I SA 819/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Joanna Runge - Lissowska Sędziowie del. NSA Izabella Kulig - Maciszewska del. NSA Anna Lech (spr.) Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi P. SA w W. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia oddala skargę I SA 819/02 UZASADNIENIE W decyzji Wojewody [...] z dnia 19 grudnia 2001 r. Nr [...] wydanej na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120), stwierdzono: 1. Nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez P. w W. a) prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, będącego w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie P. w W. położonego w K. przy ul. [...] obejmującego działkę nr [...] o powierzchni 1309 m2 oznaczoną na karcie mapy nr [...], obręb S. i zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. b) prawa własności części budynku biurowo-mieszkalnego położonego przy ul. [...] o powierzchni ogólnej 5356,70 m2, powierzchni rzutu 1041,30 m2, kubaturze 23121,75 m3 znajdującego się na opisanym gruncie. 2. Uzyskanie przez P. w W. prawa własności części budynku oraz użytkowania wieczystego gruntu nie może naruszać praw osób trzecich. 3. Okres użytkowania wieczystego wymienionego wyżej gruntu wynosi 99 lat z możliwością jego przedłużenia na dalszy okres stosownie do postanowień przepisów art. 236 § 2 Kodeksu cywilnego. 4. Użytkownik wieczysty winien wykorzystywać nieruchomość zgodnie z planem zagospodarowania w celu realizacji zadań statutowych z zachowaniem postanowień przepisów Kodeksu cywilnego i przepisów szczególnych w tym zakresie obowiązujących. 5. Cena nieruchomości gruntowej ustalona w operacie szacunkowym, który sporządziła rzeczoznawca majątkowy B. S., wynosi 332486,00 zł ( słownie: trzysta trzydzieści dwa tysiące czterysta osiemdziesiąt sześć złotych). I SA 819/02 6. Opłata roczna za użytkowanie wieczyste gruntu Skarbu Państwa opisanego w niniejszej decyzji została zaktualizowana i pozostaje w wysokości ustalonej w oświadczeniu Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...].10.1992 r. nr [...] z tym, że stosownie do przepisów art. 77 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wysokość ustalonej opłaty rocznej może być aktualizowana, nie częściej niż raz w roku, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. 7. Nabycie prawa własności części budynku znajdującego się na opisanym gruncie następuje odpłatnie, bowiem nie został wybudowany ani nabyty ze środków własnych P. w W. lub jego poprzedników prawnych. W operacie szacunkowym, który sporządziła rzeczoznawca majątkowy M. Z. według stanu na 5 grudnia 1990 r. i według wartości na dzień wydania niniejszej decyzji wysokość kwoty należnej z tytułu nabycia własności budynku wyniosła 4383753,00 zł ( słownie: cztery miliony trzysta osiemdziesiąt trzy tysiące siedemset pięćdziesiąt trzy złote), którą z uwagi na nabycie części budynku znajdującego się w 99,7 % na uwłaszczonym gruncie pomniejszono odpowiednio do wysokości 4370601.74 zł (słownie: cztery miliony trzysta siedemdziesiąt tysięcy sześćset jeden złotych siedemdziesiąt cztery grosze). Ustalona kwota 4370601, 74 zł winna być wpłacona przez P. w W. na konto [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] NBP O/O w [...] nr [...] w terminie 30 dni licząc od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji z dokładnym określeniem tytułu wpłaty i numeru decyzji na dowodzie przekazania środków. 8. W przypadku niedotrzymania terminu wpłaty kwoty 4370601,74 zł określonej w niniejszej decyzji wierzytelność Skarbu Państwa, powstała z tytułu odpłatnego nabycia przez P. w W. prawa własności części budynku, podlegać będzie zabezpieczeniu hipotecznemu na użytkowaniu wieczystym wyżej opisanego gruntu lub wyodrębnionej części tego gruntu. 9. W chwili zapłaty wierzytelność zabezpieczona hipotecznie podlega waloryzacji według zasad obowiązujących przy zwrocie wywłaszczonych nieruchomości i nie podlega oprocentowaniu. 