I SA 691/03
WyrokWSA w Warszawie2004-10-27
Skład orzekający: Anna Lech, Joanna Banasiewicz, Elżbieta Lenart
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy najemca lokalu znajdującego się na nieruchomości, która podlega komunalizacji, ma interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że najemca lokalu nie posiada przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym, ponieważ postępowanie to dotyczy wyłącznie prawa własności i nie narusza bezpośrednio praw ani obowiązków najemców. Interes najemcy w podwyższeniu opłat za wynajem jest jedynie interesem faktycznym, a nie prawnym, co uniemożliwia skuteczne żądanie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. W związku z tym skarga została oddalona.Stan faktyczny
K. S., najemca lokalu w budynku podlegającym komunalizacji, złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody P. z 1999 r. stwierdzającej nabycie przez Powiat S. własności nieruchomości. Minister Skarbu Państwa odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że K. S. nie jest stroną postępowania, a nieruchomość należała do Skarbu Państwa. Po utrzymaniu tej decyzji w mocy, K. S. wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę K. S.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lech Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz WSA Elżbieta Lenart /spr./ Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2004 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2002r. nr. . [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 1999r. nr.[...].
Z uzasadnienia decyzji organu wynika, że Starosta Powiatu S. wnioskiem z dnia [...] lipca 1999 r. zwrócił się do Wojewody P. o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Powiat S. własności nieruchomości zabudowanych położonych w S. przy ul. [...] oraz przy ul. [...].
Wojewoda P. decyzją z dnia [...] sierpnia 1999r. nr.[...] stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999r. mienie Skarbu Państwa będące we władaniu Urzędu Rejonowego w S. stało się z mocy prawa mieniem Powiatu S. w skład którego wchodzą:
1) nieruchomość gruntowa zabudowana położona w S.:
- przy ul. [...] stanowiąca działkę nr.[...] ,o pow.687m², dla której Sąd Rejonowy w S.prowadzi księgę wieczystą KW [...],
- przy ul. [...] stanowiąca działkę nr.[...] ,o pow.2670m², dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą KW [...],
2) budynki i inne budowle trwale połączone z nieruchomością gruntową wymienioną w punkcie 1),
3) majątek ruchomy - środki trwałe służące statutowej działalności.
Decyzję tę wydał na podstawie art.60 ust.1 i3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) Podniósł też fakt, że przedmiotowa nieruchomość została przekazana Urzędowi Rejonowemu w S. w zarząd , który z dniem 1 stycznia 1998r.na podstawie art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r.o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.) przekształcił się w trwały zarząd.
W dniu [...] listopada 2001 r. K. S. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 1999r. nr.[...] – na podstawie art.156 § 1 pkt.2 kpa - w części dotyczącej komunalizacji nieruchomości zabudowanej położonej w S. przy ul. [...]. Podnosiła , że Urząd Rejonowy w S. nie miał przyznanego prawa zarządu do w/w nieruchomości , a jedynie administrował budynkiem, wynajmując pomieszczenia biurowe innym osobom prowadzącym działalność gospodarczą, w tym także jej.
Po rozpoznaniu w/w wniosku Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2002r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 1999r. nr.[...] .Swoją decyzję uzasadniał tym, że zgodnie z załączonym do akt sprawy odpisem z księgi wieczystej KW [...] właścicielem przedmiotowej nieruchomości był Skarb Państwa- Kierownik Urzędu Rejonowego w S. Nieruchomość ta decyzją Delegata Rządu ds. Reformy Ustrojowej nr.[...] z dnia[...] grudnia 1998r. wskazana została jako siedziba Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w S. , a tym samym – zgodnie z ustawą z dnia [...] lipca 1998r.-podlegała przekazaniu Powiatowi S. Właściwym organem do przekazania tego mienia zgodnie z art. 60 ust.3 w/w ustawy był Wojewoda P. .Ponadto uznał on, że K. S. - jako najemca lokalu znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości- nie może być stroną w niniejszej sprawie , gdyż nie ma interesu prawnego , aby uczestniczyć w postępowaniu dotyczącym przekazania mienia przez Skarb Państwa na rzecz Powiatu S.
Nie zgadzając się z powyższą argumentacją K. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Rozpoznając jej wniosek Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] stycznia 2003r.nr. [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2002r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 1999r. nr.[...]. Podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko , że uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa do przedmiotowej nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] były niepodważalne i miał on prawo dysponować nią zgodnie z przepisami prawa , które w niniejszej sprawie nie zostały naruszone. Podtrzymał również swoje stanowisko stwierdzające , że skarżącej -
jako najemcy lokalu- nie służy przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym, które to postępowanie dotyczy wyłącznie prawa własności .
