I SA 696/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch WSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. Oddział Zamiejscowy w P. z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [....] grudnia 2002 r. nr [....], 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. na rzecz Przedsiębiorstwa [...] "[...]" – spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 696/02 UZASADNIENIE W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Przedsiębiorstwo [...] "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. wnosiła o uchylenie decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. Oddział Zamiejscowy w P. z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] grudnia 2002 r. nr "[...] o stwierdzeniu u M. M., pracownika w/w Przedsiębiorstwa - choroby zawodowej, określonej jako [...] [...] [...], wymienionej w pozycji [...] wykazu, stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm. ). W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. reprezentowany przez Kierownika Oddziału Zamiejscowego w P. wniósł o jej oddalenie i podniósł, że ponieważ rodzaj rozpoznanej jednostki chorobowej u M. M. jest bezsporny, z przeważającym prawdopodobieństwem wystąpił on u chorego w związku z wykonywaniem przez niego pracy zawodowej i mieści się on w wskazanym wyżej wykazie chorób zawodowych, zaskarżoną decyzję należy uznać za prawidłową. Na skutek reformy sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się – na podstawie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jak wynika z ustaleń organów M. M. zatrudniony był w latach 1980 – 1999 w [...] "[...]" i [...] "[...]" K., które następnie przekształciło się w Przedsiębiorstwo [...] " [...]’ Sp. z o.o. w P. na stanowiskach: ślusarz, mechanik samochodowy, mechanik maszyn budowlanych oraz wyżarzacz. Od 1996 r. rozpoczął leczenie z początkowym podejrzeniem [...]. Orzeczeniem Poradni Chorób Zawodowych Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. z dnia [...] września 2000 r. stwierdzono, że ponieważ szczegółowe dochodzenie epidemiologiczne nie potwierdziło u w/w narażenia na beryl, rozpoznano u chorego [...] [...], która nie znajdowała się w wykazie chorób zawodowych. Wnosząc o ponowne przeprowadzenie badań M. M. uzasadniał swoje stanowisko m. in. okolicznością, że w trakcie wykonywania obowiązków służbowych był bezpośrednio narażony na działanie berylu, gdyż pracę wykonywał także wewnątrz pieców. Wnioskowane badanie zostało przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy w L. i w orzeczeniu tej placówki z dnia [...] marca 2002 r. stwierdzono u M. M. [...] chorobę [...] [...], przyjmując z przeważającym prawdopodobieństwem jako jej przyczynę – czynniki zawodowe ( wieloletnie narażenie na pył i pary metali ). W orzeczeniu tym jednak podniesiono, że obraz stwierdzonej choroby może odpowiadać [...] [...], a jedynie ocena narażenia zawodowego pacjenta jest elementem rozstrzygającym czy są podstawy do przyjęcia zawiązku stwierdzonych zmian z narażeniem zawodowym. Opierając się na tym orzeczeniu oraz wywiadzie środowiskowym na stanowisku wyżarzacza przeprowadzonym przez Powiatową Stację Sanitarno – Epidemiologiczną, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. wydał w dniu [...] kwietnia 2002 r. decyzję o stwierdzeniu u pracownika skarżącej Spółki - choroby zawodowej. Rozpoznając sprawę w toku instancji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. Oddział Zamiejscowy w P., decyzją z dnia [....] lipca 2002 r. uchylił wspomnianą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powodem takiego rozstrzygnięcia była okoliczność, że z charakterystyki stanowiska pracy i czynności wykonywanych przez pracownika nie wynikało, aby był on w trakcie swojej pracy narażony na działanie pyłów i par metali. Zachodziła zatem sprzeczność z treścią orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy , którym figurował zapis "o wieloletnim narażeniu na pyły i pary metali." Ponadto zarzucono organowi I instancji szereg innych uchybień w tym m. in. nie przesłuchanie M. M. pomimo, że kwestionował on zeznania swojego kierownika. Rozpatrując ponownie sprawę Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, z którego został w dniu [...] września 2002 r. sporządzony prawidłowy protokół. Zgromadzono również fachowe informacje nadesłane przez Zakład pracy a dotyczące m in. procesu wyżarzania i używanych w nim materiałów. W dniu [...] grudnia 2002 r. została przez organ I instancji wydana ponownie decyzja o stwierdzeniu