania do zapłaty. Wyraził przy tym pogląd, że zwrot równoważnika pieniężnego powinien być rozstrzygnięty w trybie decyzji administracyjnej wydanej przez właściwy organ. Pismo skarżącego odnośnie rodzaju decyzji nie było przez niego sprecyzowane. Wynika z niego niewątpliwie tylko to, że skarżący chciał mieć możliwość odwołania od decyzji organu. Wymaga podkreślenia, że w pewnych przypadkach organ administracji musi również stwierdzić niedopuszczalność orzekania o prawach lub obowiązkach stron przez wydanie decyzji (por. Borkowski, [w:] Adamiak/Borkowski, KPA, Komentarz, 6 wyd., Warszawa 2004, art.1 Nb 17 s. 14). Żądanie skarżącego miało więc, po pewnymi warunkami, umocowane prawne, o czym należało go pouczyć. Jeżeli były wątpliwości co do rodzaju decyzji, której wydania oczekuje skarżący, to organ administracyjny zobowiązany był wezwać skarżącego w celu sprecyzowania przedmiotu oczekiwanej decyzji. Tymczasem organ tego nie uczynił, lecz wydał decyzję o dowolnie ukształtowanym przedmiocie, i wyraźnie wbrew intencjom skarżącego, który z całą pewnością nie domagał się wydania decyzji o wstrzymanie wypłaty równoważnika za brak osobnej kwatery stałej od dnia 1 czerwca 1997 r. do dnia 31 grudnia 1999 r. Wskazać także należy, że organ nie wyjaśnił, dlaczego przyjął datę utraty uprawnień do równoważnika od 1 czerwca 1997 r. Nie została bowiem ustalona data uzyskania prawa do lokalu przez żonę skarżącego. W uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji wskazana jest data przydziału lokalu – [...] października 1993 r. oraz data przekształcenia prawa do lokalu – [...] października 1997 r., podczas gdy z oświadczenia T. P. z dnia 13 stycznia 2000 r. wynika, że jego żona uzyskała lokal dopiero w 1998 r. Do rozbieżności tych organ nie odniósł się. Nie omówił i nie ocenił zebranego w sprawie materiału dowodowego. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że organ naruszył przepis art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 kpa. Naruszenia te mające istotny wpływ na wynik sprawy uzasadniają uchylenie obydwu decyzji z mocy art. 145 § 1 pkt. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270). O kosztach postępowania orzeczono z mocy art. 200 wyżej powołanej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali, czy skarżącemu chodzi o wydanie decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej datę utraty uprawnień do przedmiotowego równoważnika, czy o wydanie decyzji o innym przedmiocie.