I SA 843/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie NSA Irena Kamińska WSA Krystyna Kleiber (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Ministra Finansów na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 843/03 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] marca 2003 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., odmawiającą Ministerstwu Finansów stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2001 r. nr [...]. Decyzja Prezydenta Miasta W. ustaliła dla Ministerstwa Finansów opłaty roczne w wysokości [...] zł z tytułu trwałego zarządu nieruchomością, stanowiącą własność Skarbu Państwa położoną we W. przy ul. [...], oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...] obręb [...], o łącznej powierzchni [...] m². Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podał następujące uzasadnienie. Pismem z dnia [...] września 2002 r. Ministerstwo Finansów wystąpiło z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2001 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wnioskodawca podniósł, że decyzja ta wydana została bez podstawy prawnej, bowiem w myśl przepisu art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zmianami), nieruchomość znajdująca się w trwałym zarządzie Ministerstwa Finansów powinna być zwolniona z opłaty, nawet jeśli Ministerstwo nie wykonuje trwałego zarządu tą nieruchomością, będącą faktyczną siedzibą Urzędu Skarbowego W. Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2001 r. W uzasadnieniu podał, że zakwestionowana decyzja odpowiada przepisom prawa obowiązującym w dacie jej wydania i nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad, wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Przepisy art. 60 ust. 1 i 2 nie mają w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem przedmiotowa nieruchomość nie jest wykorzystywana na potrzeby statutowe Ministerstwa Finansów, lecz na potrzeby Urzędu Skarbowego W., to jest jednostki wprawdzie podlegającej Ministrowi, lecz pozostającej poza strukturą organizacyjną Ministerstwa. Od decyzji tej Ministerstwo Finansów złożyło odwołanie, podnosząc, że Prezydent Miasta W. nie był organem właściwym do wydania kwestionowanej I SA 843/03 decyzji, gdyż gospodarka nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa na potrzeby statutowe ministerstw należy do kompetencji ministra właściwego do spraw administracji Rozpatrując złożone odwołanie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał za istotne w sprawie następujące przesłanki. Stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 kpa i wymaga bezspornego ustalenia, że badana decyzja dotknięta jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Ministerstwo Finansów uzyskało trwały zarząd sporną nieruchomością z mocy prawa (art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami) na podstawie aneksu z dnia [...] października 1997 r. do umowy sprzedaży z dnia [...] grudnia 1994 r., zmieniającego § 3 umowy sprzedaży w ten sposób, że jako nabywca prawa użytkowania wieczystego wpisany został Skarb Państwa - Ministerstwo Finansów w Warszawie. Zgodnie z przepisem art. 60 ust. 1 cytowanej ustawy, gospodarka nieruchomościami, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, na potrzeby statutowe ministerstw i urzędów centralnych należy do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przy czym oddawanie takich nieruchomości w trwały zarząd następuje nieodpłatnie (art. 60 ust. 2 ustawy). Należy w związku z tym stwierdzić, że ze statutu Ministerstwa Finansów, obowiązującego w dniu wydania kwestionowanej decyzji to jest w dniu [...] marca 2001 r. wynika, że sporna nieruchomość nie była w tym dniu wykorzystywana na potrzeby statutowe Ministerstwa Finansów, bowiem Urząd Skarbowy W. nie należy do komórek organizacyjnych wchodzących w skład tego ministerstwa, wymienionych w § 4 statutu. Urzędy skarbowe wymienione są jedynie w § 6 statutu jako jednostki podlegające Ministrowi Finansów. Jak prawidłowo wskazał organ wojewódzki w swojej decyzji, należy odróżnić potrzeby statutowe ministerstwa od potrzeb jednostki podlegającej ministrowi. Potrzeby statutowe ministerstwa to potrzeby urzędu obsługującego Ministra i działającego pod jego bezpośrednim kierownictwem, natomiast potrzeby odrębnej jednostki organizacyjnej nic mogą być uznane za potrzeby statutowe ministerstwa, niezależnie od tego, czy jednostka ta podlega I SA 843/03 ministrowi. W związku z powyższym brak jest podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie przepis art. 60 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to, że decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2001 r. wydana została przez organ właściwy w sprawie i ustalenie Ministerstwu opłat rocznych za trwały zarząd nie stanowi naruszenia prawa. Dyrektor Generalny Ministerstwa Finansów zaskarżył tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Zarzut skargi sprowadził do stwierdzenia, że w sprawie wydania decyzji ustalającej dla Ministerstwa Finansów opłaty roczne z tytułu trwałego zarządu nieruchomością – orzekał organ niewłaściwy rzeczowo do jej wydania, co winno stanowić stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zdaniem skarżącego Prezydent Miasta W. byłby uprawniony do wydania decyzji ustalającej opłatę z tytułu trwałego zarządu nieruchomością w przypadku, gdyby formalnym zarządcą była jednostka skarbowa, a więc - urząd lub izba