u pracownika tej samej choroby zawodowej. Z uzasadnienia stanowiska organu wynika, że choć przesłuchani przedstawiciele Zakładu pracy twierdzili, iż w procesie wyżarzania nie występują pyły i pary metali i na poparcie swoich twierdzeń załączyli wspomniane informacje fachowe, to jednak dowody te nie zostały uwzględnione. Ponadto choć badania środowiskowe na stanowisku wyżarzacza nie wykazały przekroczenia NDS w zakresie [...] to jednak uznano, iż powyższe nie może być uznane za dowód wykluczający związek przyczynowy warunków pracy z chorobą pracownika, gdyż nie podano w ocenie narażenia zawodowego, w sposób niewątpliwy, że w żadnych z używanych przy wyżarzaniu składników nie znajduje się beryl, podano jedynie skład chemiczny kabli. Stwierdzono także, że pomiary przeprowadzone zostały na odcinku rurociągu usytuowanego na wolnym powietrzu, choć M. M. pewną część robót wykonywał w pomieszczeniach zamkniętych a ponadto – w przypadku awarii – musiał dokonywać wymiany induktora na wyżarzonej spoinie. Podniesiono także, iż praca M. M. na stanowisku wyżarzacza odbywała się bez oceny lekarza profilaktyka o braku przeciwwskazań zdrowotnych. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła Powiatowemu Inspektorowi Pracy szereg nieprawidłowości w tym również błędy merytoryczne w dziedzinie metalurgii i obróbki cieplnej metali. Przykładowo zauważono, że wbrew twierdzeniom organu do induktorów używana jest miedź miękka a nie twarda i, że w procesie wyżarzania nie występują pyły i pary metali zaś w induktorach nie występuje glin, do którego to stopu z miedzią – zdaniem organu - używany jest beryl, mający dużą toksyczność. Odwołujący się podniósł także, iż jeśli organ uważał, że badania środowiskowe i oświadczenia pracodawcy nie świadczyły w sposób niewątpliwy, że w żadnych z używanych przy wyżarzaniu składników nie znajduje się beryl, to należało posłużyć się w tym zakresie wiedzą specjalisty a ponadto zbadać jaki był tryb i warunki usunięcia awarii induktora. W odwołaniu stwierdzono też, iż twierdzenie, że ponieważ praca M. M. na stanowisku wyżarzacza odbywała się bez oceny lekarza profilaktyka o braku przeciwwskazań zdrowotnych jako dodatkowa okoliczność przemawiała za trafnością rozstrzygnięcia, było chybione. Pracodawca bowiem w dniu [...] kwietnia 1997 r. wydal w tym przedmiocie zarządzenie, które było konsultowane z lekarzem profilaktykiem. Zgodnie zaś z jego treścią zakres badań lekarskich przewidzianych dla osoby zatrudnionej na stanowisku "elektomonter – wyżarzacz" obejmował jedynie badania wysokościowe, EEG oraz EKG. Badania te nie obejmowały zatem badań spirometrycznych i pulmonologicznych, gdyż lekarz dla tej grupy zawodowej ich nie przewidział. Powyższe, wg odwołującego się oznaczało, iż niezależnie od tego czy M. M. pracował na stanowisku mechanika czy elektromontera-wyżarzacza to i tak zatwierdzone przez lekarzy procedury badań, o których mowa w uzasadnieniu decyzji organu , nie miałyby miejsca. Odwołanie to nie zostało uwzględnione i zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. utrzymał w mocy decyzję Inspektora Powiatowego. W uzasadnieniu swojego stanowiska powołał się m. in. na treści zawarte w publikacji " Szkodliwe substancje w przemyśle" tom II Łazariewa, iż niektóre metale takie jak: cynk, antymon, kadm cyna i kobalt wywołują choroby układu oddechowego. Ponieważ zaś uznał, że M. M. wykonując przez szereg lat pracę ślusarza, mechanika i wyżarzacza miał kontakt z pyłami tych metali, zdaniem organu, biorąc pod uwagę diagnozę zawartą w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w L., okoliczność ta mogła doprowadzić do rozwoju wspomnianej u niego choroby. W skardze skierowanej do Sądu skarżąca Spółka podniosła częściowo argumentację zawartą w w/w odwołaniu, iż postępowanie organów nie było wnikliwe. Zauważono, iż w orzeczeniu wydanym przez Instytut Medycyny Pracy stwierdzono, że schorzenie u M. M. ma jedynie prawdopodobnie charakter pochodzenia zawodowego i choć badania środowiskowe obejmujące pomiary stężenia berylu w powietrzu na stanowisku wyżarzacza nie wykazały przekroczenia dopuszczalnych norm, organ nie uwzględnił wniosku skarżącej o powołanie biegłego do spraw metalurgii. Zauważono też, że obecna diagnoza jest już trzecią z kolei wersją określenia stanu chorobowego pracownika skarżącej i celowym byłoby – przy pomocy biegłych z zakresu medycyny pracy – ustalenie przyczyn tych rozbieżności. W ocenie skarżącej organ - wydając zaskarżoną decyzję - nie rozpatrzył całego