I SA 713/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie NSA Cezary Pryca WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2004 r. sprawy ze skarg J. Z. , W. W. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2002 r. nr[...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., nr[...], uchyliło własną decyzję z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] w części orzekającej na podstawie art. 158 § 2 kpa w związku z art. 156 § 2 kpa, wydanie decyzji administracyjnej nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1970 r. z rażącym naruszeniem prawa i w tym zakresie stwierdziło, na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 w związku z art. 2 i 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, nieważność przedmiotowej decyzji. Z ustaleń organu wynika, że orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] października 1963 r. odmówiono ustanowienia użytkowania wieczystego do części gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], o pow. [...]m2, a orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] września 1965 r. odmówiono użytkowania wieczystego do pozostałej części gruntu. Decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1970 r. ustanowiono na rzecz [...] Budowy [...] przy Izbie [...] w W., wieczyste użytkowanie na czterdzieści lat, terenu o pow. [...]m2, położonego w W. przy ul. [...], objętego lokalizacją szczegółową nr [...] pod budowę[...] . Akt notarialny w przedmiocie użytkowania wieczystego nie został zawarty. Decyzją z dnia [...] lutego 1993 r. znak [...] Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził nieważność orzeczeń administracyjnych z dnia [...] października 1963 r. oraz [...] września 1965 r. Wnioskiem z dnia 25 września 2000 r. E. K. – następca prawnych byłych właścicieli nieruchomości położonej przy ul.[...] , nr hip.[...], zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1970 r., nr[...], którą ustanowiono na rzecz [...] Budowy [...] przy Izbie [...] w W. wieczyste użytkowanie na czterdzieści lat. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. akt [...] Kolegium stwierdziło wydanie decyzji administracyjnej nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1970 r. z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu podano, że decyzją administracyjną nr [...] z dnia [...] września 1970 r. niewątpliwie naruszono prawo i to w sposób rażący. Art. 2, 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., który stanowił podstawę prawną kwestionowanej decyzji, przewidywał możliwość oddania w użytkowanie wieczyste wyłącznie terenów państwowych. Tymczasem po wyeliminowaniu z obrotu prawnego orzeczeń odmawiających ustanowienia użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu na rzecz dawnych właścicieli, został przywrócony stan prawny nieruchomości istniejący w dniu złożenia wniosku przez właściciela hipotecznego. Wobec tego w dacie podjęcia decyzji z dnia [...] września 1970 r. Skarb Państwa nie był właścicielem tego terenu, a wobec takiego stanu nie miał żadnych podstaw prawnych do dysponowania nie należącą do niego nieruchomością. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że przyjęte ustalenia w uzasadnieniu Kolegium z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. akt [...] są prawidłowe, natomiast nie można podzielić zasadności sentencji, albowiem jest ona wewnętrznie sprzeczna. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji Kolegium stanowi art. 158 § 2 kpa w związku z art. 156 § 2 kpa, natomiast rozstrzygnięcie mówi o wydaniu decyzji z dnia [...] września 1970 r. z rażącym naruszeniem prawa, czyli art. 156 § 1 pkt. 2 kpa i do tego rozstrzygnięcia odnosi się też uzasadnienie decyzji. Wobec tego należało sprostować błąd w orzeczeniu Kolegium poprzez zastosowanie prawidłowej podstawy prawnej i podzielić stanowisko Kolegium, że decyzja z dnia [...] września 1970 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2003 r. wnieśli J. Z. , M. K. i W. W. . W uzasadnieniu skarg skarżący zarzucili Kolegium nie wyjaśnienie sprawy i jej tendencyjne rozstrzygnięcie. Podniesiono bezzasadne ustalenie przez organ, że nieruchomość, w dacie wydania kontrolowanej decyzji z dnia [...] września 1970 r., nie stanowiła własności Skarbu Państwa oraz nie rozważenie przez organ nadzoru interesu prawnego E. K. do żądania stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargi wniosło o ich oddalenie i potrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargom nie można odmówić słuszności, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja Kolegium z dnia [...] lutego 2003 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Stwierdzenie nieważności orzeczeń administracyjnych z dnia [...] października 1963 r. i [...] września 1965 r., odmawiających ustanowienia użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu właścicielowi hipotecznemu, wywołało ten skutek, że odżył wniosek byłego właściciela o ustanowienie użytkowanie wieczystego. Natomiast stwierdzenie nieważności powołanych wyżej orzeczeń nie pozbawiło, jak to błędnie uznał organ nadzoru, Skarbu Państwa prawa własności tego gruntu, którą to własność Skarb Państwa nabył z mocy prawa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr. 50, poz. 279). Decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] lutego 1993 r., którą stwierdzono nieważność orzeczeń administracyjnych odmawiających ustanowienia użytkowania wieczystego dawnego właściciela, w niczym nie naruszyła tytułu własności Skarbu Państwa. Dlatego też w dacie wydania kontrolowanej decyzji nr [...] z dnia [...] września 1970 r., jak i w chwili obecnej, nieruchomość objęta tą decyzją stanowiła i stanowi nadal własność Skarbu Państwa. Z tego względu nieprawidłowe jest ustalenie Kolegium, że nie było podstaw prawnych do ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz [...] Budowy [...] przy Izbie [.,..] w W. i decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a to z rażącym naruszeniem art. 2 i 3 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r., Nr. 22, poz. 159). Przepisy te przewidywały możliwość oddania w użytkowanie wieczyste wyłącznie terenów państwowych. Przyjęcie przez organ nadzoru błędnego ustalenia, że w dacie podjęcia kwestionowanej decyzji Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości, a więc nie miał żądnych podstaw do dysponowania tą nieruchomością, doprowadziło organ do równie błędnego wniosku, że nie mógł Skarbu Państwa ustanowić również prawa użytkowania wieczystego na rzecz [...] Budowy [...] . Ponieważ konsekwencją stwierdzenia nieważności orzeczeń administracyjnych z [...] października 1963 r. i [...] września 1965 r. nie było wzruszenie tytułu własności Skarbu Państwa, jak to zostało wyżej wywiedzione, to tym samym nie jest możliwe przyjęcie, że kontrolowana decyzja z [...] września 1970 r. rażąco naruszyła przepisy art. 2 i 3 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Oparcie więc decyzji nadzorczych na takich podstawach prawnych nastąpiło z naruszeniem art. 156 § 1 pkt.2 kpa, gdyż w konsekwencji organ nadzoru nie wykazał by kontrolowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i dlatego zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu. Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru ustali, czy kwestionowana decyzja z dnia [...] września 1970 r. dotknięta jest wadą nieważności powołaną w art. 156 § 1 kpa, przyjmując zgodną z prawem interpretację skutków stwierdzenia nieważności orzeczeń administracyjnych decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] lutego 1993 r. Organ nadzoru rozważy także, czy wnioskującej o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1970 r. E. K. – jako następcy prawnemu dawnego właściciela nieruchomości objętej kontrolowana decyzją – służy legitymacja do wystąpienia z takim wnioskiem. Inaczej mówiąc organ ustali, czy E. K. ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności tej decyzji. Z materiału dokumentacyjnego nie wynika bowiem, by E. K. przysługiwało jakiekolwiek prawo do przedmiotowej nieruchomości. Roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nie jest już prawem do nieruchomości. Jeżeli organ nadzoru uzna, że E. K. ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. z [...] września 1970 r. to również taki interes służy pozostałym następcom prawnym byłych właścicieli. Z postanowienia Sądu Rejonowego W. z dnia [...] kwietnia 1992 r. sygn. akt [...] o stwierdzenie nabycia spadku po J. C. , znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że E. K. nie jest jedynym następcą prawnym dawnego właściciela. Zatem postępowanie nadzorcze winno się toczyć z udziałem wszystkich następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.