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. S. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie następujących przepisów postępowania :
1) art. 35 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji po upływie terminu ustawowego,
2) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie braku interesu strony
skarżącej oraz braku podstaw do działania z urzędu,
3) art. 156 § l ust. 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że decyzja Wojewody P. została wydana z rażącym naruszeniem prawa uzasadniającym wszczęcie postępowania z urzędu,
4) art. 157 § 2 k.p.a. ,
5) art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy uprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr .133, poz. 872 z późn. Zm.) poprzez brak przesłanek do wydania decyzji z dnia 17 sierpnia 1998r. przez Wojewodę P.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia [...] października 2004r.( data prezentaty) K. S. wnosiła o zawieszenie postępowania sądowego , gdyż złożyła do Prokuratury Krajowej zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez Dyrektora Departamentu Zastępstwa Procesowego z Ministerstwa Skarbu- prawdopodobnie z art.231 kk- przez niedopełnienie obowiązków służbowych skutkujących naruszeniem interesu publicznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Zgodnie z przepisem art. 3 §1i § 2 oraz art. 134 § 1ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd ten sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej polegającą na rozpoznawaniu skarg m. in. na decyzje administracyjne, przy czym rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Powyższe zatem oznacza, że Sąd ma obowiązek z urzędu dokonać wszechstronnej oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z obowiązującymi przepisami prawnymi.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał , że niniejsza skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności może wystąpić tylko strona postępowania. Stroną - jak to określa art. 28 kpa, jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony rozstrzygają przepisy prawa materialnego, uczestniczenie jakiejś osoby w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony. Musi ona wykazać , że ma matrialnoprawny interes uczestniczenia w tej sprawie. To dopiero daje jej legitymację strony. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego , w postępowaniu prowadzonym na podstawie art.60 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) stronami postępowania w rozumieniu art.28 kpa jest Skarb Państwa i właściwa jednostka samorządu terytorialnego , zaś przedmiotem tego postępowania jest przejście własności konkretnego mienia Skarbu Państwa na rzecz właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 maja 1994r. sygn. akt I SA 979/93 " Wobec tego, że komunalizacja dotyczy wyłącznie prawa własności, podmioty praw obciążających skomunalizowane nieruchomości , nie mogą co do zasady być uznane za strony postępowania komunalizacyjnego, które nie dotyczy bezpośrednio ich praw lub obowiązków – art.28 kpa". Tak więc w niniejszej sprawie , uprawnień strony nie daje skarżącej fakt , że jest najemcą lokalu w budynku znajdującym się na
przedmiotowej nieruchomości. Ponieważ postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy bezpośrednio praw lub obowiązków najemców lokali, zatem nie narusza w niczym praw K. S. Fakt podniesienia opłat za wynajmowany lokal przez obecnego właściciela - Powiat S. – nie stanowi o tym ,że skarżąca ma interes prawny – ma ona tylko interes faktyczny. W związku z tym, że K. S.- jako najemca lokalu - nie posiada przymiotu strony, to nie może skutecznie żądać stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 1999r. nr.[...] - w części dotyczącej komunalizacji nieruchomości zabudowanej położonej w S. przy ul. [...].
Również nie są zasadne pozostałe zarzuty skarżącej. Terminy ustanowione w art. 35 kpa mają charakter procesowy i ich przekroczenie nie stanowi przesłanki uchylenia decyzji. Sąd uznał także ,że decyzja Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 1999r. nr.[...], nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa , nie został też naruszony przepis art.60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) jako, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych . Była ona przejmowana z dniem 1 stycznia 1999r. przez jednostki samorządu terytorialnego i z tym dniem stała się z mocy prawa mieniem właściwej jednostki samorządu terytorialnego czyli Powiatu S.
Ponieważ zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2003r.nr. [...] odpowiada prawu, dlatego też skarga podlega oddaleniu na podstawie przepisu art.151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .
Sąd nie uwzględnił również wniosku K. S. o zawieszenie postępowania sądowego, gdyż nie spełnia on przesłanki z art.125 §1 p.2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .Sąd uznał ,że ewentualne ujawnienie popełnienia przestępstwa przez Dyrektora Departamentu Zastępstwa Procesowego z Ministerstwa Skarbu przez niedopełnienie obowiązków służbowych skutkujących naruszeniem interesu publicznego, nie mogłoby wywrzeć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło