I SA 624/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie WSA Krystyna Kleiber (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2005 r. sprawy ze skargi H. i M. W. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz H. i M. W. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 624/03 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2002 r., odmawiającą wnioskodawcom H. i M. W., stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...]. Decyzja ta orzekała o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność H. i M. W., pod pas drogowy autostrady [...], za odszkodowaniem w wysokości [...] zł. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wyjaśnił, że H. i M. W. pismem z dnia [...] sierpnia 2002 r. wystąpili o stwierdzenie nieważności tej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisu art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych bowiem wartość odszkodowania została ustalona według cen z daty decyzji o lokalizacji autostrady, a nie według cen obowiązujących w dacie wydania decyzji o wywłaszczeniu. Zdaniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, decyzja Wojewody [...] ustalająca odszkodowanie w decyzji o wywłaszczeniu według cen obowiązujących w dacie wydania decyzji o lokalizacji autostrady, została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podstawą prawną był przepis art. 32 ust. 1 ustawy o autostradach płatnych (Dz.U. Nr 127 poz. 627) i obowiązująca wówczas w orzecznictwie sądowym, jego interpretacja. Zmiana nastąpiła po wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2002 r. sygn. akt III RN 126/01. Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż data decyzji lokalizacyjnej jest właściwa do ustalenia stanu nieruchomości natomiast wartość nieruchomości powinna być ustalona według cen z daty decyzji wywłaszczeniowej. Odmienność wykładni cytowanego przepisu od wcześniej stosowanej nie uzasadnia wyeliminowania z obiegu prawnego decyzji niezgodnej z przedstawionym poglądem, co byłoby skutkiem uznania, że nastąpiła przesłanka z art. 156 § 1 kpa. Rażące naruszenie prawa określone w art. 156 § 2 pkt 2 kpa jest wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa natomiast w I SA 624/03 przypadku rozbieżnej interpretacji wybór jednej z nich, jeżeli nawet później zostanie uznany za nieprawidłowy, nie wskazuje na naruszenie prawa oczywiste i bezsporne – stosownie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1995 r. sygn. akt III ARN 22/95 oraz wyroku z dnia 16 stycznia 2002 r. sygn. akt III ZP 34/00. H. i M. W. w terminie ustalonym w dniu [...] marca 2003 r. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze domagali się uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r. jak i poprzedzającej ją, z dnia [...] listopada 2002 r. Podkreślili, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, uzasadniając odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] wypaczył cytowane stanowisko Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 20 czerwca 1995 r. – sygn. akt III ARN 2/95 pomijając fragment o treści "naruszenie prawa o rażącym charakterze występuje przede wszystkim wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisów prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, iż rozstrzygnięcie nie może być zaakceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa." To uzasadnia twierdzenie, że zaskarżone decyzje naruszają art. 107 § 1 i § 3 kpa bowiem nie odnoszą się do twierdzeń i prawnych zarzutów, zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...], a w szczególności do przepisów art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543). Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Na wstępie należy zaznaczyć zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wobec zaskarżenia decyzji organu administracji publicznej, którego siedziba znajduje się na obszarze I SA 624/03 właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - ten Sąd zgodnie z art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest właściwy dla niniejszej sprawy. Skargę tak uzasadnioną należało uwzględnić. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, badając, w trybie nadzorczym, decyzję Wojewody [...] uznał, że nie został naruszony w sposób rażący przepis art. 32 ust. 1 ustawy o autostradach płatnych. Jednakże nie uzasadnił swego stanowiska analizą ustaleń faktycznych chociażby dla oceny skutków jakie mogła ona wywołać w obrocie prawnym. Zgodnie z art. 7 kpa organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na uwadze interes społeczny i interes obywateli. Już z tego względu decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie czyni zadość odczuciu społecznemu. Wskazana, w uzasadnieniu skarżonej decyzji analiza odmiennych poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądowym tak w odniesieniu do przepisów ustawy o autostradach płatnych jak i przepisu art. 156 § 1 kpa – bez przełożenia na konkretne ustalenia faktyczne powoduje, iż uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 1 i 3 kpa. H. i M. W. wnosili o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] dowodząc, że w jej konsekwencji wypłacone im odszkodowanie które porównując z innymi przypadkami wywłaszczeń, jest zaniżone. Zaskarżona decyzja nie zawiera odpowiedzi na te kwestie. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast a priori założył, że nie wystąpił przypadek rażącego naruszenia prawa wobec czego nie istniej konieczność badania okoliczności sprawy. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2002 r. sygn. akt III RN 125/9 (OSNP 2003/1/3) stwierdzał: "1. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych (Dz. U. Nr 127, poz. 627 ze zm.) stanowiący, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno odpowiadać jej wartości rynkowej, ustalonej według stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady, jest regulacją szczególną względem art. 119 i następne ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. I SA 624/03 o gospodarce nieruchomościami (jednolity tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, póz. 543 ze zm.). 2. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy o autostradach płatnych w związku z art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (w jego brzmieniu obowiązującym do dnia 14 lutego 2000 r., czyli do czasu nowelizacji tego przepisu wprowadzonej na podstawie art. 1 pkt 54 ustawy z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw, Dz. U. Nr 6, poz. 70) należało interpretować w ten sposób, że dotyczy on wyłącznie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, przy uwzględnieniu stanu tej nieruchomości na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady. Nie przesądza on, jaka data jest miarodajna dla ustalenia wartości wywłaszczonej nieruchomości w celu ustalenie wysokości należnego odszkodowania i w tym zakresie należało stosować art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 37 ustawy o autostradach płatnych, wedle którego wysokość odszkodowania należnego za wywłaszczoną nieruchomość ustalało się według jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu." Orzeczenie to, istotne z punktu widzenia praw konstytucyjnych obywateli, uznało, że bez względu na cel w wywłaszczeniu wskazany, do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowań, powinny być stosowane przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Oznaczało to identyczne dla każdego przypadku, reguły postępowania "gwarantujące słuszne odszkodowanie". W niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie ustaliły, czy wypłacenie odszkodowania, bez względu na interpretacje prawne, było odszkodowaniem odpowiadającym przepisom ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W ten sposób został naruszony przepis art. 7 i 77 § 1 i 107 § 1 i § 3 kpa i z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) uchylił decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Na zasadzie art. 152 cytowanej ustawy stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.