I SA 74/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) NSA Anna Łukaszewska-Macioch Protokolant Joanna Kaklin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2004 r. sprawy ze skargi K.F. i J.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz K.F. i J.F. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu wniosku K.F. i J.F. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną Kolegium z dnia [...] sierpnia 2002 r. ([...]), odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 1989 r., nr [...] orzekającej o sprzedaży W. S. lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste części gruntu, na którym położony jest budynek, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzją z dnia [...] września 1953 r. Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło przyznania byłym właścicielom i spadkobiercom właścicieli prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul. [...] w W.. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1954 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 1989 r. (nr. [...]) Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] orzekł o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr. [...] w budynku przy ul. [...] na rzecz najemcy W.S. z jednoczesnym oddaniem części gruntu w użytkowanie wieczyste. Decyzją z dnia [...] stycznia 1989 r. ([...]) Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że decyzje Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1953 r. i Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] stycznia 1954 r. w określonej w aktach notarialnych części dotyczącej sprzedaży lokali mieszkalnych nr [...] oraz udziałów w części budynku i oddania gruntu w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali zostały wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził nieważność decyzji. Decyzją z dnia [...] grudnia 1998 r. Prezydent Miasta W. ustanowił użytkowanie wieczyste na udziale w działce ewidencyjnej nr [...] przy ul. [...] m.in. na rzecz K.F. i J.F. (spadkobierców byłych właścicieli). Wnioskiem z dnia 28 listopada 2001 r. K.F. i J.F. wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie, że decyzja Kierownika Urzędu Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z dnia [...] grudnia 1989 r. została wydana z naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że żądanie nie może być uwzględnione, gdyż z żądaniem wystąpił podmiot nie posiadający praw strony w rozumieniu art. 28 kpa, gdyż wobec sprzedaży części lokali na rzecz najemców i ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego co do części nieruchomości, następom prawnym byłych właścicieli nie zostały przyznane prawa do wskazanych części nieruchomości. Zdaniem organu z żądaniem wszczęcia postępowania mogą wystąpić jedynie osoby na rzecz których przekazano przedmiotowy lokal. Tylko wówczas następcom właścicieli przysługiwałyby prawa strony, gdyby decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdzono nieważność decyzji z 1953 r. i 1954 r. – w całości. Pismem z dnia 17 września 2002 r. K.F. i J.F. złożyli wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazali, że nie występowali o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 1989 r. a jedynie o stwierdzenie, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Zdaniem wnioskodawców wobec stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania własności czasowej do gruntu decyzja ta przestała funkcjonować w obrocie, wobec czego przeddekretowy właściciel nie przestał być właścicielem budynku i ma interes prawny w postępowaniu dotyczącym sprzedaży lokali. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Kolegium z dnia [...] sierpnia 2002 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przepisy kpa nie przewidują możliwości stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W pozostałym zakresie organ przytoczył argumenty podniesione w uzasadnieniu swojej decyzji z [...] sierpnia 2002 r. Od decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 9 stycznia 2003 r. wnieśli K.F. i J.F.. Wnieśli oni o uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. oraz decyzji poprzedzającej. Skarżący podnieśli, że Kolegium odmówiło im praw strony w sytuacji, gdy są spadkobiercami byłych właścicieli i obecnymi współwłaścicielami nieruchomości. Powołali się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie I SA 1170/99 w którym Sąd wyraził pogląd, że następcom prawnym byłych właścicieli służą prawa strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu najemcy. W odpowiedzi na skargę z dnia 3 marca 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153. poz. 1271 z późn. zm.) w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr. 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna wobec naruszenia przez organ przepisu art. 10 § kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Definicja strony zawarta jest w treści przepisu art. 28 kpa, zgodnie z którą stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowania, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia był wniosek J. i K.F. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z dnia [...] grudnia 1989 r. w przedmiocie sprzedaży W.S. lokalu nr [...] przy ul. [...]. Niewątpliwie właściciel lokalu nr [...] powinien brać udział w tym postępowaniu, gdyż w rozumieniu art. 28 kpa wynik postępowania dotyczy jego interesu prawnego. Jak wynika z załączonych do akt sprawy sądowej, akt administracyjnych, właścicielka lokalu nr. [...]– W.S. przeniosła w dniu 9 listopada 1990 r. własność lokalu na rzecz A.Z., zamieszkałego w USA. Z informacji uzyskanych przez K.F. na rozprawie w dniu 22 września 2004 r. wynika, że A.Z. jest do chwili obecnej właścicielem tego lokalu. A.Z. nie brał udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym z wniosku J. i K.F. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1989 r. o sprzedaży lokalu nr [...] pomimo, że jako właściciel ma przymiot strony w tym postępowaniu. Wobec powyższego doszło do naruszenia przepisów art. 8 kpa, art. 10 § 1 kpa, art. 28 kpa i dlatego nie wdając się w ocenę, czy skarga J. i K.F. jest zasadna, czy też nie, Sąd mając na uwadze wskazane naruszenie przepisów procedury administracyjnej orzekł jak w pkt. 1 wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270). Rozstrzygnięcie w pkt. 2 wyroku uzasadnione jest treścią art. 152 tej ustawy, a pkt. 3 wyroku – treścią art. 200 wyżej powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.