10. W razie sprzedaży, wydzierżawienia, wynajęcia lub innego odpłatnego udostępnienia nieruchomości lub części nieruchomości, na których dokonano I SA 819/02 zabezpieczenia hipotecznego nieruchomości, wierzytelność staje się natychmiast wymagalna w części równej korzyściom uzyskanym ze sprzedaży, dzierżawy lub innego odpłatnego udostępnienia, a tym samym P. w W. zobowiązane jest do dokonania niezwłocznej wpłaty kwoty pieniężnej równej tym korzyściom na konto [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] nr [...] w Narodowym Banku Polskim III Oddziale Okręgowym w [...] oraz do powiadomienia [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] o sprzedaży, oddaniu w dzierżawę, najem lub innym odpłatnym udostępnieniu nieruchomości lub jej części. 11. W przypadku ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego udział w użytkowaniu wieczystym gruntu oraz udział we współwłasności części wspólnych budynków - związane z prawem własności tego lokalu - są wolne od hipoteki. 12. P. w W. może zrzec się prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Do zrzeczenia się tych praw stosuje się odpowiednio art. 179 Kodeksu cywilnego. 13. W razie, gdy właściwy organ administracji rządowej nie wyrazi zgody na zrzeczenie własności nieruchomości, nieruchomość ta może być zbyta za cenę niższą niż zabezpieczona na niej wierzytelność. Kwotę uzyskaną ze zbycia nieruchomości uznaje się wówczas za zaspokojenie wierzytelności, a hipoteka podlega wykreśleniu. Zasada ta ma odpowiednie zastosowanie w przypadku zbycia wyodrębnionej lub ułamkowej części nieruchomości. 14. Do pozostałych warunków zabezpieczenia hipotecznego nieruchomości mają zastosowanie odpowiednie przepisy ustawy z dnia 06.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 19, poz.147 ze zm.). 15. Niniejsza decyzja stanowi podstawę dokonania wpisu do Księgi wieczystej. 16. Do pozostałych warunków użytkowania wieczystego mają zastosowanie odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego. Od decyzji Wojewody [...] złożyła odwołanie P. SA w W. i wniosła o uchylenie punktów 7, 8, 9, 10, 11, oraz 13 i 14 tej decyzji i orzeczenie, że nabycie prawa własności budynku nastąpiło nieodpłatnie. W uzasadnieniu odwołania Spółka podniosła, że organ orzekający nie uwzględnił faktu, iż w dniu 18 stycznia 2000 r. P. I SA 819/02 przekształcony został w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa, co w świetle ustawy o gospodarce nieruchomościami uzasadnia orzeczenie o nieodpłatnym nabyciu budynku. O nieodpłatnym nabyciu budynku został bank powiadomiony w piśmie [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia 26 lipca 2000 r., przy którym został zwrócony operat szacunkowy budynku mieszkalno - bankowo - usługowego. Po rozpoznaniu odwołania Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. i podał w uzasadnieniu, że P. był w dniu [...].12.1990 r. państwową osobą prawną, posiadającą w zarządzie przedmiotową nieruchomość, stanowiącą własność Skarbu Państwa. Zaistniały zatem przesłanki, o których mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. do jej uwłaszczenia. Na przedmiotowej działce znajduje się budynek, który nie był wybudowany lub nabyty ze środków własnych, co potwierdza pismo Banku z dnia 12.04.2001 r. Tym samym nabycie własności części budynku, która jest położona na przedmiotowej działce, winno nastąpić odpłatnie. Kwota odpłatności została ustalona przez organ w wysokości określonej w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego M. Z.. Operat ten został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Kwestią sporną jest sprawa słuszności odpłatności, wobec przekształcenia jednostki uwłaszczonej w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa - akt notarialny z dnia 28.03.2000 r. Stosownie do art. 200 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., zostały wygaszone wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali - w odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych, z chwilą ich przekształcenia w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa oraz w odniesieniu do przedsiębiorstw komunalnych, z chwilą przekształcenia w jednoosobową spółkę gminy. Powyższy przepis nie dotyczy więc wszelkich państwowych osób prawnych przekształcanych w spółki z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa (przekształcenie takie nie pozbawia przy tym atrybuty "państwowości"), lecz odnosi się wyłącznie do I SA 819/02 przekształcanych przedsiębiorstw państwowych. Przepis ten ma więc zastosowania w odniesieniu do przekształcanych banków, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Brak więc podstaw prawnych do