skarbowa. Jednakże z faktu, iż przedmiotowa nieruchomość, znajdując się w trwałym zarządzie Ministerstwa Finansów, jest w istocie użytkowana przez Izbę Skarbową we W. nie można wywodzić legitymacji Prezydenta Miasta do wydania decyzji ustalającej opłatę z tego tytułu. Zdaniem Ministerstwa Finansów jej ewentualne wydanie winno być poprzedzone przeniesieniem trwałego zarządu sprawowanego dotychczas przez Ministerstwo Finansów na rzecz Izby Skarbowej, bowiem w obecnej sytuacji decyzja Prezydenta Miasta W. jest w swej istocie oparta na aktualnym stanie faktycznym, zaś skierowana do adresata ustalonego na podstawie aktualnego stanu prawnego nieruchomości. Bez przeprowadzenia tego postępowania brak jest w obecnym stanie prawnym umocowania dla wydania rozstrzygnięcia przez Prezydenta Miasta W. Podstawy prawnej nie może tu stanowić, przywołany w decyzji Wojewody, art. 89 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten wskazuje bowiem, iż do wydania decyzji, ustalającej opłatę z tytułu gospodarki nieruchomościami Skarbu Państwa, uprawniony jest organ właściwy. Zgodnie z art. 60 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 9 I SA 843/03 cytowanej ustawy, gospodarka nieruchomościami, stanowiącymi własność Skarbu Państwa na potrzeby statutowe między innymi ministerstw należy do kompetencji ministra właściwego ds. administracji publicznej. Wobec powyższego to Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji byłby tu ewentualnie uprawniony do wydania decyzji o ustaleniu opłaty z tytułu trwałego zarządu nieruchomości. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z. dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd podziela zarzuty skargi uznając jednak, że przy obecnym materiale dowodowym wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz poprzedzającej ją, decyzji Wojewody [...], jest przedwczesny. W sprawie niesporne jest, że przedmiotowa nieruchomość położona we W. przy ul. [...] jest własnością Skarbu Państwa, jak też, że Skarb Państwa nabył od Zakładów [...] "[...]" SA prawo jej wieczystego użytkowania oraz własność budynków, stanowiących odrębne nieruchomości. Potwierdza to wypis z księgi wieczystej. Jakiekolwiek wątpliwości jakie mógł budzić zapis w § 3 umowy zakupu z dnia [...] grudnia 1994 r., poprzez użyty zwrot, że nabywcą jest Skarb Państwa – Izba Skarbowa we W. zostały usunięte aneksem do umowy z dnia [...] października 1997 r. Oznacza to, że nieruchomość zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zmianami) stanowi zasób nieruchomości Skarbu Państwa. O ile nieruchomość taka w dacie wejścia cytowanej ustawy w życie nie znajdowała się w użytkowaniu wieczystym lub trwałym zarządzie państwowej osoby prawnej oraz nie była I SA 843/03 obciążona prawem użytkowania na rzecz takiej osoby wówczas, stosownie do art. 17 i art. 33 ust. 4 ustawy dochodziło do wygaśnięcia użytkowania wieczystego poprzez konfuzję, to jest przejście użytkowania wieczystego na właściciela, którym jest Skarb Państw. Dla oceny sytuacji prawnej nieruchomości niezbędne jest ustalenie podstawy faktycznej zapisu, widniejącego w wypisie księgi wieczystej z dziale II o treści "Skarb Państwa – Ministerstwo Finansów w Warszawie w miejsce Skarbu Państwa w zarządzie Izby Skarbowej we W.". Wówczas dopiero można wyprowadzić wnioski co do istnienia przesłanek z art. 17 ust. 3 tej ustawy. Organy tego nie uczyniły co czyni zasadnym uchylenie ich decyzji na zasadzie art. 7 i art. 77 kpa – nie ustalenie istoty sprawy. Następnym istotnym zagadnieniem jest stosowanie lub odmowa zastosowania w tym przypadku, art. 60-tego ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 60 ust. 1 statuuje zasadę, że gospodarka nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państw, na potrzeby statutowe między innymi ministerstw, należy do ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Wojewoda [...] oraz Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie uwzględnili zarzutów Ministerstwa Finansów, co do niewłaściwości organów orzekających, uznając, że przedmiotowa nieruchomość nie jest wykorzystywana na cele statutowe ministerstwa, a więc nie podlega tej szczególnej kognicji. Niezupełnie można się z tym zgodzić. Bezspornie, ustalenia które będą dokonane w przedmiocie rozstrzygnięcia kwestii trwałego zarządu tą nieruchomością będą miały wpływ i na tę kwestię. Niemniej jednak skoro w Księdze wieczystej nieruchomości figuruje w dziale "właściciel" zapis "Skarb Państwa Ministerstwo Finansów" – to kompetentnym do wydania decyzji w przedmiocie spraw dotyczących takiej nieruchomości jest minister wskazanego w art. 60 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodatkowo należy stwierdzić, że w dacie sporządzenia aneksu do umowy, to jest w dniu [...] października 1997 r. obowiązywała jeszcze ustawa z dnia 28 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zmianami), które w § 2 ust. 1a również przewidywała wyłączne kompetencje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wobec gruntów Skarbu I SA 843/03 Państwa przekazanych na potrzeby między innymi Ministerstwu – bez wskazania jednak, że mają być to ich potrzeby statutowe. Z tego względu, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "b" i lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271), zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją – uchylił. Na zasadzie art. 152 tej stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.