I SA 778/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie WSA Monika Nowicka (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant referendarz sądowy Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. J. wnosiła o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] listopada 2002 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. nr [...] uchylającej decyzję organu I instancji i umarzającej przed tym organem postępowanie w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną parcelę [...] kat. [...] o powierzchni [...] ha stanowiąca gospodarstwo rolne F. D. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się - z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) - przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie przez organy materiału dowodowego orzeczeniem Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia [...] maja 1959 r. orzeczono - na zasadzie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych ( Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) - o wywłaszczeniu na rzecz Państwa szeregu nieruchomości położonych w gminie C. w tym m. in. parceli o powierzchni [...] m kw, wykazanej w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Powiatowy dla m. K. za numerem [...] [...], stanowiącej gospodarstwo rolne F. D. Następnie decyzją tego samego organu z dnia [...] maja 1961 r. nr [...] orzeczono o odszkodowaniu za wywłaszczona nieruchomość w formie przyznania F. D. prawa do nieruchomości rolnej zamiennej, położonej w K., odpowiedniej ze względu na charakter, wyposażenie i położenie i nadającej się do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Równocześnie nałożono tą decyzją na Dyrekcję Budowy Osiedli [...] K. - Miasto w K. obowiązek dostarczenia byłemu właścicielowi, zamiast odszkodowania pieniężnego za wywłaszczony grunt, odpowiedniej nieruchomości zamiennej, przy czym przyznanie gruntu zamiennego miało nastąpić odrębną decyzją, wyrównującą ewentualne różnice wartości pomiędzy obiema działkami. W dniu [...] maja 1963 r. zmarł F. D. a spadek po nim nabyli: córka A. J., J. S. i S.w S. Następnie w dniu [...] kwietnia 1978 r. zmarła A. J. a prawa do spadku po niej zostały stwierdzone na rzecz W., J. i K. J. Po zmarłym zaś w dniu [...] listopada 1988 r. K. J. spadek nabyli; H. J., A. J. i J. J., natomiast prawa do spadku po zmarłym w dniu [...] października 1996 r. S. S. nabyła A. S., R. S. i Z.S. W związku z wnioskiem H. J. o wypłatę odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość, decyzją z dnia [...] czerwca 1995 r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w K. odmówił wszczęcia postępowania powołując się na upływ okresu przedawnienia. Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1995 r. rozstrzygnięcie to uchylił w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego stanowiska organ zauważył, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego ponownie rozstrzygnęła merytorycznie sprawę odszkodowania za wywłaszczoną parcelę, która to kwestia została już wcześniej rozpoznana decyzją z dnia [...] maja 1961 r. W oparciu o tę decyzję Dyrekcja Budowy Osiedli [...] K. Miasto zaproponowała zresztą jako działkę zamienną, działkę rolną położoną w Z., oznaczoną [...]. kat. [...] o powierzchni [...] m kw., która to propozycja nie została przez A. J. przyjęta. W tych warunkach Wojewoda [...] uznał, że w postępowaniu tym od samego początku nie istniał jego przedmiot, bowiem już uprzednio został on rozstrzygnięty ostatecznym orzeczeniem administracyjnym i w związku z tym organ uchylając decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego orzekł - na zasadzie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. o umorzeniu postępowania. Wnioskiem z dnia 11 lipca 2002 r. spadkobiercy F. D. wystąpili o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Wojewody. Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia jej nieważności, podnosząc, że było w sprawie faktem bezspornym, iż odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało - na zasadzie przepisów art. 7, 10 ust. 1 i 5, art. 14, 21, 22 i 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. Nr 17, poz. 70 ) - przyznane orzeczeniem z dnia [...] maja 1961 r., które stało się ostateczne. Ponieważ - zgodnie z przepisem art. 105 § 1 k.p.a. - jeśli postępowanie stało się bezprzedmiotowe - należy je umorzyć tym samym organ uznał, że objęta wnioskiem decyzja była prawidłowa a zatem nie zachodziły żadne przyczyny uzasadniające stwierdzenie jej nieważności. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. J. podniosła, że orzeczenie z 1961 r. nie przyznawało byłemu właścicielowi konkretnej nieruchomości zamiennej, oznaczonej takimi parametrami jak: powierzchnia, położenie i numer księgi wieczystej ( art. 25 w/w ustawy z 1958 r. ). Ponieważ ustawa ta nie przewidywała możliwości wydawania decyzji częściowych, wg odwołującej decyzja ta załatwiła sprawę odszkodowania jedynie częściowo a zatem nie nosi ona cech orzeczenia o przyznaniu działki zamiennej, gdyż jedynie przyznaje prawa do otrzymania stosownej nieruchomości zamiennej, ale jej nie precyzuje zatem nie rozstrzyga o przedmiocie odszkodowania. Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję podnosząc dodatkowo, że ponieważ nie zostało usunięte z obrotu orzeczenie z 1961 r., które rozstrzygnęło sprawę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, nie jest dopuszczalne orzekanie o nim w nowej sprawie, gdyż stanowiłoby to przesłankę stwierdzenia nieważności takiej decyzji zgodnie z przepisem art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi H. J. do Sądu, w której skarżąca podtrzymując swoje stanowisko zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuciła organowi naruszenie przepisów art. 10 i 24 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przepisów art. 61, 65 ust.2 i art. 66 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, 8, 77 107, 156 §1 pkt 2 i art. 127 § 3 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę - pod względem zgodności z prawem - zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oceniając w tym kontekście legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa. W sprawie było faktem bezspornym, iż w dniu [...] maja 1961 r. zostało wydane przez organ orzeczenie o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość. Formą, w której zostało ono orzeczone, było przyznanie działki zamiennej, choć nieskonkretyzowanej. Nie ma również wątpliwości, iż orzeczenie to miało charakter decyzji administracyjnej, gdyż odnosiło się ono do materii, która winna być rozstrzygana w formie decyzji administracyjnej i zawierało wszelkie jej elementy, w tym zwłaszcza: oznaczenie organu, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o stanie sprawy i podpis osoby pełniącej urząd. Należy zgodzić się przy tym ze stroną skarżącą, że ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. Nr 17, poz. 70 ) nie przewidywała możliwości wydawania w przedmiocie przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość decyzji częściowych. Niezależnie jednak od oceny prawidłowość powyższej decyzji, która to ocena nie była przedmiotem rozpoznania w tej sprawie, gdyż zarówno wniosek jak i całe postępowanie odnosiło się do decyzji Wojewody [....] z 1995 r., trzeba stwierdzić, iż decyzja z 1961 r. rozstrzygała o kwestii odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Decyzja ta - jak wyżej wspomniano - niezależnie od jej prawidłowości, funkcjonuje w obrocie prawnym i korzysta z domniemania legalności i trwałości. Oznacza to, że dopóki inną, ostateczną decyzją nie zostanie stwierdzona jej nieważność, będzie ona prawnie istnieć i wywierać określone skutki prawne. Ponieważ decyzja ta rozstrzygnęła kwestię odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wydanie drugiej decyzji, która dotyczyła by tego samego roszczenia, byłoby pozbawione podstaw prawnych i prowadziło do uznania, że ta nowa decyzja została wydana w warunkach naruszających porządek prawny ( art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a. ). Z tych powodów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, co w konsekwencji - z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - prowadziło do oddalenia skargi.