materiału dowodowego a ponadto nie uzasadnił w sposób kompletny swojego stanowiska zarówno pod względem ustaleń faktycznych jak i podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W szczególności zauważono, że z uzasadnienia decyzji nie wynika jaki zgromadzono materiał dowodowy, na jakich dowodach się oparto, jakim dowodom odmówiono wiarygodności i z jakiego powodu. Zwrócono też uwagę, że zaskarżona decyzja została podpisana przez osobę pełniącą funkcję kierownika Oddziału Zamiejscowego w P., działającą z upoważnienia Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W., jednak do decyzji nie został dołączony stosowny dokument ani nie zostały w niej zawarte informacje wskazujące na istnienie takiego upoważnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należy uznać za zasadną. W szczególności trzeba podnieść, że istotnie w przedmiotowej sprawie istnieje wiele niedopowiedzeń i wątpliwości. We wspomnianym orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w L. wyraźnie zostało powiedziane, że obraz choroby stwierdzonej u pracownika może odpowiadać [...] [...] ( nie będącej chorobą zawodową) a jedynie ocena narażenia zawodowego pacjenta jest elementem rozstrzygającym czy są podstawy do przyjęcia związku stwierdzanych zmian z narażeniem zawodowym. W tej sytuacji organy obu instancji winny szczególnie wnikliwie zbadać, w jakich warunkach pracy pracował M. M. i to na różnych stanowiskach. W sprawie przeprowadzono badania epidemiologiczne na stanowiskach mechanika oraz wyżarzacza i choć z badań tych nie wynikało, aby pracownik był narażony na działanie pyłów i par metali przyjęto, że właśnie ten fakt spowodował u niego powstanie choroby. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ posiłkując się publikacjami fachowymi starał się uzupełnić ustalenia Powiatowego Inspektora Pracy o ewentualne skutki dla układu oddechowego człowieka wykonywanie pracy na stanowisku ślusarza, natomiast badanie środowiskowe na tym właśnie stanowisku nie zostało w ogóle przeprowadzone. Uzupełniając, na skutek uchylenia pierwotnej decyzji Powiatowego Inspektora Pracy, postępowanie wyjaśniające o warunki pracy pracownika zaniechano również przeprowadzenia ponownie badania lekarskiego. Wprawdzie przepisy nie przewidują, że po przeprowadzeniu nowych dowodów zawsze pracownik u, którego występuje podejrzenie choroby zawodowej, powinien być ponownie przebadany, ale w sytuacji, w której warunki środowiskowe na stanowisku pracy mają - przy rozpoznaniu choroby zawodowej - znaczenie rozstrzygające, badanie lekarskie w takiej sytuacji winno być powtórzone. Należ przyznać rację skarżącej, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odnosi się do zarzutów zawartych w odwołaniu. W szczególności brak jest ustosunkowania się do podniesionych błędów merytorycznych zawartych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Nie zostało również dostatecznie wyjaśnione , dlaczego – uznając iż wyniki ( korzystne dla zakładu pracy ) badań środowiskowych na stanowiskach mechanika i wyżarzacza nie mogą stanowić dowodu dla rozstrzygnięcia. Jeśli istotnie organy miały wątpliwości co do zasadności tych wyników czy okoliczności w jakich badania te były wykonywane, należało rozszerzyć zakres postępowania dowodowego. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1998 r. I SA 291/98 ( LEX 45826) prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, należy zgromadzić dokumenty, o których mowa w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, co jednak nie wyklucza obowiązku, aby dokonać ustaleń co do związku między chorobą a działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy, zebrania dowodów, o których mowa w art. 75 k.p.a. Sąd nie podzielił natomiast argumentacji zawartej w skardze dotyczącej zarzutu nie wydania decyzji przez osobę nieupoważnioną, gdyż w świetle nadesłanego przy odpowiedzi na skargę upoważnienia Wojewódzkiego Inspektora Pracy w W., zarzut ten nie potwierdził się. Reasumując, przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przeprowadzić badanie środowiska pracy na stanowisku ślusarza oraz ponownie przeprowadzić badanie lekarskie pracownika. Jednocześnie po przeprowadzeniu tych dowodów organy winny rozważyć czy w tej sytuacji nie będzie konieczne dopuszczenie ewentualnie innych dowodów, w tym zwłaszcza dowodu z opinii biegłego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd z mocy przepisu art. 145§ 1 pkt 1 a i art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji wyroku.