I SA 763/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie W składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie NSA Irena Kamińska NSA Leszek Włoskiewicz (spr.) Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi W. ,,[...]" S.A. w W. - w likwidacji na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji dotyczących nieruchomości [...] 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r. [...], 2) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz W. ,, [...]" S.A. W W. - w likwidacji 270 zł(dwieście siedemdziesiąt ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego I SA 763/02 UZASADNIENIE Prezydent W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] marca 1950 r. [...] odmówił dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...] (nr hip. [...]), Ministerstwo Budownictwa zaś decyzją z dnia [...] listopada 1950 r. [...] utrzymało w mocy to orzeczenie. Obecnie nieruchomość ta wchodzi w skład działek nr [...] oraz nr [...], z których pierwsza stanowi drogę, natomiast druga pozostaje w użytkowaniu wieczystym W.,, [...]" Spółka Akcyjna w W. będących zarazem właścicielem położonych na gruncie [...] budynków. W., , [...]" S.A. powstały w drodze przekształcenia w spółkę akcyjną Skarbu Państwa przedsiębiorstwa państwowego W. ,, O.", co do których decyzją z dnia [...] sierpnia 1992 r. Nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, że z mocy prawa nabyły użytkowanie wieczyste gruntu oraz, przy czym odpłatnie, własność budynków. Prezes Urzędu mieszkalnictwa i Rozwoju Miast - działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a., na wniosek spadkobierców byłych właścicieli - decyzją z dnia [...] września 2001 r. [...] stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] listopada 1950 r. i orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r., decyzją zaś z dnia [...] lutego 2002 r. [...] utrzymał w mocy tę decyzję. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że doszło do rażącego naruszenia art. 7 ust.2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) - gdyż o odmowie przyznania własności czasowej orzeczono z powołaniem na dopiero opracowywany plan zagospodarowania przestrzennego - natomiast nie uznał, aby odmowa wywołała nieodwracalne skutki prawne. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podał w pierwszej decyzji, że nabycie przez W. O." użytkowania wieczystego gruntu, obejmującego część nieruchomości [...] nr hip. [...], nie jest skutkiem odmowy przyznania prawa własności czasowej byłym jej właścicielom, lecz wyłącznie skutkiem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1992 r., natomiast w drugiej decyzji podał, że nabycie użytkowania wieczystego nie powoduje nieodwracalnych skutków prawnych - w rozumieniu art. 156 § 2 k. p. a. - gdyż było nieodpłatne, nie jest więc chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. W skardze W.,, [...]" S.A. - obecnie w likwidacji - zarzuciły, że art. 156 § 2 in fine k. p. a. znajdował zastosowanie w sprawie, gdyż pierwotny stan prawny nie może zostać przywrócony. Aby bowiem usunąć z obrotu prawnego decyzję uwłaszczeniową (o nabyciu użytkowania wieczystego i własności budynków) należałoby kolejno usunąć z obrotu prawnego wcześniejsze decyzje o oddaniu nieruchomości w użytkowanie i zarząd, którym nie można zarzucić naruszenia prawa tylko dlatego, że obecnie stwierdzono nieważność decyzji Ministerstwa Budownictwa i Prezydenta W., gdyż w chwili, kiedy dysponowano gruntem na rzecz przedsiębiorstwa państwowego obowiązywał ukształtowany tymi decyzjami niewątpliwy stan prawny. W skardze zarzucono ponadto, że organ nadzoru nie dokonał odpowiednich ustaleń faktycznych, podano gdy grunt jest zabudowany a zabudowa może przekraczać granice dawnej nieruchomości [...]. W odpowiedzi Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ponownie podniósł, że użytkowanie wieczyste nabyto nieodpłatnie a nieodpłatnie nabycie prawa nie jest chronione rękojmią winy publicznej ksiąg wieczystych, tym samym, więc nie powoduje nieodwracalnych skutków prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istota sprawy sprowadza się wyłącznie do uzgodnienie czy, będąca przedmiotem postępowania nadzorczego decyzje (orzeczenie administracyjne Prezydenta W. i decyzja Ministerstwa Budownictwa) wywołały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu, art. 156 § 2 in fine k. p. a., czemu przeczy organ nadzoru, którego stanowisko nie jest jasne. Najpierw bowiem organ nadzoru przyjął, że nie te decyzje wywołały nieodwracalne skutki prawne tylko decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1992 r., po czym z kolei uznał, że - przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i w odpowiedzi na skargę - nie może być mowy o nieodwracalnych skutkach prawnych ponieważ uwłaszczenie nastąpiło nieodpłatnie. Organ nadzoru, zatem odstąpił od pierwotnego poglądu, że dysponowanie nieruchomością [...] nie jest skutkiem prawnym odmowy przyznania prawa do nieruchomości jej dotychczasowym właścicielom, na rzecz poglądu odmiennego, upatrującego nieodwracalność skutków prawnych tylko w razie nieodpłatnego nabycia prawa do nieruchomości. Uwłaszczenie wprawdzie nastąpiło nieodpłatnie, lecz tylko gdy chodzi o nabycie użytkowania wieczystego gruntu, ponieważ nabycie własności budynków - do chwili uwłaszczenia stanowiących część składową nieruchomości - było już odpłatne, co organ nadzoru pominął, czego zaś nie da się rozdzielić. W przekonaniu organu nadzoru właśnie owo nieodpłatne nabycie powoduje, że - o czym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - nabywcy nie chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, lecz przepis ten znajduje zastosowanie tylko w postępowaniu wieczysto księgowym, natomiast organy administracji pozostają związane domniemaniem z art. 3 ust. 1 tej ustawy. Wreszcie - jak podnosi skarżący - zarówno decyzja uwłaszczeniowa, jak i poprzedzające je decyzje ustalające prawa uwłaszczonego do nieruchomości, pozostają w obrocie prawnym, nie można więc z góry założyć, że dojdzie do ich wzruszenia ze skutkiem ex tunc, gdyż nie można antycypować wyników postępowania, które nie zostały jeszcze wszczęte. Ponadto, - aby poruszyć jeszcze inny aspekt - stan sprawy nie został wszechstronnie wyjaśniony, gdyż organ nadzoru nie ustalił, czy w części obecnie wchodzącej w aktach działki nr [...] dawna nieruchomość [...] jest zabudowana oraz, czy granice zabudowy mieszczą się w granicach dawnej nieruchomości, a zatem, czy nieruchomość tę można wyodrębnić, czy też została przekształcona w taki sposób, że przestała istnieć w znaczeniu prawnym. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art. 200 i art. 205 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.