orzeczenia o nieodpłatnym nabyciu własności budynku. Na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast złożyła skargę P. Spółka Akcyjna w W. zwana dalej "spółką" i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi Spółka podtrzymała argumenty przedstawione w odwołaniu, a podniosła, że zgodnie z orzecznictwem jednoosobowa spółka Skarbu Państwa powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego, jest państwową osobą prawną. Jakkolwiek w orzecznictwie jest mowa o przekształcanych przedsiębiorstwach państwowych, to zdaniem skarżącej odnosi się także do banków, o czym świadczyć może przepis art. 5 ustawy z 8.08.96 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (Dz. 4 96/106/493), w którym jest mowa o państwowych osobach prawnych w tym również o bankach. Ponadto przyjąć należy definicje państwowej osoby prawnej za Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyrok III S.A. 688/95), że przez "państwowy" należy rozumieć jako należący do państwa w zakresie uregulowanym przez prawo cywilne, czyli przed wszystkim w sferze majątkowej, co oznacza, ze państwowa osoba prawna to taka, której mienie jest mieniem państwowym stosownie do normy art. 44 i art. 44 k.c. Nie można zatem podzielić poglądu organów administracji, że przekształcenie P. w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa nie skutkuje wygaśnięciem wierzytelności powstałych z tytułu nabycia własności budynków ponieważ przepis art. 200 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie jedynie do przedsiębiorstw państwowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie I SA 819/02 przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa, chociaż w uzasadnieniu tych decyzji nie zostały podniesione wszystkie argumenty uzasadniające rozstrzygnięcie. W pierwszej kolejności podnieść należy, że decyzja uwłaszczeniowa oparta na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) ma charakter deklaratoryjny i stwierdza stan faktyczny i prawny, który miał miejsce w dniu 5 grudnia 1990 r. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że w tej dacie skarżąca Spółka była P. w W., a więc była państwową osobą prawną, do której miał zastosowanie przepis art. 200 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz nie była jeszcze spółką akcyjna. Nie jest kwestią sporną między stronami, że budynek, który znajduje się na przedmiotowej nieruchomości nie został wybudowany ze środków własnych lub poprzedników prawnych skarżącej, a w związku z tym nabycie własności tego budynku nastąpiło odpłatnie, co jest zgodne z art. 200 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca podnosi w skardze fakt, że organ pierwszej instancji poinformował w piśmie z dnia 26 lipca 2000 r., że w związku z przekształceniem P. w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa nabycie budynku nastąpi nieodpłatnie. Fakt ten jednak nie może przesądzać o wadliwym rozstrzygnięciu, skoro w dalszym postępowaniu organ skorygował swoją początkową ocenę i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Inną kwestią jest sprawa wygaśnięcia wierzytelności z chwili przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa, o czym mowa w art. 200 ust. 3 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz w § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm.). Sprawa ta ma charakter cywilnoprawny, jej załatwienie następuje w drodze I SA 819/02 wykreślenia hipoteki ustanowionej w decyzji administracyjnej, a stosuje się do niej przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, a spory te rozstrzygane są przed sądami powszechnymi (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2002 r. II CKN 633/00; OSNC 2003/3/32). W tej sytuacji podnoszone w skardze argumenty za wykreśleniem hipoteki mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Dodać należy, że podnoszono w odwołaniu i skardze wątpliwości co do wyceny budynku, nie zostały poparte żadnymi argumentami i zarzutami do opinii biegłego w tej kwestii. Zasada wyceny budynku określona w decyzji organu pierwszej instancji i utrzymującej ją w mocy decyzji ostatecznej, zgodne się z zasadami określonymi w przepisie § 3 ust. 1 w związku z § 11 ust. 1 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Z tych wszystkich względów sąd na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.