I SA 731/03

WyrokWSA w Warszawie2004-10-28

Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Cezary Pryca, Elżbieta Sobielarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, opierając swoje rozstrzygnięcie na ogólnikowych informacjach i dokumentach nieznajdujących się w aktach sprawy, zamiast na szczegółowej decyzji lokalizacyjnej określającej cel wywłaszczenia?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeśli nie ustalił precyzyjnie celu wywłaszczenia na podstawie szczegółowej decyzji lokalizacyjnej i nie wykazał, że cel ten został zrealizowany lub nieruchomość stała się zbędna. Oparcie rozstrzygnięcia na ogólnikowych informacjach lub dokumentach spoza akt sprawy narusza zasady postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący E. K. domagał się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa w 1968 r. Decyzją Starosty Powiatu W. odmówiono zwrotu, a decyzją Wojewody utrzymano ją w mocy. Skarżący zarzucił brak w aktach sprawy szczegółowej decyzji lokalizacyjnej, która określała cel wywłaszczenia, oraz że organ oparł się na ogólnikowych informacjach. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu W., a także stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie NSA Cezary Pryca WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2004 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] marca 2003 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...] odmawiającą zwrotu E. K. nieruchomości położonej w W. , oznaczonej w ewidencji gruntów aktualnie numerami[...], [...] i [...]. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że działki objęte decyzją zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa umową notarialną, Repertorium nr [...] z dnia [...] lutego 1968 r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr. 10, poz. 64). Zgodnie z jej treścią wymieniony grunt przeznaczony był pod inwestycję państwową, którą stosownie do wskazanej w § 2 wyżej wymienionej umowy decyzji szczegółowej nr [...] znak [...], była budowa [...] dla [...], o czym świadczy znajdująca się w aktach sprawy mapa, która stanowi integralną część wyżej wymienionej decyzji oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie. Jak wynika z pisma Urzędu Gminy W. z dnia 4 czerwca 2001 r. na terenie tym znajdowały się obiekty [...], biuro [...], [...], stacja [...] jak również drogi, podjazdy, chodniki oraz plac [...]. Omawiane działki znajdują się zaś na terenie jednego z placów jak również drogi dojazdowej i chodnika. Z akt sprawy wynika ponadto, iż teren objęty lokalizacją [...] przekazany został pod realizację inwestycji wykazanej w akcie notarialnym protokołami z dnia 23 marca 1968 r., 11 lipca 1968 r., 30 marca 1968 r., co oznacza, że rozpoczęcie prac związanych z realizacją tego celu nastąpiło w terminie określonym w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W świetle powyższego zmiana przeznaczenia terenu w późniejszym czasie oraz aktualny sposób jego wykorzystywania nie rodzi obowiązku jego zwroty. W skardze na decyzję Wojewody [...] E. K. wniósł o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł skarżący, że podstawowym dokumentem w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest szczegółowa lokalizacja, która określa zakres i cel inwestycji. W aktach postępowania zwrotowego brak jest tego dokumentu, a organ powołuje się na mapę, która nie może zastąpić decyzji lokalizacyjnej. Z opinii sporządzonej na zlecenie skarżącego, a złożonej jako dowód w postępowaniu zwrotowym, geodeta T. O. wykazał, że na terenie przedmiotowych działek nie została zrealizowana żadna inwestycja, a teren nie uległ zmianie w porównaniu ze stanem z okresu sprzed wywłaszczenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość zaś uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli spełniona jest jedna z przesłanek wymienionych w art. 137 ust. 1 tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa umową notarialną z [...] lutego 1968 r. w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Z mocy art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami do nieruchomości nabytych na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. stosuje się przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z treści aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1968 r. rep. [...] nie wynika na jaki cel objęta nim nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa. W § 2 tej umowy stwierdzono jedynie, że nieruchomość leży na terenie przeznaczonym pod inwestycje państwowe oraz odwołano się do decyzji szczegółowej nr [...]. Tak więc dla oceny zasadności żądana skarżącego E. K. o zwrot nieruchomości koniecznym jest ustalenie celu na jaki została nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa, a następnie ustalenie, stosownie do art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., czy nieruchomość ta, bądź też jej część, stała się zbędna na ten cel czy nie. Dla prawidłowości tych ustaleń niezbędne jest zbadanie tego celu określonego w lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] lipca 1967 r. Organy obu instancji powołują się w uzasadnieniach decyzji na tą lokalizację szczegółową, której jednakże brak jest w aktach wywłaszczeniowych. Budzi wątpliwości zapoznanie się przez organy przy rozstrzyganiu sprawy z lokalizacją szczegółową, skoro nie ma jej w aktach administracyjnych, a organy odwołują się do pisma Urzędu Gminy W. z dnia 4 czerwca 2001 r., nr [...], które zawiera informację o nieruchomości w kontekście wykorzystania jej na cel wywłaszczenia i stanowi odpowiedź na zapytanie organu pierwszej instancji, co do wykorzystania jej zgodnie z celem wywłaszczenia. Pismo to zawiera bardzo ogólnikowe informacje, co do wykorzystania nieruchomości, zgodnie z celem wywłaszczenia. W piśmie tym bowiem stwierdzono, że działki będące przedmiotem wystąpienia organu znajdują się na terenie jednego ze zrealizowanych placów, jak również drogi dojazdowej i chodnika. Nie wynika z tej informacji na terenie jakiego zrealizowanego placu znajdują się przedmiotowa nieruchomość oraz czy w całości została wykorzystane pod budowę drogi dojazdowej i chodnika. Oparcie więc rozstrzygnięcia organów wyłącznie na bardzo ogólnikowej informacji, udzielonej w dodatku przez aktualnego właściciela, gdyż nieruchomość została skomunalizowana, bez własnych ustaleń szczegółowych dokonanych po analizie lokalizacji szczegółowej nr [...], nie może być uznane za wyjaśnienie sprawy w sposób pozwalający na jej prawidłowe rozstrzygnięcie. Decyzja organu pierwszej instancji zapadła więc z naruszeniem zasad postępowania: prawdy obiektywnej – wyrażonej w art. 7 kpa i pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa zawartej w art. 8 kpa, zaś ocena dowodów została dokonana z naruszeniem art. 77 § 1 kpa. Również uzasadnienie decyzji zostało sporządzone sprzecznie z art. 107 § 3 kpa, gdyż organ nie ustosunkował się do dowodu zgłoszonego przez E. K. , a mianowicie kserokopii mapy sporządzonej przez geodetę mgr. inż. T. O. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję sprzeczną z prawem wydał wadliwą decyzję. Z tego względu Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę wniosku E. K. o zwrot nieruchomości, organ załączy do materiału dokumentacyjnego szczegółową lokalizację nr [...] w części dotyczącej przedmiotowych działek, ustali samodzielnie na jej podstawie szczegółowo cel nabycia tych działek przez Skarb Państwa oraz ustali, czy działki te, bądź ich część, stały się zbędne na cel określony w szczegółowej lokalizacji, czy też cel ten został na nich zrealizowany. Uzasadnienie zaś decyzji sporządzi zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 § 3 kpa. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło